# Vrouwvriendelijk Marokko > Privéreizen en dagtours door Marokko met Soukayna van Souky Tours, een van de weinige vrouwelijke chauffeurs van Marrakesh. Voor iedereen, en vooral voor vrouwen die een vrouwelijke chauffeur zoeken. Website: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/ Contact: via de chat op https://vrouwvriendelijkmarokko.com/contact (e-mail: hello@vrouwvriendelijkmarokko.com) Taal: Nederlands (er is ook een Engelse versie). Prijzen: op aanvraag. Alle reizen zijn privé en op maat. ## Over ons Soukayna is chauffeur en gids in Marrakesh en een van de weinige vrouwen die daar zelf toeristen rondrijdt. Haar bedrijf heet Souky Tours. Saïd organiseert mee en regelt onder meer overnachtingen bij lokale families. Bas is reiziger en ondernemer uit Nederland (esbl.digital en brainpowergroup.eu). Hij leerde Soukayna kennen toen zij hem naar een hardlooproute in de woestijn bij Marrakesh reed. Hij beheert deze website en beantwoordt vragen in de chat in het Nederlands. Soukayna doet dat in het Frans, Engels of Marokkaans. Soukayna organiseert de reizen en voert ze uit. De reizen zijn er voor iedereen, en vooral voor vrouwen die een vrouwelijke chauffeur zoeken. ## Reviews **Zeer ontspannen reis door Marokko** (Tamara, San Francisco, Verenigde Staten) We hebben een zeer aangename en ontspannende reis door Marokko gemaakt met onze chauffeur, Soukaina. Ze gaf ons veel algemene informatie, was stipt en grappig. Ze maakte onze reis echt nog aangenamer. **Ongelooflijke reis dankzij Soukaina en Saïd** (Samantha, Nederland) Een onvergetelijke ervaring van begin tot eind. Soukaina was professioneel, vriendelijk, veilig en altijd stipt. We hebben veel gelachen en genoten van haar gezelschap. Saïd zorgde voor unieke, authentieke momenten, zoals overnachtingen bij lokale families, zelfs tijdens de Ramadan. Beiden waren uiterst professioneel en betrokken. **Fantastisch** (Miranda, New York, Verenigde Staten) Time Tours is een geweldige organisatie die echt aan alles denkt en inspeelt op je wensen. Soukaina is de beste chauffeur ooit: altijd vrolijk, glimlachend en op tijd. Haar enthousiasme werkt aanstekelijk en ze maakte elke dag leuker. --- # Reizen en dagtours ## Reis op maat door Marokko met Soukayna URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/reis-op-maat Type: Op maat. Duur: Van een lang weekend tot drie weken. Gezelschap: 1 tot 6 personen; grotere groepen in overleg. Start: Meestal Marrakesh, andere startplaatsen mogelijk. Prijs: Op aanvraag. Een reis door Marokko op maat: alleen, met vriendinnen of met je dochter. Je stuurt een bericht, wij maken een voorstel en samen schaven we dat bij. ### Hoogtepunten - Soukayna rijdt en begeleidt zelf, vanaf het ophalen op het vliegveld tot ze je weer terugbrengt - Route, tempo en overnachtingen bepaal je samen met ons - Stad, kust, bergen en woestijn zijn te combineren - Overnachten bij lokale families via Saïd, als je dat wilt - Eén Nederlands aanspreekpunt via de chat, voor je reis Een vast pakket hebben we niet. Elke reis begint met een gesprek: jij vertelt wat je wilt, Soukayna vertelt wat kan, en daaruit komt een route. Zij rijdt zelf en kent de wegen en de mensen onderweg. In [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) is ze een van de weinige vrouwelijke chauffeurs. Met haar reis je rustiger en persoonlijker dan met een standaardtour, en als je onderweg van gedachten verandert, pas je het plan gewoon aan. ### Hoe het werkt Je stuurt via de chat een bericht met wie je bent, wanneer je wilt gaan en hoe lang. Binnen een paar dagen krijg je een voorstel met een dagindeling, de rijtijden en een paar opties voor overnachtingen. Dat voorstel is een beginpunt. Wil je minder rijden, een nacht extra aan de kust of juist een dag helemaal niets, dan schuiven we. Pas als het klopt, bevestigen we en leggen we de riads vast. Tijdens de reis heb je rechtstreeks contact met Soukayna. Loop je ergens tegenaan, dan kun je ook in het Nederlands terecht in de chat op deze site. ### Voorbeelden van reizen die vaak gevraagd worden Gebruik deze voorbeelden als vertrekpunt. Vaste programma's zijn het niet, dus alles is aan te passen. Een week alleen kan er zo uitzien: drie nachten Marrakesh, twee nachten in de bergen of aan zee bij [Essaouira](/bestemmingen/essaouira), en een nacht in de woestijn van Agafay. Het tempo is rustig en je hebt veel tijd voor jezelf. Voor vriendinnen werkt een lang weekend met Marrakesh als basis goed, bijvoorbeeld met een [kookworkshop](/reizen/kookworkshop-marrakesh), een hammamdag en een zonsondergang in de woestijn. Voor moeder en dochter zoeken we een goede balans tussen cultuur en rust, met riads waar je samen op het dakterras kunt zitten. Een gemengde groep kan ook, net als je partner mee. Soukayna rijdt net zo graag met een gezin of een stel. Heb je twee tot drie weken, dan past de grote rondreis: de [koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis), de [Sahara bij Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) en de kust in één route. ### Voor wie Voor iedereen die liever met een eigen chauffeur en gids reist dan met een bus vol onbekenden. Het past vooral goed bij vrouwen die alleen of met vriendinnen gaan. Je hoeft dan niet te onderhandelen met taxichauffeurs en je weet wie je ophaalt. Er is ook steeds iemand bij je die de situatie kent. Meer daarover lees je op onze pagina over [veiligheid voor vrouwen in Marokko](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Goed om te weten De afstanden in Marokko zijn groot. Een woestijnreis naar Merzouga kost je twee lange rijdagen. Dat zetten we eerlijk in het voorstel, en we zoeken een indeling waarbij je meer doet dan in de auto zitten. Kijk voor je periode ook naar de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd): de zomer in Marrakesh is heet en de winternachten in de woestijn zijn koud. De prijs hangt af van het aantal dagen, het aantal reizigers en het soort overnachtingen. Je krijgt vooraf een totaalbedrag en weet dan precies waar je aan toe bent. Voor een voorstel is een kort bericht via de [contactpagina](/contact) genoeg. Vertel wanneer je wilt gaan, met wie, en wat je voor ogen hebt. ### Programma per stap - **Stap 1: je stuurt een bericht** Via de chat vertel je in een paar zinnen wie je bent, wanneer je wilt gaan, hoe lang, en wat je wel en niet wilt. Een gewoon berichtje is genoeg. - **Stap 2: wij maken een voorstel** Je krijgt een dagindeling met route, rijtijden en overnachtingsopties. We zeggen er eerlijk bij wat haalbaar is in de tijd die je hebt. - **Stap 3: samen bijschaven** Vind je het te veel rijden of wil je een extra nacht aan zee, dan pas je het voorstel aan tot het klopt. Daarna bevestigen we en leggen we de riads en het kamp vast. - **Stap 4: je gaat** Soukayna haalt je op. Ook onderweg kun je het plan nog omgooien als je daar zin in hebt; met een eigen chauffeur kan dat. ### Inbegrepen - Voorstel op maat met dagindeling en overnachtingsopties - Privévervoer met Soukayna als chauffeur tijdens de hele reis - Ophalen en wegbrengen op het vliegveld of je adres - Water in de auto en stops waar jij ze wilt - Regelen van riads, kampementen en lokale gidsen waar nodig - Rechtstreeks contact met Soukayna tijdens je reis ### Niet inbegrepen - Vluchten - Overnachtingen en maaltijden, tenzij anders afgesproken in het voorstel - Entreegelden van bezienswaardigheden - Fooien - Reis- en annuleringsverzekering ### Veelgestelde vragen **Hoe ver van tevoren moet ik boeken?** Voor een dagtour is een paar dagen vaak genoeg. Voor een meerdaagse reis met riads en een woestijnkamp is vier tot acht weken prettig. In het hoogseizoen (maart tot en met mei, oktober en november) boek je liever eerder. **Kan ik ook alleen komen?** Ja. Je zit dan met Soukayna in de auto en zij regelt onderweg alles. Je hoeft niets te delen met vreemden, tenzij je dat juist leuk vindt. **Wat bepaalt de prijs?** Het aantal dagen, het aantal personen, de afstanden en het soort overnachtingen dat je kiest. Je krijgt vooraf altijd een totaalbedrag. **Mag mijn partner of een man mee?** Ja. Vrouwvriendelijk wil zeggen dat de reis is ingericht vanuit het perspectief van vrouwen. Mannen zijn gewoon welkom. ## Marrakesh met Soukayna: de stad in één dag URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/marrakesh-stadstour Type: Dagtour. Duur: 1 dag, ± 7 uur. Gezelschap: 1 tot 6 personen; grotere groepen in overleg. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Een volledige dag Marrakesh met een vrouwelijke chauffeur en gids: Bahia-paleis, Ben Youssef, Saadische graven, de souks en Jemaa el-Fna bij schemering. ### Hoogtepunten - Bahia-paleis, Ben Youssef-madrasa en de Saadische graven, zonder gedoe aan de deur - De souks met iemand die weet welke stegen rustig zijn en welke niet - Lunch op een plek die Soukayna zelf kiest, buiten de toeristenmenu's om - Jemaa el-Fna als de lampen aangaan, met een vaste plek om te kijken - Jardin Majorelle als optie, op een rustig moment van de dag Marrakesh is druk, warm en chaotisch. De eerste keer doe je de stad daarom het liefst met iemand die haar kent. Soukayna rijdt je zelf rond en loopt met je mee door de medina. Ze weet waar het rustig is en waar je goed eet, en ook waar je beter niet alleen loopt. In één dag zie je de belangrijkste plekken van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh), in een tempo waarin het geen afvinklijst wordt. ### Zo ziet de dag eruit We beginnen rond negen uur bij je riad en gaan eerst naar de paleizen. Het Bahia-paleis en de Saadische graven zijn 's ochtends het mooist en het minst vol. Daarna rijden we naar het noorden van de medina voor de Ben Youssef-madrasa met zijn binnenplaats. Vanaf daar lopen we richting de souks, door stegen waar weinig toeristen komen en langs de werkplaatsen van smeden en houtbewerkers. Voor de lunch kiest Soukayna een plek op basis van wat jij lekker vindt. Je eet er goed en krijgt geen vast toeristenmenu voorgeschoteld. Daarna heb je tijd in de souks. Wil je iets kopen, dan helpt ze bij het onderhandelen, of ze zegt gewoon wat een eerlijke prijs is. Wil je liever weg uit de drukte, dan rijden we naar Jardin Majorelle voor een rustiger uur. We eindigen op Jemaa el-Fna als de zon zakt. De eetkraampjes gaan open en de verhalenvertellers en muzikanten komen het plein op. Vanaf een terras zie je alles, of je loopt mee tussen de