Meknès en Volubilis

Meknès is de koningsstad die iedereen overslaat, en daardoor de fijnste. Sultan Moulay Ismail maakte er eind zeventiende eeuw zijn hoofdstad van, met muren van veertig kilometer, stallen voor twaalfduizend paarden en de poort Bab Mansour. Daarna verhuisde de macht naar Fes en Rabat en bleef Meknès achter als een rustige provinciestad met een medina waar je gewoon kunt rondlopen. Op een halfuur rijden ligt Volubilis, een Romeinse stad in het open veld, met mozaïeken die nog op hun plek liggen.

Meknès

Voor Bab Mansour kom je naar Meknès. Het is een monumentale poort uit 1732, bedekt met groene zellige en met marmeren zuilen die uit Volubilis zijn gehaald. Je bekijkt hem vanaf de Place el-Hedim, het plein ertegenover. 's Avonds gaan daar de eetkraampjes open zoals op Jemaa el-Fna, maar dan zonder de drukte.

Achter de poort ligt de keizerlijke stad van Moulay Ismail. Je vindt er zijn mausoleum, dat open is voor iedereen en een rustige binnenplaats heeft, en de enorme graanschuren en stallen van Heri es-Souani, met hun gewelven en de vijver Agdal ernaast. De schaal is moeilijk te vatten; dit was gebouwd om een leger te voeden.

De medina van Meknès is klein en er wonen en werken gewoon mensen. De Bou Inania-madrasa (ja, dezelfde naam als in Fes) heeft een dak waar je op mag, met uitzicht over de groene daken van de stad. Op de markt bij de Place el-Hedim koop je olijven in twintig soorten. Rond Meknès groeien olijven en druiven voor wijn.

Volubilis

Volubilis ligt op een helling tussen graanvelden, met uitzicht op de heuvels van het Rif. In de derde eeuw was het een Romeinse stad van twintigduizend inwoners, en sindsdien is er weinig overheen gebouwd. Je loopt over de decumanus maximus, de hoofdstraat, langs de triomfboog van Caracalla, de basilica en de resten van villa's waarvan de vloeren nog intact zijn. Daar liggen mozaïeken met Orpheus, Bacchus en de werken van Hercules, gewoon in de open lucht. Op de zuilen nestelen ooievaars.

Neem bij de ingang een lokale gids. Zonder uitleg zijn het stenen, met uitleg is het een stad. Reken op anderhalf uur. In het voorjaar staan de velden vol klaprozen.

Op de heuvel ernaast ligt Moulay Idriss Zerhoun, het stadje rond het graf van de stichter van de eerste Marokkaanse dynastie. Het is een bedevaartsoord. Niet-moslims mogen tegenwoordig de stegen in, maar niet het mausoleum. Het uitzicht vanaf de terrassen bovenin is de klim waard.

Als vrouw in Meknès, Volubilis en Moulay Idriss

Meknès en Volubilis zijn rustig. In de medina van Meknès word je niet aangesproken; er zijn nauwelijks toeristen en dus ook geen verkopers die op je wachten. Volubilis is een open terrein met andere bezoekers en gidsen, waar je nergens op hoeft te letten. In Moulay Idriss is bedekte kleding echt nodig: lange mouwen en een lange rok of broek. De gidsen over kleding en taal en etiquette gaan daar verder op in.

Reistijden en dagindeling

Meknès ligt op vijf uur rijden van Marrakesh, een uur van Fes en tweeënhalf uur van Rabat. Volubilis ligt een halfuur ten noorden van Meknès. Trek een halve dag uit voor Meknès, anderhalf uur voor Volubilis en een uur voor Moulay Idriss. Samen is dat een volle dag, die je meestal combineert met de rit van Rabat naar Fes.

De beste maanden zijn maart tot en met juni en september tot en met november. In de zomer is Volubilis bloedheet en is er geen schaduw; ga dan vroeg. Neem een pet of sjaal, zonnebrand, water en goede schoenen mee voor de ongelijke stenen van Volubilis. De rest staat op de inpaklijst.

De dag tussen Rabat en Fes

Op de rondreis langs de koningssteden is dit de dag tussen Rabat en Fes: 's ochtends Meknès, 's middags Volubilis en Moulay Idriss, 's avonds aankomen in Fes. Soukayna rijdt, regelt de gids bij Volubilis en weet waar je in Meknès goed eet zonder toeristenmenu. Wil je in Meknès overnachten in plaats van in Fes, omdat het er rustiger is, dan kan dat ook.