kramen. ### Voor wie Voor wie de eerste keer in Marrakesh is en de stad wil leren begrijpen zonder erin te verdwalen. Reis je alleen, dan heb je de hele dag iemand bij je die de omgangsvormen kent en die je bij opdringerige verkopers gewoon laat doorlopen. Onze tips over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen) zijn handig om vooraf te lezen. ### Goed om te weten Je loopt op deze dag zeker vijf tot zeven kilometer, vaak over ongelijke straten. Stevige schoenen zijn belangrijker dan mooie. In de zomer is het tussen twaalf en vier uur erg heet; dan houden we een langere lunchpauze en gaan we later het plein op. Wat kleding betreft is schouders en knieën bedekt genoeg. Meer tips staan op onze pagina over [kleding in Marokko](/praktisch/kleding). Entreegelden betaal je zelf ter plekke, meestal contant in dirham. Neem dus wat [contant geld](/praktisch/geld-en-betalen) mee. De volgorde van de dag kan wisselen met openingstijden en het weer. Deze dag is goed te combineren met een [woestijnavond in Agafay](/reizen/agafay-woestijn-dagtrip) later in de week. Geef dat aan als je via de [contactpagina](/contact) een datum afspreekt, dan plannen we beide in. ### Programma per stap - **09.00 uur: ophalen en de paleizen** Soukayna haalt je op bij je riad. We gaan eerst naar het Bahia-paleis en de Saadische graven, voordat de groepen komen. - **11.00 uur: Ben Youssef en de noordelijke medina** We bekijken de madrasa met haar binnenplaats en lopen daarna door het rustigere deel van de medina richting de souks. - **13.00 uur: lunch** Soukayna kiest een adres dat past bij waar je zin in hebt: een dakterras, eenvoudig lokaal of iets uitgebreider. - **14.30 uur: souks en optioneel Majorelle** Je hebt tijd om te kijken en te kopen, met hulp bij de prijzen. Of we rijden naar Jardin Majorelle voor een rustiger uur. - **17.30 uur: Jemaa el-Fna** Op het plein gaan de eetkraampjes open. We eindigen op een terras met uitzicht, of eten mee als je durft. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna als chauffeur en begeleider - Ophalen en terugbrengen bij je riad of hotel - Water in de auto - Lokale gids in de medina waar dat verplicht of handig is - Reservering van de lunchplek ### Niet inbegrepen - Entreegelden (reken op 70 tot 100 dirham per bezienswaardigheid, Majorelle meer) - Lunch en drankjes - Fooien - Reisverzekering ### Veelgestelde vragen **Is één dag genoeg voor Marrakesh?** Voor de belangrijkste plekken wel. Wil je ook Majorelle, de Menara-tuinen en rustig winkelen, plan dan twee dagen of combineer deze tour met de souktour. **Kan ik de volgorde aanpassen?** Ja. Wil je liever vroeg naar de souks en later naar de paleizen, of Majorelle overslaan, dan passen we het programma aan. Ook een start om tien uur kan. **Hoeveel contant geld heb ik nodig?** Reken op ongeveer 300 tot 400 dirham voor entreegelden en lunch, plus wat je in de souks wilt uitgeven. Pinnen kan bij banken rond Jemaa el-Fna. **Is deze tour geschikt als ik slecht ter been ben?** De medina is alleen te voet te doen en de straten zijn ongelijk. We kunnen het loopgedeelte inkorten en meer met de auto doen, maar helemaal zonder lopen lukt niet. Overleg vooraf, dan kijken we wat past. ## Souks en ambachten in Marrakesh: kopen zonder stress URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/souks-en-ambachten-tour Type: Dagtour. Duur: Halve dag, ± 4 uur. Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Halve dag door de souks van Marrakesh met Soukayna: leer, lantaarns, tapijten, kruiden en argan. Zij weet wat eerlijke prijzen zijn en helpt onderhandelen. ### Hoogtepunten - De souks per ambacht: leer, metaal, hout, textiel, kruiden en argan - Werkplaatsen waar je ziet hoe iets gemaakt wordt voordat het in de winkel ligt - Vrouwencoöperaties voor argan en textiel met vaste prijzen - Rustig onderhandelen, of helemaal niet als je dat liever hebt - Soukayna helpt met inpakken en verzenden van grotere aankopen De souks van Marrakesh zijn een doolhof van stegen waar je zonder gids al snel drie keer dezelfde winkel tegenkomt. Met Soukayna erbij wordt het een wandeling langs ambachten. Ze weet waar de werkplaatsen zitten, waar de vrouwencoöperaties zijn en welke prijzen redelijk zijn. Zo koop je wat je zelf mooi vindt en laat je je niets aanpraten. ### Zo ziet de ochtend eruit We beginnen bij de kruidenhandelaren. Daar leer je meteen het verschil tussen echte saffraan en gekleurd draad, en tussen zuivere arganolie en verdund spul. De eerste stop is een coöperatie waar vrouwen argan persen. De prijzen zijn er vast, de kwaliteit is goed en het geld gaat naar de vrouwen zelf. Daarna komen de leerbewerkers en de smeden. In Souk Haddadine hoor je de hamers voordat je de lantaarns ziet. Blijf je een paar dagen in [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh), dan kun je hier een lamp laten maken naar jouw maat. Textiel en tapijten bewaren we voor het laatst. Tapijtwinkels hebben een reputatie: je krijgt thee, er worden twintig tapijten uitgerold en je voelt je verplicht. Met Soukayna erbij gaat dat anders. Ze legt uit wat je ziet en wat een eerlijke prijs is, en als je niets wilt, lopen we gewoon weg. We sluiten af met thee op een dakterras boven de souks. Daar beslis je in alle rust wat je echt mee naar huis wilt nemen. ### Voor wie Voor wie graag iets moois meeneemt maar opziet tegen het onderhandelen, en voor wie wil zien hoe dingen gemaakt worden. Ga je de eerste keer liever niet alleen de souks in, dan is dit ook een goede ochtend. De tour combineert goed met de [stadstour](/reizen/marrakesh-stadstour) op een andere dag, of met een [kookworkshop](/reizen/kookworkshop-marrakesh) in de middag. ### Wat je hier vindt Het leer komt uit Marrakesh zelf: tassen, poefs en babouches in alle kleuren. Uit de smederijen komen lantaarns en dienbladen van koper en messing. De kelims en knooptapijten zijn gemaakt in het Atlasgebergte en het zuiden en hebben elk een ander patroon. Voor de hammam koop je hier arganolie, zwarte zeep en rhassoul-klei. Verder zijn er kruiden, thee en aardewerk uit Safi. Soukayna weet van elk product waar de kwaliteit in zit en wat een redelijke prijs is, dus je hoeft niet te gokken. ### Goed om te weten Neem contant geld mee in dirham; in de souks kun je zelden pinnen. Op onze pagina over [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen) staat hoe je het handigst aan dirham komt. Een tas die je voor je lichaam kunt dragen is prettig in de drukte. Op vrijdagmiddag zijn veel werkplaatsen dicht vanwege het gebed. We plannen deze tour daarom liever op een andere dag, of vrijdagochtend vroeg. Tijdens de [ramadan](/praktisch/ramadan) zijn de souks 's ochtends rustiger en 's avonds juist druk. Wil je deze tour combineren met een andere dag, zet dat dan in je bericht via de [contactpagina](/contact). ### Programma per stap - **Start: kruiden en argan** We beginnen bij de kruidenhandelaren en een coöperatie waar vrouwen arganolie persen. De prijzen zijn hier vast en je kunt de kwaliteit zelf controleren. - **Leer en metaal** We lopen langs de leerbewerkers en de smeden van Souk Haddadine. Je ziet lantaarns gemaakt worden voordat je er een koopt. - **Textiel en tapijten** We gaan een tapijtwinkel in waar je niets hoeft te kopen. Soukayna legt uit wat het verschil is tussen wol, katoen en synthetisch, en wat een reële prijs is. - **Afsluiting** We drinken thee op een dakterras boven de souks. Je hebt tijd om te beslissen wat je echt wilt kopen, en kunt daarna eventueel terug naar die ene winkel. ### Inbegrepen - Begeleiding door Soukayna in de souks - Ophalen en terugbrengen bij je riad of hotel - Water onderweg - Muntthee bij een van de werkplaatsen - Advies over eerlijke prijzen en kwaliteit ### Niet inbegrepen - Je aankopen - Lunch - Fooien - Verzendkosten van grote stukken ### Veelgestelde vragen **Moet ik onderhandelen?** In de meeste souks wel, maar Soukayna doet het met je mee of zegt vooraf wat een goede prijs is. Bij coöperaties en sommige winkels zijn de prijzen vast. Wil je liever helemaal niet onderhandelen, dan gaan we vooral naar die plekken. **Kan ik ook gewoon kijken zonder te kopen?** Ja. Je bent nergens verplicht iets te kopen, ook niet als je thee hebt gedronken in een winkel. **Hoe krijg ik een tapijt of grote lamp thuis?** Veel winkels verzenden naar Nederland en België. Soukayna helpt met de afspraken, zodat je weet wat je betaalt en wanneer het komt. Kleinere dingen passen meestal gewoon in je koffer. ## Kookworkshop in Marrakesh: markt, tajine en samen eten URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/kookworkshop-marrakesh Type: Workshop. Duur: ± 5 uur, ochtend en lunch. Gezelschap: 1 tot 8 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Eerst boodschappen doen op de markt, dan koken in een riad of bij een familie thuis: tajine, salades en brood. Daarna eet je samen wat je hebt gemaakt. ### Hoogtepunten - Boodschappen doen op een buurtmarkt waar buurtbewoners hun dagelijkse inkopen doen - Koken met een Marokkaanse kokkin in het Frans of Engels; Soukayna vertaalt - Tajine, drie Marokkaanse salades en brood dat naar de buurtoven gaat - Uitleg over kruiden die je thuis ook kunt gebruiken - Samen eten op het dakterras of aan de familietafel Hoe de Marokkaanse keuken werkt, zie je het best op de markt, waar de kruiden worden afgewogen, en bij een tajine die langzaam gaart op een klein vuur. In deze workshop doe je alles zelf: boodschappen, koken, brood naar de buurtoven brengen en daarna samen eten. Dat gebeurt in de keuken van een riad of bij een familie thuis, met een kokkin die dit elke dag doet. ### Programma Soukayna haalt je rond half tien op. We rijden naar een markt in een gewone woonwijk van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh), niet naar de souks van de medina. Hier kopen buurtbewoners hun groente en kruiden. Je leert het verschil tussen ras el hanout van de kruidenman en het potje uit de supermarkt, en waarom er zoveel soorten Marokkaanse olijven zijn. Terug in de keuken begint het snijden. Een tajine is niet ingewikkeld. Het komt aan op de volgorde en op geduld. Terwijl de tajine gaart, maken we drie salades, meestal met tomaat, paprika, wortel en komijn, en kneden we brood. Dat brood gaat naar de buurtoven, want in veel wijken bakt niemand thuis. Je mag het zelf wegbrengen. Rond één uur staat alles op tafel. Je eet wat je hebt gemaakt, met thee erbij, en er is ruimte voor vragen over eten, familie en het dagelijks leven in Marokko. Aan het einde krijg je de recepten mee. ### Wat je leert Je leert hoe je een tajine opbouwt: eerst de ui en de kruiden, dan het vlees of de groente, en daarna is het wachten. De kokkin legt uit wat komijn, gember, kurkuma, kaneel en ras el hanout doen en in welke gerechten ze horen. Je maakt de gekookte salades die bij elke Marokkaanse maaltijd op tafel staan, zoals zaalouk van aubergine en taktouka van paprika. Brood kneed je zonder weegschaal, op het gevoel. ### Voor wie Voor wie thuis graag kookt en wil begrijpen hoe Marokkaans eten in elkaar zit. Kook je zelf nooit, dan is het nog steeds leuk om een ochtend bij mensen thuis te zijn. Met vriendinnen of als moeder en dochter is het een fijne ochtend samen. Wil je ook de kruidenhandelaren in de medina zien, doe dan op een andere dag de [souktour](/reizen/souks-en-ambachten-tour). ### Goed om te weten Draag kleding die tegen een spatje olie kan. In de zomer is de keuken warm; we beginnen dan iets vroeger. Wat je verder aan tafel kunt verwachten, lees je op onze pagina over [eten en drinken in Marokko](/praktisch/eten-en-drinken). De workshop is in het Frans of Engels. Soukayna helpt met vertalen, en met vragen vooraf kun je bij je Nederlandse aanspreekpunt terecht via de chat. Allergieën en dieetwensen geef je bij het boeken door, samen met je datum en het aantal personen. Dat kan via de [contactpagina](/contact). ### Programma per stap - **09.30 uur: markt** We halen je op en gaan naar een markt in een woonwijk. Daar kopen we groente, kruiden, olijven en kip of lam voor de tajine, en zie je wat een Marokkaans huishouden dagelijks koopt. - **10.30 uur: koken** We koken in de keuken van een riad of bij een familie thuis. Je snijdt en kruidt, en leert hoe een tajine langzaam gaart. Ondertussen maken we salades en kneden we brood. - **11.30 uur: brood naar de oven** Het brood gaat naar de buurtoven, zoals veel families dat nog doen. Het is een korte wandeling, met de bakplaat op je hoofd als je wilt. - **13.00 uur: eten** Alles komt op tafel en we eten samen. Daarna is er thee en tijd om vragen te stellen. ### Inbegrepen - Ophalen en terugbrengen met Soukayna - Alle ingrediënten - Begeleiding door een kokkin - De lunch die je zelf hebt gekookt, met thee - Recepten om mee naar huis te nemen ### Niet inbegrepen - Drankjes buiten water en thee - Fooien - Reisverzekering ### Veelgestelde vragen **Kan ik vegetarisch of veganistisch koken?** Ja. Een groentetajine is net zo gebruikelijk als een met vlees. Geef het bij het boeken door, dan kopen we op de markt de juiste ingrediënten. **Moet ik kunnen koken?** Nee. De kokkin doet het voor en je doet mee zo veel als je wilt. Het gaat om het samen doen en het begrijpen van de smaken. **Is de workshop alleen voor vrouwen?** Nee. De kokkin is een vrouw, en je partner of reisgenoot is welkom. ## Hammam en wellnessdag in Marrakesh, alleen voor vrouwen URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/hammam-en-wellness-dag Type: Workshop. Duur: ± 4 uur, middag. Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Een traditionele hammam met gommage en arganmassage. Soukayna legt vooraf stap voor stap uit wat er gebeurt. Daarna drink je thee op een rustig dakterras. ### Hoogtepunten - Een hammam waar alleen vrouwen werken en waar Soukayna zelf komt - Uitleg vooraf, zodat je weet wat er gebeurt en wat je aanhoudt - Zwarte zeep, gommage met de kessa-handschoen en een rhassoul-kleimasker - Massage met arganolie na afloop - Thee op een dakterras, zolang je wilt blijven zitten In Marokko is de hammam een gewone, wekelijkse gewoonte en geen luxe. Vrouwen gaan er samen heen, praten, schrobben elkaar en komen er na twee uur schoon en zacht uit. Als bezoeker stap je hier even het dagelijks leven in. Dat kan spannend zijn als je niet weet wat er gebeurt. Daarom leggen we alles vooraf uit en gaan we naar een hammam waar Soukayna zelf komt en waar alleen vrouwen werken. ### Programma Soukayna haalt je aan het begin van de middag op. In de auto vertelt ze hoe het gaat: wat je aanhoudt, wat je meeneemt, hoe de ruimtes eruitzien en wat de medewerksters doen. Heb je vragen, stel ze dan nu. In de hammam begin je in de warme ruimte. Je wordt ingesmeerd met zwarte zeep, gemaakt van olijven, en zit een kwartier in de stoom. Daarna komt de gommage: een medewerkster schrobt je hele lichaam met een ruwe handschoen, de kessa. Dat is stevig en je ziet letterlijk de huid eraf rollen. Daarna krijg je een masker van rhassoul, klei uit het Atlasgebergte, en spoel je af met warm water uit emmers. Na de hammam volgt een massage met arganolie in een rustige ruimte. Je sluit af met thee op het dakterras en blijft zitten zolang je wilt. ### Waarom met Soukayna Een hammam alleen bezoeken kan prima, maar de eerste keer is het prettig als iemand vertelt wat er komt: wanneer je je uitkleedt, wat je zelf doet en wat de medewerkster doet, en hoeveel fooi gebruikelijk is. Soukayna komt zelf in deze hammams en kent de vrouwen die er werken. Ze zegt vooraf tegen hen wat je wel en niet wilt, zodat jij tijdens het schrobben niets hoeft uit te leggen. ### Voor wie Voor wie naar de hammam wil zoals Marokkaanse vrouwen dat doen, met iemand erbij die de weg weet. Voor vriendinnen is dit een fijne middag na een drukke ochtend in de souks. In de [yoga- en wellnessretreat](/reizen/yoga-en-wellness-retreat) zit een hammam standaard in het programma. ### Goed om te weten Neem een schoon onderbroekje of bikinibroekje mee, plus een haarborstel en iets makkelijks om aan te trekken. Handdoeken en slippers zijn er. Eet niet te zwaar vlak voor de hammam en drink daarna goed. In de zomer plannen we de hammam later in de middag, als het buiten minder heet is. Tijdens de [ramadan](/praktisch/ramadan) zijn de openingstijden anders; dat regelen we. Wil je liever een privéhammam in een riad-spa, dan kan dat ook, tegen een hogere prijs. Twijfel je over wat je aan- en uittrekt, kijk dan op onze pagina over [kleding](/praktisch/kleding). Boeken kan via de [contactpagina](/contact). Geef je datum en het aantal personen door, dan reserveren we. ### Programma per stap - **14.00 uur: ophalen en uitleg** Onderweg legt Soukayna uit hoe een hammam werkt, wat je aanhoudt en wat er van je verwacht wordt. Je weet dus wat er komt voordat je binnenstapt. - **14.30 uur: warm worden en zwarte zeep** In de warme ruimte word je ingesmeerd met zwarte zeep van olijven. Je zit een kwartier in de stoom terwijl je huid zacht wordt. - **15.00 uur: gommage en rhassoul** Een medewerkster schrobt je met de kessa-handschoen. Daarna krijg je een masker van rhassoul-klei en spoel je af met warm water. - **15.45 uur: massage** Een rustige massage met arganolie in een aparte ruimte. - **16.45 uur: thee** Thee op het dakterras of in de binnenplaats, zolang je wilt. ### Inbegrepen - Ophalen en terugbrengen met Soukayna - Hammam met gommage en kleimasker - Massage van ± 45 minuten met arganolie - Handdoeken, badjas en slippers - Thee en iets zoets na afloop ### Niet inbegrepen - Extra behandelingen zoals gezichtsbehandeling of henna - Fooien voor de medewerkers - Reisverzekering ### Veelgestelde vragen **Wat draag ik in de hammam?** In een traditionele hammam dragen vrouwen een onderbroekje of bikinibroekje, geen bovenstuk. In de hammams die wij kiezen is dat ook zo, maar je mag een bikini aanhouden als je dat prettiger vindt. Niemand kijkt ervan op. **Is een hammam pijnlijk?** De gommage is stevig en dat voel je. Pijn doet het niet, maar verwacht geen zachte spa-scrub. Zeg gerust dat het zachter mag; Soukayna vertelt vooraf hoe je dat zegt. **Kan ik ook een luxere spa kiezen?** Ja. Er zijn mooie spa's in riads met privéhammams. Die kosten meer, maar zijn rustiger. Zeg wat je zoekt, dan kiezen we een plek die past. **Mag ik tijdens mijn menstruatie naar de hammam?** Dat kan, met een tampon of cup. Voel je je er niet prettig bij, dan verschuiven we de dag. ## Yoga- en wellnessretreat in Marrakesh en de Agafay-woestijn URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/yoga-en-wellness-retreat Type: Retreat. Duur: 5 dagen, 4 nachten (4-daagse variant mogelijk). Gezelschap: 2 tot 8 vrouwen. Start: Vliegveld Marrakesh-Menara. Prijs: Op aanvraag. Vijf dagen voor vrouwen in een kleine groep: yoga in de ochtend, een hammam, koken in een riad en een zonsondergang in de Agafay-woestijn. ### Hoogtepunten - Elke ochtend yoga op het dakterras van de riad, voor het warm wordt - Een traditionele hammam met gommage en massage - Kookworkshop met een kokkin, samen eten - Zonsondergang en diner in de Agafay-woestijn, optioneel overnachten in een tent - Een middag helemaal vrij, met tips van Soukayna voor als je toch iets wilt doen - Alleen vrouwen, kleine groep De dagen van deze retreat hebben een vast ritme. Elke ochtend is er yoga voordat het warm wordt, daarna doe je iets in of rond [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh), en aan het einde van de dag is er rust op het dakterras van de riad. Een retreat waarin je vijf dagen in stilte zit, is het dus niet. Soukayna regelt het vervoer en is erbij als je de stad in gaat. De groep is klein en bestaat alleen uit vrouwen. ### Programma Je komt aan op dag één en wordt opgehaald van het vliegveld. De riad ligt in de medina, met een binnenplaats en een dakterras waar de yogalessen zijn. De eerste avond is rustig: kennismaken, thee, eventueel een korte wandeling naar Jemaa el-Fna. De volgende dagen beginnen om half acht met yoga. De docente werkt met de groep zoals die is; je hoeft geen ervaring te hebben. Na het ontbijt is er elke dag één activiteit. Op dag twee is dat de medina met Soukayna, op dag drie een [kookworkshop](/reizen/kookworkshop-marrakesh) en de hammam, op dag vier de [Agafay-woestijn](/bestemmingen/agafay). Daar zie je de zon ondergaan achter het Atlasgebergte en eet je bij het vuur. Wie wil, blijft slapen in een tent en rijdt de volgende ochtend terug. De middagen zijn deels vrij. Soukayna geeft tips voor wat je alleen kunt doen, zoals Jardin Majorelle of een dakterras met uitzicht. Niets doen mag ook. ### De riad en de groep De riad heeft een binnenplaats met een fontein, een dakterras voor de yoga en kamers voor één of twee personen. Het ontbijt is elke ochtend na de les: brood, msemen, honing, fruit en koffie. De groep bestaat uit maximaal acht vrouwen. Dat is klein genoeg om iedereen te leren kennen en groot genoeg om af en toe je eigen gang te gaan. Soukayna is erbij bij alles wat buiten de riad gebeurt; in de riad zelf is er altijd iemand van het huis. ### Voor wie Voor vrouwen die een paar dagen weg willen uit de dagelijkse drukte en geen programma vol verplichtingen zoeken. Reis je alleen, dan is het prettig om bij een kleine groep te horen. Vriendinnen die samen meer willen doen dan een stedentrip zijn hier ook op hun plek. Heb je niets met yoga, kijk dan naar de [hammam- en wellnessdag](/reizen/hammam-en-wellness-dag) als losse activiteit. ### Goed om te weten De riad ligt in de medina. Reken dus op smalle straten, geluid van de stad en trappen naar het dak; een resort is het niet. In de woestijn kan het 's avonds fris zijn. In het voor- en najaar is een warme trui of sjaal genoeg. Wat je verder meeneemt, staat op onze [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). Vaste data plannen we een paar keer per jaar. Wil je met een eigen groep vriendinnen komen, dan stellen we een programma samen op jullie datum. Vraag ernaar via de [contactpagina](/contact). ### Programma per stap - **Dag 1: aankomst in Marrakesh** Soukayna haalt je op van het vliegveld en brengt je naar de riad. Je maakt kennis met de groep op het dakterras, met thee, en de eerste avond is rustig. Wie wil, loopt met Soukayna mee naar Jemaa el-Fna. - **Dag 2: yoga en de medina** Ochtendyoga op het dak. Na het ontbijt maak je met Soukayna een rustige wandeling door de medina: Ben Youssef, de souks en een lunchplek die zij kiest. De middag is vrij, of je gaat alvast naar de hammam als je niet kunt wachten. - **Dag 3: yoga, koken en hammam** Ochtendyoga. Daarna doe je boodschappen op de markt en volgt een kookworkshop met een kokkin. Je eet samen wat je hebt gemaakt. In de late middag ga je naar de hammam, met gommage en massage. - **Dag 4: yoga en de Agafay-woestijn** Ochtendyoga en een vrije ochtend. Rond drie uur rijden we naar de Agafay-woestijn, ± 45 minuten. Daar maak je een wandeling of kameeltocht, zie je de zon ondergaan en eet je bij het vuur. Daarna ga je terug naar de riad, of je overnacht in een tent (optie). - **Dag 5: laatste yoga en vertrek** Een laatste les op het dak, een uitgebreid ontbijt en tijd om nog iets te kopen. Soukayna brengt je naar het vliegveld. ### Inbegrepen - Ophalen en wegbrengen op het vliegveld met Soukayna - 4 nachten in een riad in de medina, ontbijt inbegrepen - Al het vervoer tijdens het programma - Yogalessen met een docente, geschikt voor beginners en gevorderden - Hammam met massage - Kookworkshop met lunch - Diner in de Agafay-woestijn ### Niet inbegrepen - Vluchten - Lunch en diner die niet in het programma staan - Entreegelden tijdens de vrije middag - Fooien - Reis- en annuleringsverzekering ### Veelgestelde vragen **Moet ik ervaring hebben met yoga?** Nee. De docente past de lessen aan op de groep. Het gaat om een rustig begin van de dag; presteren hoeft niet. **Kan ik alleen komen?** Ja. Je hebt een eigen kamer of deelt met iemand van de groep, wat je zelf kiest. Voor een eigen kamer geldt een toeslag. **Wanneer is de beste periode?** Maart tot en met mei en oktober tot en met november. Dan is het overdag aangenaam en 's avonds in de woestijn niet te koud. In de zomer is het te heet voor dit programma. **Wat als de groep niet vol komt?** Vanaf twee deelneemsters gaat het programma door. We laten je ruim van tevoren weten of de datum definitief is. ## Agafay-woestijn: zonsondergang en diner, 45 minuten van Marrakesh URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/agafay-woestijn-dagtrip Type: Dagtour. Duur: Middag en avond, ± 6 uur (of met overnachting). Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Een middag en avond in de Agafay-woestijn: wandelen of op een kameel, de zon zien zakken achter de Atlas en eten bij het vuur. Overnachten in een tent kan. ### Hoogtepunten - Stilte op 45 minuten van de stad - Wandeling door het heuvellandschap of een korte kameeltocht - Zonsondergang met het Atlasgebergte als achtergrond - Diner in een kamp, met muziek als je wilt en zonder als je liever niet - Overnachten in een tent met echt bed, terug de volgende ochtend Na een paar dagen Marrakesh wil je vaak even stilte. De [Agafay-woestijn](/bestemmingen/agafay) ligt op drie kwartier rijden: kale heuvels, een enorm uitzicht op het Atlasgebergte en 's avonds een lucht vol sterren. Zandduinen zijn er niet. Soukayna rijdt je er aan het einde van de middag heen. Je wandelt of rijdt op een kameel, ziet de zon zakken en eet bij het vuur. ### Zo ziet de middag eruit We vertrekken rond half vier. De weg loopt eerst langs de stadsrand, dan langs olijfgaarden en daarna door een landschap dat opeens leeg is. In het kamp word je ontvangen met thee. Daarna kies je: een wandeling van een uur met een gids uit het dorp, of een kameeltocht van drie kwartier. Beide gaan langzaam en eindigen op een heuvel met uitzicht. De zon gaat onder achter de Atlas. In het najaar en de winter zie je de sneeuw op de toppen kleuren. Daarna is het diner in het kamp: soep, tajine en fruit, met een paar muzikanten bij het vuur als je dat wilt. Je kunt ook vragen om een tafel zonder muziek; sommige kampen hebben een rustiger hoek. Rond half tien rijdt Soukayna je terug. Blijf je slapen, dan heb je een tent met een echt bed, dikke dekens en een eigen badkamer. De volgende ochtend zie je de zon opkomen aan de andere kant van de heuvels. Je ontbijt, rijdt terug naar de stad en bent rond tien uur weer bij je riad. ### Voor wie Voor iedereen die een avond de stad uit wil en niet lang wil rijden. Heb je geen tijd voor de [Sahara bij Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga), dan heb je zo toch een woestijnavond. Het is ook een bijzondere laatste avond voor een groep vriendinnen. In de [yoga- en wellnessretreat](/reizen/yoga-en-wellness-retreat) is deze avond standaard opgenomen. ### Goed om te weten Neem een trui of sjaal mee, ook in het voorjaar; zodra de zon weg is, koelt het snel af. Dichte schoenen zijn prettig op de stenen. Blijf je slapen, dan volstaat een klein tasje met toiletspullen, iets warms en een zaklamp of je telefoon. Het weer per maand vind je op onze pagina over de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). In de zomer vertrekken we later, rond vijf uur, omdat het overdag te heet is om te wandelen. Tijdens de [ramadan](/praktisch/ramadan) begint het diner na zonsondergang. Dat valt mooi samen met het moment dat de kampmedewerkers zelf gaan eten. Geef bij het boeken via de [contactpagina](/contact) aan of je wilt blijven slapen. ### Programma per stap - **15.30 uur: vertrek uit Marrakesh** Soukayna haalt je op. De rit duurt 45 minuten; onderweg verandert het landschap van stadsrand naar kale heuvels. - **16.30 uur: wandeling of kameel** Je gaat een uur door het stenige landschap, lopend met een gids of op een kameel. Beide zijn rustig; de kamelen lopen stapvoets. - **18.00 uur: zonsondergang** Thee op een heuvel met uitzicht op de Atlas. In het najaar ligt er soms al sneeuw op de toppen. - **19.00 uur: diner** In het kamp eet je soep, tajine en fruit bij het vuur, met muziek van een paar lokale muzikanten als je dat leuk vindt. - **21.30 uur: terug of blijven** Soukayna rijdt je terug naar de stad, of je blijft slapen in een tent en ziet de volgende ochtend de zon opkomen. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna heen en terug - Ophalen bij je riad of hotel - Wandeling met een lokale gids of kameeltocht van ± 45 minuten - Thee bij zonsondergang - Driegangendiner in het kamp ### Niet inbegrepen - Drankjes buiten water en thee - Overnachting in een tent (optie, prijs op aanvraag) - Fooien - Reisverzekering ### Veelgestelde vragen **Is Agafay een echte woestijn?** Het is een steenwoestijn zonder zandduinen, met kale heuvels en uitzicht op het Atlasgebergte. Wil je duinen, dan moet je naar Merzouga, twee lange rijdagen verder. Voor een avond stilte dicht bij de stad is Agafay precies goed. **Moet ik op een kameel?** Nee. Wandelen met een gids is net zo mooi en voor de kamelen prettiger. Kies wat je wilt. **Hoe koud wordt het 's avonds?** In het voor- en najaar is een trui genoeg. Van december tot februari kan het 's nachts richting het vriespunt gaan; de tenten hebben dan dikke dekens en soms een kacheltje. In de zomer blijft het warm. **Zijn er toiletten en douches in het kamp?** Ja. De kampen waar wij mee werken hebben gewone toiletten en douches met warm water, ook bij de tenten. ## Dagtrip naar Essaouira: kust, haven en argan onderweg URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/essaouira-dagtrip Type: Dagtour. Duur: 1 dag, ± 11 uur (± 2,5 tot 3 uur rijden per kant). Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Een lange dag naar Essaouira met Soukayna: een argancoöperatie onderweg, de medina, de stadsmuren, vis eten in de haven en een wandeling over het strand. ### Hoogtepunten - Stop bij een coöperatie waar vrouwen arganolie maken - De medina van Essaouira: rechte straten, wit en blauw, veel rustiger dan Marrakesh - Lunch met verse vis in de haven, gekozen bij de kramen - Wandeling over de stadsmuren en het brede strand - Optie: overnachten en de volgende dag rustig terug [Essaouira](/bestemmingen/essaouira) ligt aan de Atlantische Oceaan, op ongeveer tweeënhalf tot drie uur rijden, en is de tegenpool van Marrakesh. Er staat wind waar het in Marrakesh heet is, en de straten zijn recht waar de medina van Marrakesh een doolhof is. Je gaat er vanzelf trager lopen. Met Soukayna achter het stuur hoort de rit bij de dag: onderweg stop je bij een coöperatie waar vrouwen arganolie maken, en zie je de eerste geiten in de arganbomen. ### Zo ziet de dag eruit We vertrekken vroeg, rond acht uur. Na een uur rijden verandert het landschap en beginnen de arganbomen. Bij een coöperatie zie je hoe de vrouwen de pitten kraken en persen. Je kunt er olie kopen tegen een vaste prijs, dus onderhandelen hoeft niet. Rond elf uur ben je in Essaouira. De medina is klein en overzichtelijk. We lopen langs de werkplaatsen waar thujahout wordt bewerkt en klimmen de Skala op, de stadsmuur met de oude kanonnen en uitzicht over de zee. We lunchen in de haven. Je kiest je vis bij een van de kramen, die wordt gegrild, en je eet aan een houten tafel tussen de blauwe boten. De middag is vrij. Je kunt over het brede strand wandelen, op een terras op de Place Moulay Hassan gaan zitten of nog even de medina in. Rond half vijf rijden we terug, met de zonsondergang in de rug. ### Voor wie Voor wie na een paar dagen Marrakesh behoefte heeft aan zee en ruimte. Winkelen gaat hier met weinig druk, want verkopers zijn in Essaouira minder opdringerig. Onderweg zie je bovendien hoe arganolie echt wordt gemaakt. Heb je meer tijd, blijf dan een nacht: de stad is 's avonds en vroeg in de ochtend het mooist. Dat past goed in een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat). ### Goed om te weten Het waait in Essaouira bijna altijd, ook als het in Marrakesh windstil is. Neem een vest of sjaal mee, ook in de zomer. Op het strand kun je kamelen en paarden huren; Soukayna weet welke eigenaren goed voor hun dieren zorgen. Hoe de weg is en waarom een eigen chauffeur hier prettig is, lees je op onze pagina over [vervoer in Marokko](/praktisch/vervoer). Neem [contant geld](/praktisch/geld-en-betalen) mee voor de lunch en eventuele aankopen. De vis in de haven betaal je per gewicht. Vraag de prijs voordat je bestelt. Wil je een nacht blijven, geef dat dan aan als je via de [contactpagina](/contact) boekt. ### Programma per stap - **08.00 uur: vertrek** We gaan vroeg weg om de dag goed te benutten. De weg loopt westwaarts door vlak land met olijfbomen. Na een uur zie je de eerste arganbomen. - **09.30 uur: argancoöperatie** Vrouwen kraken en persen hier de arganpitten. Je ziet hoe het gaat en kunt olie kopen tegen een vaste prijs. - **11.00 uur: aankomst en medina** We wandelen door de medina, langs de houtbewerkers van thuja en de Skala met de kanonnen op de stadsmuur. - **13.00 uur: lunch in de haven** Je kiest je vis bij de kramen en die wordt ter plekke gegrild. Het is simpel en vers, en je kijkt uit op de blauwe boten. - **14.30 uur: strand en vrije tijd** Je wandelt over het strand, winkelt in de medina of gaat op een terras zitten. Rond half vijf rijden we terug naar Marrakesh. - **19.30 uur: terug in Marrakesh** Aankomst bij je riad. Onderweg zie je de zon ondergaan. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna heen en terug - Ophalen bij je riad of hotel - Water in de auto - Bezoek aan de argancoöperatie - Begeleiding in de medina ### Niet inbegrepen - Lunch - Entree van de Skala en het museum - Fooien - Overnachting (optie) ### Veelgestelde vragen **Is het niet te lang rijden voor één dag?** Het is een lange dag: in totaal zit je ruim vijf uur in de auto. De weg is goed en Soukayna rijdt rustig, maar wie tijd heeft, kan beter een nacht blijven. Dan zie je de stad ook 's avonds en 's ochtends vroeg. **Kan ik in Essaouira zwemmen?** Het kan, maar het water is fris en er staat vaak veel wind. Het strand is vooral fijn om te wandelen. Voor zwemmen zijn de maanden juli tot en met september het aangenaamst. **Hoe is het voor vrouwen in Essaouira?** Essaouira is ontspannen en veel minder druk dan Marrakesh. Verkopers zijn minder opdringerig en je loopt er makkelijk alleen. ## Atlasgebergte en Berberdorpen: een dag in Imlil of de Ourika-vallei URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/atlasgebergte-en-berberdorpen Type: Dagtour. Duur: 1 dag, ± 8 uur. Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Een dag in het Hoge Atlasgebergte met Soukayna: wandelen met een lokale gids, thee bij een familie thuis, een waterval en lunch met uitzicht op de vallei. ### Hoogtepunten - Op anderhalf uur van Marrakesh in een ander klimaat en een ander tempo - Wandeling van twee tot drie uur met een gids uit het dorp, aan te passen aan je conditie - Thee en brood bij een Berberfamilie thuis - Lunch op een terras met uitzicht over de vallei - Keuze tussen Imlil (hoger, ruiger) en Ourika (groener, makkelijker) Het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) begint op anderhalf uur van Marrakesh en voelt als een ander land. De dorpen zijn van leem en de mensen spreken Tamazight. Het leven draait er om de terrassen op de hellingen, waar walnoten, appels en groente groeien. Soukayna rijdt je naar Imlil of de Ourika-vallei, waar een gids uit het dorp met je gaat wandelen. Onderweg drink je thee bij een familie thuis. ### Zo ziet de dag eruit We vertrekken rond half negen. De weg klimt geleidelijk; na een uur zie je de eerste dorpen tegen de hellingen en, van november tot april, sneeuw op de toppen. In Imlil, op 1.700 meter, staat de gids klaar. Hij of zij komt uit het dorp en kent de paden en de families. Je loopt over paden die dorpelingen dagelijks gebruiken, langs irrigatiekanalen en terrassen, met uitzicht op de Toubkal, de hoogste berg van Noord-Afrika. Halverwege stop je bij een familie thuis voor muntthee, vers brood, olijfolie en amlou, een pasta van amandelen en arganolie. Meestal ontmoet je de vrouwen van het huis, en omdat Soukayna erbij is, kun je ook echt met ze praten. De lunch is op een terras boven de vallei, meestal een tajine die al uren staat te sudderen. In Ourika kun je daarna nog naar de watervallen van Setti Fatma lopen. Rond half vijf ben je terug in de stad. ### Voor wie Voor wie na de drukte van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) even lucht en ruimte wil. Wie graag wandelt komt aan zijn trekken, en wie liever rustig door een dorp loopt en veel wil zien van hoe mensen hier leven ook. Wil je meer, dan kun je een nacht blijven in een gîte in Imlil en de volgende dag hoger lopen; dat past in een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat). ### Goed om te weten Draag schoenen met profiel; de paden zijn rotsachtig en soms nat bij de irrigatiekanalen. In de bergen is het altijd een paar graden koeler dan in de stad en in de winter echt koud: neem een jas mee. Wat verder handig is, staat op onze [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). Bij het bezoek aan een familie is bedekte kleding gepast: lange broek of rok en bedekte schouders. Onze pagina over [kleding](/praktisch/kleding) legt uit waarom dat in de dorpen meer uitmaakt dan in de stad. Een kleine fooi voor de gids en iets voor de familie is gebruikelijk; Soukayna zegt wat passend is. Geef bij het boeken via de [contactpagina](/contact) aan of je Imlil, Ourika of de variant naar Ouzoud wilt. ### Programma per stap - **08.30 uur: vertrek uit Marrakesh** De weg klimt langzaam. Na een uur zie je de eerste dorpen van leem tegen de hellingen en, in de winter, sneeuw op de toppen. - **10.00 uur: wandeling** Vanuit Imlil of een dorp in de Ourika-vallei loop je met een gids langs terrassen met walnoten en appelbomen, over paden die dorpelingen dagelijks gebruiken. - **12.00 uur: thee bij een familie** In een huiskamer krijg je muntthee, brood, olijfolie en amlou. Meestal ontmoet je de vrouwen van het huis. - **13.00 uur: lunch met uitzicht** Je eet tajine op een terras boven de vallei. Daarna kun je eventueel naar een waterval; in Ourika zijn dat de watervallen van Setti Fatma. - **16.30 uur: terug in Marrakesh** Rond half vijf ben je terug bij je riad. Onderweg valt het licht van de late middag over de vlakte. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna heen en terug - Ophalen bij je riad of hotel - Lokale berggids tijdens de wandeling - Thee bij een familie - Water onderweg ### Niet inbegrepen - Lunch - Ezel of muilezel als je niet wilt lopen (ter plekke te regelen) - Fooien voor gids en familie - Reisverzekering ### Veelgestelde vragen **Imlil of Ourika, wat kies ik?** Imlil ligt op 1.700 meter, is ruiger en de wandelingen zijn steiler; je kijkt er uit op de Toubkal. Ourika is groener, dichterbij (± 1 uur) en makkelijker te lopen, maar in het weekend drukker met dagjesmensen uit de stad. Twijfel je, dan kiest Soukayna op basis van het seizoen en je conditie. **Hoe zwaar is de wandeling?** Standaard duurt hij twee tot drie uur, met wat klimmen op ongelijke paden. Dat is aan te passen: een uur rustig door het dorp kan ook, of juist een langere tocht van vijf uur. Zeg wat je wilt. **Kan ik naar de watervallen van Ouzoud in plaats van de bergen?** Ja. Ouzoud ligt ± 2,5 uur de andere kant op en is een hele dag op zich: een wandeling naar de watervallen, apen onderweg en lunch aan het water. Het is een andere dag dan deze, maar we plannen het net zo makkelijk. ## Aït Benhaddou en Ouarzazate over de Tizi n'Tichka-pas URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/ait-benhaddou-en-ouarzazate Type: Dagtour. Duur: 1 lange dag (± 12 uur) of 2 dagen met overnachting. Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Over de Tizi n'Tichka naar de lemen ksar van Aït Benhaddou en de kasbah van Ouarzazate. In één lange dag of, beter, in twee dagen met een overnachting. ### Hoogtepunten - De Tizi n'Tichka-pas op 2.260 meter, met stops op de plekken waar het uitzicht volgens Soukayna het mooist is - Aït Benhaddou, de bekendste ksar van Marokko, met een gids uit het dorp - Kasbah Taourirt in Ouarzazate - Optioneel: de filmstudio's waar veel woestijnfilms zijn opgenomen - Met een overnachting: Aït Benhaddou bij zonsopgang, zonder groepen De weg van Marrakesh naar het zuiden gaat over de Tizi n'Tichka, een bergpas op 2.260 meter. Aan de andere kant is Marokko droog en rood, met dorpen van leem. [Aït Benhaddou](/bestemmingen/ait-benhaddou-en-ouarzazate) is daarvan het bekendste voorbeeld, een versterkt dorp dat al in tientallen films is gebruikt en waar nog een paar families wonen. Met Soukayna kun je dit in één lange dag doen, maar in twee dagen is het een veel betere reis. ### Programma De eendaagse variant begint om zeven uur. De pas is het eerste hoogtepunt: de weg slingert omhoog door het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte). Soukayna stopt bij de uitzichtpunten en bij een coöperatie waar vrouwen arganolie maken. Rond twaalf uur ben je in Aït Benhaddou. Een gids uit het dorp loopt met je door de stegen omhoog naar de graanschuur op de top, met uitzicht over de rivier en de palmbomen. Je luncht aan de overkant, met de ksar in beeld. Daarna is het een half uur rijden naar Ouarzazate voor de kasbah Taourirt en, als je wilt, de filmstudio's. Rond zeven uur ben je terug in Marrakesh. De tweedaagse variant is rustiger. Je slaapt in een riad naast de ksar en ziet Aït Benhaddou 's avonds en bij zonsopgang, als de bussen er niet zijn. De tweede dag doe je Ouarzazate op je gemak en rijd je in de middag terug over de pas. ### Voor wie Voor wie de zuidkant van de Atlas wil zien maar de lange reis naar de Sahara te ver vindt. Houd je van film of architectuur, dan is dit je dag, en voor sommigen is de bergpas zelf al een bestemming. Heb je meer tijd, ga dan door naar Merzouga met de [driedaagse woestijnreis](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga), waarin deze route de eerste dag is. ### Goed om te weten Het is een lange rit en de weg heeft veel bochten. Ga voorin zitten als je snel wagenziek wordt. Op de pas kan het koud en winderig zijn, ook als het in Marrakesh warm is. In de winter ligt er soms sneeuw en wordt de weg af en toe kort afgesloten; Soukayna checkt dat vooraf. In de zomer is het aan de zuidkant erg heet en plannen we de wandeling door de ksar zo vroeg mogelijk. Neem [contant geld](/praktisch/geld-en-betalen) mee voor entreegelden, lunch en de gids. Op onze pagina over [vervoer](/praktisch/vervoer) lees je waarom deze route met een eigen chauffeur zoveel prettiger is dan met een bus of gedeelde minibus. Geef bij het boeken via de [contactpagina](/contact) aan of je de eendaagse of de tweedaagse variant wilt. ### Programma per stap - **Dag 1: Marrakesh, Tichka, Aït Benhaddou** Vertrek om zeven uur. De weg over de Tizi n'Tichka slingert door de bergen, met stops bij uitzichtpunten en een argancoöperatie. Rond twaalf uur ben je in Aït Benhaddou voor een wandeling door de ksar met een gids en lunch met uitzicht op het dorp. Bij de eendaagse variant rijd je daarna door naar Ouarzazate en de kasbah Taourirt, en ben je rond zeven uur 's avonds terug in Marrakesh. Bij de tweedaagse variant overnacht je in een riad bij de ksar. - **Dag 2: Ouarzazate en terug (tweedaagse variant)** Je ziet Aït Benhaddou bij zonsopgang, zonder groepen. Daarna ga je naar Ouarzazate voor de kasbah Taourirt en, als je wilt, de filmstudio's. Na de lunch rijd je rustig terug over de pas en kom je aan het eind van de middag aan in Marrakesh. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna - Ophalen bij je riad of hotel - Lokale gids in Aït Benhaddou - Water in de auto - Bij de tweedaagse variant: regelen van de overnachting ### Niet inbegrepen - Entreegelden (kasbah, filmstudio's) - Lunch en diner - Overnachting (bij de tweedaagse variant, prijs op aanvraag) - Fooien ### Veelgestelde vragen **Eén dag of twee dagen?** In één dag zit je ruim acht uur in de auto en zie je Aït Benhaddou midden op de dag, tegelijk met de bussen. In twee dagen zie je de ksar 's avonds en bij zonsopgang, en is de rit geen haastklus. Wij raden twee dagen aan als je de tijd hebt. **Is de weg over de pas eng?** De weg is de laatste jaren flink verbeterd en breed genoeg. Er zijn haarspeldbochten en steile stukken, maar Soukayna rijdt hem regelmatig en rustig. Ben je gevoelig voor wagenziekte, ga dan voorin zitten en neem iets mee. **Kan ik deze rit combineren met de Sahara?** Ja, Aït Benhaddou is de eerste stop van onze driedaagse woestijnreis naar Merzouga. Wil je verder dan Ouarzazate, kijk dan naar die reis. **Is Aït Benhaddou toegankelijk als ik niet goed kan klimmen?** Het lager gelegen deel van de ksar is goed te lopen. De klim naar de top duurt een kwartier over trappen en ongelijke paden. Het uitzicht vanaf de overkant van de rivier is ook zonder klimmen mooi. ## Sahara-woestijnreis naar Merzouga: 3 dagen, 2 nachten URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga Type: Meerdaagse reis. Duur: 3 dagen, 2 nachten (4-daagse variant met einde in Fes). Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Je riad of hotel in Marrakesh. Prijs: Op aanvraag. Drie dagen met Soukayna van Marrakesh naar de duinen van Erg Chebbi bij Merzouga, via Aït Benhaddou en de Dadès- en Todra-kloof. Je slaapt in de duinen. ### Hoogtepunten - De Tizi n'Tichka-pas en de ksar van Aït Benhaddou op dag één - De Dadès-kloof en de Todra-kloof, met een wandeling tussen de rotswanden - Op een kameel de duinen van Erg Chebbi in bij zonsondergang - Een nacht in een kamp in de duinen, met een bed en een badkamer - Zonsopgang op een duin, dan ontbijt - Twee lange rijdagen, met Soukayna achter het stuur en stops waar jij ze wilt De Sahara met de zandduinen, 150 meter hoog, ligt bij Merzouga in het zuidoosten van Marokko. Dat is ver van Marrakesh: negen tot tien uur rijden in één ruk. Een dagtrip is het dus niet; deze reis duurt drie dagen. Onderweg kom je langs de Tizi n'Tichka, [Aït Benhaddou](/bestemmingen/ait-benhaddou-en-ouarzazate) en de Dadès- en Todra-kloof. Soukayna rijdt de hele reis zelf. Ze kent de kampen en de kasbahs en stopt waar jij dat wilt. ### Programma Dag één is lang. Je vertrekt om zeven uur en rijdt over de pas in het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) naar Aït Benhaddou, voor een wandeling door de ksar met een gids en een lunch met uitzicht. Daarna ga je door Ouarzazate en de Vallei van de Rozen naar de Dadès-kloof, waar je slaapt in een kasbah aan de rivier. Je bent daar rond zes uur. Dag twee begint met de Todra-kloof: een wandeling tussen rotswanden van 300 meter, waar het water koud is. Na de lunch in Tinghir rijd je naar Merzouga. Aan het einde van de middag stap je op een kameel en ga je een uur de duinen in, tot aan het kamp. Je ziet de zon ondergaan op een duin en eet bij het vuur, met muziek als je dat leuk vindt. Je slaapt in een tent met een echt bed en een eigen badkamer. Op dag drie sta je vroeg op voor de zonsopgang. Na het ontbijt ga je terug naar de rand van de duinen. Dan volgt de terugrit naar Marrakesh, negen tot tien uur met stops. Je bent 's avonds terug bij je riad. Wie dat te lang vindt, kiest de vierdaagse variant en rijdt naar [Fes](/bestemmingen/fes) door de Ziz-vallei en het cederbos van de Midden-Atlas. ### Voor wie Voor wie de Sahara op de lijst heeft staan en er de tijd voor neemt, en het leuk vindt om onderweg te zijn en het landschap te zien veranderen. De reis is minder geschikt als je snel wagenziek wordt of maar vier dagen in Marokko bent. Kijk dan naar de [Agafay-woestijn](/reizen/agafay-woestijn-dagtrip) op 45 minuten van de stad. ### Goed om te weten Neem een kleine tas mee voor de nacht in het kamp; de grote koffer blijft in de auto. Stop daar warme kleding voor de avond in, een sjaal tegen het zand, een zaklamp en natte doekjes. Onze [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst) heeft een apart lijstje voor de woestijn. Kijk ook naar de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd): oktober tot en met april is goed, de zomer niet. De prijs hangt af van het aantal personen en het soort kamp; er zijn eenvoudige en luxere kampen. Je krijgt vooraf een totaalbedrag. Geef via de [contactpagina](/contact) aan of je drie of vier dagen wilt en welk soort kamp je zoekt. ### Programma per stap - **Dag 1: Marrakesh, Tizi n'Tichka, Aït Benhaddou, Dadès-vallei** Vertrek om zeven uur. Je rijdt over de Tizi n'Tichka-pas (2.260 m) naar Aït Benhaddou, waar een gids je door de ksar leidt. Lunch met uitzicht. Daarna ga je via Ouarzazate en de Vallei van de Rozen naar de Dadès-kloof, waar je overnacht in een kasbah aan de rivier. Rijtijd: ± 7 uur zonder stops, reken op een dag van 11 uur. - **Dag 2: Todra-kloof, Erfoud, Merzouga en de duinen** Na het ontbijt ga je naar de Todra-kloof voor een wandeling tussen rotswanden van 300 meter hoog. Lunch in Tinghir. Dan rijd je door naar Merzouga, ± 4 uur. Aan het einde van de middag ga je op een kameel de duinen in, ± 1 uur, tot aan het kamp. Je ziet de zon ondergaan op een duin en eet bij het vuur, met muziek als je wilt. Je slaapt in een tent met bed en eigen badkamer. - **Dag 3: zonsopgang en terug naar Marrakesh** Je staat vroeg op voor de zonsopgang. Na het ontbijt in het kamp ga je per kameel of 4x4 terug naar de rand van de duinen. Dan volgt de lange terugrit naar Marrakesh, ± 9 tot 10 uur met stops. Je komt 's avonds aan. Wie dat te lang vindt, kiest de vierdaagse variant. - **Vierdaagse variant: dag 3 en 4 naar Fes** Dag 3: van Merzouga door de Ziz-vallei en over de Midden-Atlas naar Fes (± 7 uur), met een stop in het cederbos bij Azrou. Dag 4: Fes met een lokale gids, of vrij. Je vliegt terug vanuit Fes, of Soukayna rijdt je op dag 5 terug naar Marrakesh. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna tijdens de hele reis - Ophalen bij je riad of hotel in Marrakesh - 1 nacht in een riad of kasbah in de Dadès-vallei, met ontbijt en diner - 1 nacht in een woestijnkamp bij Merzouga, met ontbijt en diner - Kameeltocht naar het kamp en terug (of per 4x4 als je liever niet rijdt) - Lokale gids in Aït Benhaddou - Water in de auto ### Niet inbegrepen - Lunches - Entreegelden - Drankjes bij het diner - Fooien voor kameelbegeleiders en gidsen - Reis- en annuleringsverzekering ### Veelgestelde vragen **Hoeveel uur zit ik in de auto?** Veel. Op dag één rijd je ongeveer zeven uur, op dag twee vier tot vijf en op dag drie negen tot tien. Merzouga ligt nu eenmaal ver weg. Soukayna stopt waar je wilt, en de landschappen onderweg zijn een groot deel van de reis. Wie het te lang vindt, neemt de vierdaagse variant met einde in Fes. **Hoe koud is het 's nachts in de woestijn?** In het voor- en najaar is het aangenaam, rond de 10 tot 15 graden. Van december tot februari kan het rond het vriespunt komen; de tenten hebben dan dikke dekens en de kampen waar wij mee werken zijn goed ingericht. In de zomer is het overdag boven de 40 graden en raden we deze reis af. **Kan ik het kameelrijden overslaan?** Ja. Je kunt met een 4x4 naar het kamp worden gebracht. De kameeltocht duurt ongeveer een uur en gaat stapvoets, en misschien vind je het na twintig minuten wel genoeg. Zeg het gewoon. **Is deze reis veilig voor vrouwen alleen?** Ja. Je reist de hele tijd met Soukayna, slaapt in kampen en kasbahs die wij kennen, en er is altijd iemand in de buurt die je kent. Lees ook onze pagina over veiligheid voor vrouwen. ## Koningssteden-rondreis: Marrakesh, Rabat, Meknès, Fes en Chefchaouen URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/reizen/koningssteden-rondreis Type: Meerdaagse reis. Duur: 9 dagen, 8 nachten (8 tot 10 dagen mogelijk). Gezelschap: 1 tot 6 personen. Start: Vliegveld Marrakesh-Menara. Prijs: Op aanvraag. Negen dagen door het noorden van Marokko met Soukayna: Marrakesh, Casablanca, Rabat, Meknès en Volubilis, twee nachten Fes en het blauwe Chefchaouen. ### Hoogtepunten - Vier koningssteden in één route, elk met een eigen karakter - De Hassan II-moskee in Casablanca, een van de weinige die je van binnen kunt zien - De Romeinse stad Volubilis en de poort Bab Mansour in Meknès - Twee nachten in Fes, met een gids die de medina goed kent - Chefchaouen, de blauwe stad in het Rifgebergte - Terug naar Marrakesh, of uitvliegen vanuit Fes of Tanger Marokko heeft vier koningssteden: Marrakesh, Rabat, Meknès en Fes. Ze liggen in een boog door het noorden van het land en zijn elk anders. Deze rondreis rijgt ze aan elkaar, met Casablanca, de Romeinse stad Volubilis en het blauwe [Chefchaouen](/bestemmingen/chefchaouen) erbij. Soukayna rijdt de hele route zelf. Je slaapt in riads en hebt in Fes en Meknès een lokale gids. Er blijft ruimte voor eigen plannen. ### Programma De eerste twee dagen ben je in [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) om aan te komen en de stad te zien. Op dag drie rijd je naar de kust. In Casablanca staat de Hassan II-moskee, gebouwd op de rand van de oceaan. Daarna ga je verder naar Rabat, de hoofdstad, met een rustige medina en de kasbah van de Oudayas boven de rivier. Via Meknès, met de enorme poort Bab Mansour, en Volubilis, waar de Romeinse mozaïeken nog in de vloeren liggen, kom je in [Fes](/bestemmingen/fes). Daar blijf je twee nachten. De medina van Fes is een van de grootste autovrije stadsgebieden ter wereld en heeft een gids nodig. Wij regelen iemand die de wijken en de ambachten kent en die niet aan elke winkel hangt. Daarna ga je de bergen in. Chefchaouen ligt in de Rif, een stad met blauwe muren waar het na Fes heerlijk rustig is. Vanaf daar ga je terug naar Marrakesh over de snelweg, of naar Tanger voor een vlucht. ### Voor wie Voor wie meer wil zien dan Marrakesh en de woestijn en van geschiedenis en architectuur houdt. Je hebt er een week of langer voor nodig. Je reist in een eigen auto met een vrouwelijke chauffeur, wat iets anders is dan een bus met een vast schema. Wil je de [Sahara](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) hieraan vastknopen, dan kan dat in een reis van twee weken; vraag naar een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat). ### Goed om te weten Riads in de medina's hebben trappen en soms geen lift. Zeg het als dat een probleem is, dan zoeken we andere adressen. In Fes is een dag met gids echt nodig, in de andere steden loop je makkelijk zelf. Bedekte schouders en knieën volstaan overal; de details per stad staan op onze pagina over [kleding](/praktisch/kleding). De beste maanden zijn maart tot mei en september tot november. Meer daarover lees je bij de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). Je krijgt vooraf een totaalbedrag waarin vervoer, riads, ontbijt en gidsen zitten. De rondreis kan korter of langer, andersom, of met een ander begin- of eindpunt. Zet in je bericht via de [contactpagina](/contact) wat je voorkeur heeft. ### Programma per stap - **Dag 1: aankomst in Marrakesh** Soukayna haalt je op van het vliegveld en brengt je naar een riad in de medina. Avondwandeling naar Jemaa el-Fna als je wilt. - **Dag 2: Marrakesh** Stadsdag met Soukayna: Bahia, Ben Youssef, de souks en de tuinen. Zie ook onze stadstour. - **Dag 3: Marrakesh, Casablanca, Rabat** ± 2,5 uur naar Casablanca voor de Hassan II-moskee, lunch aan de boulevard. Dan ± 1 uur naar Rabat. Je overnacht in de medina van Rabat. - **Dag 4: Rabat, Meknès** Ochtend in Rabat: de Kasbah van de Oudayas, de Hassan-toren en het mausoleum. In de middag rijd je naar Meknès (± 2,5 uur) voor Bab Mansour en de koninklijke stallen. Je overnacht in Meknès. - **Dag 5: Volubilis, Moulay Idriss, Fes** Romeinse mozaïeken in Volubilis, uitzicht vanuit Moulay Idriss, en in de middag naar Fes (± 1 uur). Je slaapt twee nachten in een riad in de medina. - **Dag 6: Fes** Een hele dag met een lokale gids: de leerlooierijen, de Kairaouine-moskee van buiten, de madrasa's en de ambachtswijken. De avond is vrij. - **Dag 7: Fes, Chefchaouen** ± 3,5 uur door het Rifgebergte naar Chefchaouen. Middag en avond in de blauwe medina, waar je ook overnacht. - **Dag 8: Chefchaouen, terug richting Marrakesh (of Tanger)** De ochtend is vrij in Chefchaouen. Daarna volgt een lange rijdag terug naar Marrakesh via de snelweg (± 7 tot 8 uur), of ± 2 uur naar Tanger voor een vlucht. Je overnacht in Marrakesh. - **Dag 9: vertrek** Ontbijt, laatste boodschappen, naar het vliegveld. ### Inbegrepen - Privévervoer met Soukayna tijdens de hele reis - Ophalen en wegbrengen op het vliegveld - 8 nachten in riads met ontbijt - Lokale gidsen in Fes en Meknès - Water in de auto - Rechtstreeks contact met Soukayna tijdens de reis ### Niet inbegrepen - Vluchten - Lunches en diners - Entreegelden - Fooien - Reis- en annuleringsverzekering ### Veelgestelde vragen **Kan de reis korter of langer?** Ja. In acht dagen laat je Casablanca of Chefchaouen vallen. In tien dagen voeg je een nacht toe in Chefchaouen of een rustdag in Fes. Wie uitvliegt vanuit Fes of Tanger, bespaart de lange terugrit. **Hoeveel rijd ik per dag?** De meeste dagen twee tot vier uur, verdeeld over de dag met stops. Alleen de terugrit van Chefchaouen naar Marrakesh is lang, zeven tot acht uur. Daarom raden we aan om vanuit Fes of Tanger terug te vliegen als dat lukt. **Is Fes lastiger dan Marrakesh?** De medina van Fes is groter en steiler, en zonder gids verdwaal je zeker. Met een gids is het wat ons betreft juist de mooiste stad van de reis. Verkopers zijn er iets minder opdringerig dan in Marrakesh. **Kan ik ook in Fes beginnen?** Ja. De route werkt ook andersom: aankomen in Fes, eindigen in Marrakesh. Vertel wat het handigst is met je vluchten. --- # Bestemmingen ## Marrakesh URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/marrakesh Regio: Marrakesh. Vanuit Marrakesh: Thuisbasis van Soukayna; vanaf Schiphol ± 3,5 uur vliegen naar Marrakesh-Menara. Beste tijd: Maart tot en met mei en eind september tot en met november; in de zomer wordt het 38 tot 45 graden. Marrakesh als vrouw: wat je wilt zien, hoe de medina voelt, wat je kunt overslaan en hoe je de stad rustig bekijkt met Soukayna als gids en chauffeur. ### Hoogtepunten - Jemaa el-Fna tegen zonsondergang, vanaf een dakterras - De souks met een gids die weet waar de ambachtslieden zitten - Bahia-paleis en de Ben Youssef-madrasa - Jardin Majorelle en het Yves Saint Laurent-museum - Een hamam en een middag niets doen op je riad - Eten bij een familie in plaats van op het plein Marrakesh is druk, warm, luid en rood. De stad kost energie, maar je krijgt er veel voor terug als je weet waar je moet zijn. De eerste uren in de medina overvallen bijna iedereen: brommers in stegen van anderhalve meter breed, verkopers die je aanspreken, de geur van leer, kruiden en uitlaatgas door elkaar. Na een halve dag begint het te kloppen. Dan zie je de patronen, de rust achter de deuren van de riads en de vrouwen die hier gewoon boodschappen doen. Soukayna heeft in Marrakesh haar thuisbasis. De meeste reizen beginnen en eindigen dan ook hier. ### Wat je wilt zien Jemaa el-Fna is het plein waar alles samenkomt. Overdag is het een parkeerplaats met sinaasappelsapkraampjes. Vanaf een uur of vijf verandert het in een openluchtrestaurant met muzikanten en verhalenvertellers. Bekijk het eerst van bovenaf, vanaf een dakterras met een muntthee, en loop er daarna doorheen. De slangenbezweerders en de apen aan kettingen kun je met een gerust hart negeren. De souks liggen ten noorden van het plein. Het zijn overdekte straatjes die per ambacht zijn ingedeeld: leer, lampen, tapijten, kruiden, houtwerk. Verdwalen hoort erbij, en met Google Maps kom je er altijd weer uit. Met Soukayna erbij zie je ook de werkplaatsen achter de winkels, waar de spullen gemaakt worden. Daar draait de [souks- en ambachtentour](/reizen/souks-en-ambachten-tour) om. Het Bahia-paleis en de Ben Youssef-madrasa zijn de twee gebouwen die je niet moet overslaan. Ze hebben cederhouten plafonds, zellige-tegels en binnenplaatsen waar het opeens stil is. Ga vroeg, rond openingstijd, dan heb je die binnenplaatsen bijna voor jezelf. De Saadische graven liggen om de hoek bij het Bahia-paleis en zijn de moeite als je toch in de buurt bent. Jardin Majorelle ligt buiten de medina, in de nieuwe wijk Guéliz. Het kobaltblauw van de villa ken je van foto's; de cactustuin en het Berbermuseum zijn beter dan je verwacht. Boek online een tijdslot, anders sta je een uur in de rij. Het Yves Saint Laurent-museum ernaast is klein en goed. De Koutoubia kun je als niet-moslim niet van binnen bekijken. De minaret is vanaf het plein en vanuit de tuinen eromheen mooi genoeg. ### Wat je gerust overslaat De Menara-tuinen zijn een olijfgaard met een vijver. Leuk voor Marrakchi's die er picknicken, minder als je weinig tijd hebt. Jardin Majorelle vroeg in de middag kun je ook beter laten, want dan komen er drie touringcars tegelijk aan. En de dure restaurants met buikdanseressen op het plein hoef je niet te proberen. Het eten is beter bij een familie thuis, en daar eet je tijdens de [kookworkshop](/reizen/kookworkshop-marrakesh). ### Als vrouw door de medina In de medina val je op als bezoeker, niet als vrouw. Je wordt aangesproken, meestal door iemand die iets wil verkopen of je "de weg wil wijzen" naar de winkel van een neef. Een vriendelijk "la, shukran" (nee, dank je) en doorlopen werkt. Ongewenste aanrakingen zijn zeldzaam. De stad is vol vrouwen, alleen en in groepjes, en het is normaal dat je er als vrouw rondloopt. Je hoeft niets te bedekken wat je in Nederland op een warme dag ook niet zou bedekken, maar met bedekte schouders en knieën krijg je minder aandacht. Een lange, luchtige jurk of een wijde broek draagt het prettigst. De gids over [kleding in Marokko](/praktisch/kleding) gaat daar verder op in. 's Avonds is het plein tot laat druk en gezellig. De stegen naar je riad zijn na een uur of tien meestal leeg en donker. Dat voelt onprettiger dan het is, maar het is fijn als iemand je naar de deur brengt. Veel riads regelen dat. De overige veiligheidstips staan bij elkaar in [veiligheid voor vrouwen in Marokko](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Reistijd, seizoen en slapen Marrakesh-Menara ligt op 3,5 uur vliegen van Schiphol. De taxi naar de medina doet er een kwartier tot een halfuur over; spreek een vaste prijs af of laat je ophalen. Voor de stad zelf heb je twee volle dagen nodig, en drie of vier als je er een dagtrip bij wilt doen. Maart tot en met mei en eind september tot en met november zijn de beste maanden. In juli en augustus wordt het 40 graden of meer. Dan doe je 's ochtends en 's avonds iets en zoek je overdag een zwembad op. In de winter is het overdag aangenaam en 's nachts fris. Hoe dat per maand uitpakt, staat bij [de beste reistijd voor Marokko](/praktisch/beste-reistijd). Slapen doe je in een riad in de medina als je sfeer wilt, of in een hotel in Guéliz als je rust en een lift wilt. Vraag ons om een paar adressen die bij je passen. Pinnen kan overal in Guéliz en op een paar plekken in de medina; in de souks betaal je contant. ### Met Soukayna door de stad Soukayna komt uit Marrakesh en kent de stad zoals jij je eigen wijk kent. Op de [stadstour van één dag](/reizen/marrakesh-stadstour) haalt ze je op bij je riad en combineert ze de paleizen met de souks en de nieuwe stad, in het tempo dat jij aangeeft. Wil je liever winkelen zonder afdingstress, dan is er de souks- en ambachtentour. Wil je juist bijkomen, dan zijn er de yoga- en wellnessdagen rond de stad. Vanuit Marrakesh ga je ook makkelijk naar de andere bestemmingen. [Agafay](/bestemmingen/agafay) ligt op drie kwartier rijden, het Atlasgebergte op anderhalf uur en Essaouira op tweeënhalf uur. ### Veelgestelde vragen **Hoeveel dagen heb ik nodig voor Marrakesh?** Twee volle dagen is genoeg voor de hoogtepunten. Reken op drie of vier dagen als je ook een dagtrip naar de Atlas, Agafay of Essaouira wilt maken en een middag wilt bijkomen op je riad. **Is de medina van Marrakesh veilig voor vrouwen alleen?** Overdag ja. Je krijgt aandacht, vooral van verkopers en zelfbenoemde gidsen, maar het blijft bij woorden. Na donker blijf je in de drukke straten rond Jemaa el-Fna en laat je je thuisbrengen als je riad in een stille steeg ligt. **Kan ik Marrakesh zonder gids bekijken?** Ja. Een gids scheelt vooral tijd en gedoe in de souks en brengt je op plekken die je zelf niet vindt. Je kunt ook de eerste dag met Soukayna doen en de rest alleen. **Wat kost een taxi in Marrakesh?** Een rit binnen de stad in een petit taxi kost met de meter meestal 20 tot 40 dirham. Vraag altijd om de meter of spreek de prijs vooraf af. ## Agafay-woestijn URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/agafay Regio: Rond Marrakesh. Vanuit Marrakesh: ± 45 minuten rijden vanuit Marrakesh. Beste tijd: Oktober tot en met mei; in de zomer alleen aan het eind van de middag. De Agafay-woestijn ligt op drie kwartier van Marrakesh: een steenwoestijn met uitzicht op de Atlas, kamelen en kampen voor een avond of een nacht. ### Hoogtepunten - Zonsondergang met uitzicht op de besneeuwde toppen van de Atlas - Een korte kameelrit of wandeling door de heuvels - Dineren in een kamp onder een sterrenhemel - Overnachten in een tent zonder tien uur te hoeven rijden - Stilte, een uur van de medina Agafay is de woestijn voor wie geen tijd heeft voor de Sahara. Na drie kwartier rijden vanuit Marrakesh zijn de rode muren en de brommers weg en zie je kale, gele heuvels tot aan de horizon, met daarachter de witte toppen van het Atlasgebergte. Een zandwoestijn is het niet. Wie duinen verwacht, komt bedrogen uit. Wie na twee dagen medina ruimte en stilte zoekt, zit hier goed. ### Wat je er doet Niet zo veel, en daar kom je ook voor. Je komt aan het eind van de middag aan bij een kamp, loopt of rijdt op een kameel een rondje door de heuvels en gaat dan op een kussen zitten wachten tot de zon achter de Atlas zakt. Daarna eet je een tajine bij het vuur en kijk je naar meer sterren dan je thuis in een jaar ziet. De kampen lopen uiteen van eenvoudige Berbertenten tot luxe lodges met een zwembad en een menu in drie gangen. De eenvoudige kampen zijn stiller en voelen echter. De luxe kampen zijn comfortabeler, met eigen badkamers en verwarming in de winter. Voor allebei valt iets te zeggen. Zeg wat je wilt, dan kiezen we het kamp dat daarbij past. Wil je meer doen, dan kun je in Agafay quadrijden of een tocht maken op een e-bike. Wij zijn daar niet zo van: het lawaai en het stof verpesten het voor de wandelaars. Maar het kan. Ook de [yoga- en wellnessdagen](/reizen/yoga-en-wellness-retreat) gebruiken Agafay als decor. Je doet ochtendyoga met uitzicht op de bergen, luncht en doet een middag niets. Dat werkt beter dan drie musea op een dag. ### Alleen als vrouw naar Agafay Agafay is een van de meest ontspannen plekken die je in Marokko kunt bezoeken. Er is geen medina waar je doorheen moet en er zijn geen verkopers, dus niemand let op je. Je zit in een kamp met andere gasten en een handvol medewerkers die je met rust laten. Voor een overnachting als vrouw alleen is het daardoor een rustige plek. Kleed je overdag luchtig, maar bedek je schouders en neem een sjaal mee voor de zon. Vanaf de zonsondergang heb je een trui of vest nodig, ook in mei. In de winter kan het 's nachts rond het vriespunt komen; goede kampen hebben dan dikke dekens en een kachel in de tent. Wat je verder meeneemt, staat op de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). De rit terug naar Marrakesh gaat in het donker. Soukayna rijdt, dus daar heb je geen omkijken naar. ### Reistijd en seizoen Vanuit het centrum van Marrakesh is het ongeveer 45 minuten rijden, het laatste stuk over een zandweg. Een namiddag en avond is genoeg voor een goed beeld. Een nacht in een kamp is een mooie afsluiter van je reis, want vanuit Agafay ben je in een uur op het vliegveld. Ga tussen oktober en mei. In de zomer is het overdag te heet om iets te doen; dan ga je pas rond vijf uur en blijf je voor de avond. Neem zonnebrand, een sjaal, een warme laag en een zaklamp of een telefoon met volle batterij mee. De kampen hebben stroom, maar niet altijd in de tent. ### De dagtrip met Soukayna De [dagtrip naar Agafay](/reizen/agafay-woestijn-dagtrip) is de makkelijkste manier om hier te komen. Soukayna haalt je op bij je riad, rijdt je door de olijfgaarden en dorpjes ten zuiden van de stad en brengt je na het diner terug naar je bed. Je hoeft niets te regelen en niets uit te leggen. Wil je Agafay combineren met de bergen, dan kun je in de ochtend naar de [Ourika-vallei of Imlil in het Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) en 's middags doorrijden naar de woestijn. Zoek je zand en duinen, dan moet je bij de [Sahara en Merzouga](/bestemmingen/sahara-merzouga) zijn, een reis van drie dagen. ### Veelgestelde vragen **Is Agafay een echte woestijn?** Het is een steen- en kleiwoestijn, geen zandwoestijn. Duinen zijn er niet; daarvoor moet je naar Merzouga bij de Sahara. Wat je wel krijgt: kale heuvels, veel leegte en uitzicht op de Atlas. **Kan ik Agafay op één dag doen vanuit Marrakesh?** Ja. Meestal ga je aan het eind van de middag, blijf je voor de zonsondergang en het diner en ben je rond half elf terug in Marrakesh. Overnachten in een kamp kan ook. **Is een kameelrit in Agafay verantwoord?** Dat hangt af van het kamp. Vraag er bij je aanvraag naar als je dit belangrijk vindt. Je kunt de rit ook overslaan en wandelen. **Wat trek ik aan voor Agafay?** Overdag luchtig en bedekt tegen de zon, met een sjaal. Neem een warme laag mee, want zodra de zon onder is koelt het snel af, ook in het voorjaar. ## Atlasgebergte URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/atlasgebergte Regio: Hoge Atlas. Vanuit Marrakesh: Ourika ± 1 uur, Imlil ± 1,5 uur rijden vanuit Marrakesh. Beste tijd: April tot en met juni en september tot en met november; in de winter ligt er sneeuw boven de 2000 meter. De Hoge Atlas vanuit Marrakesh: Imlil, de Ourika-vallei, Berberdorpen en vrouwencoöperaties. Hoe zwaar het wandelen is en wat je als vrouw kunt verwachten. ### Hoogtepunten - Berberdorpen van leem tegen de hellingen bij Imlil - Wandelen langs terrasakkers, walnotenbomen en irrigatiekanalen - Thee bij een familie thuis, met vers brood en olijfolie - Een vrouwencoöperatie voor arganolie of weefwerk - De watervallen van Setti Fatma in de Ourika-vallei - Uitzicht op de Toubkal, met 4167 meter de hoogste berg van Noord-Afrika Anderhalf uur na vertrek uit de medina van Marrakesh zit je in de bergen. De weg klimt, de olijfbomen maken plaats voor walnoten en appelbomen, en tegen de hellingen liggen dorpen van rode leem die je pas ziet als je er vlakbij bent. Dit is de Hoge Atlas, het gebied van de Amazigh (Berbers), met de Toubkal als hoogste top. Een grote bezienswaardigheid is er niet; het zit in de rust en in de mensen. ### Wandelen, dorpen en thee Imlil is het bergdorp op 1740 meter waar de meeste wandelingen beginnen. Vanaf hier loop je in twee tot drie uur een rondje langs de dorpen Aroumd en Tamatert, over paden tussen terrasakkers, langs irrigatiekanalen en onder walnotenbomen door. Je hoeft niet sportief te zijn. Stevige schoenen en een rustig tempo zijn genoeg. Wie wil, kan tot aan de eerste sneeuw lopen of een langere tocht naar een bergpas maken. De Ourika-vallei ligt lager en is groener. De rivier stroomt langs restaurants waar je met je voeten in het water eet. Aan het eind van de weg, bij Setti Fatma, klim je in een halfuur naar de eerste van zeven watervallen. Op vrijdag en in het weekend is Ourika druk met gezinnen uit Marrakesh; doordeweeks is het rustig. Onderweg kom je langs vrouwencoöperaties waar arganolie wordt gemaakt of tapijten worden geweven. De vrouwen laten zien hoe het werk gaat, en de opbrengst gaat naar hen. Je hoeft niets te kopen. De arganolie is hier wel de echte, en dat kun je van de olie uit de souk lang niet altijd zeggen. Ergens op de dag word je uitgenodigd bij een familie thuis, of stop je bij een huis waar Soukayna de mensen kent. Je krijgt muntthee, vers brood, olijfolie en honing. Vaak is dit het deel van de dag dat je bijblijft. Verder weg, tweeënhalf uur rijden vanuit Marrakesh in de Midden-Atlas, liggen de watervallen van Ouzoud. Ze zijn 110 meter hoog, met makaken in de bomen en bootjes onder de waterval. Het is een lange dag, maar in het voorjaar de moeite waard. ### Als vrouw in de bergdorpen De bergdorpen zijn conservatiever dan Marrakesh, en toch loop je er ontspannener rond. Je wordt niet aangesproken en niemand wil je iets verkopen. Vrouwen werken op het land en groeten je. Kinderen vragen om een pen of een snoepje, wat je vriendelijk kunt weigeren. Bedek in de dorpen je schouders en knieën; dat wordt gewaardeerd en het beschermt tegen de zon. Een lange broek en een T-shirt met een sjaal is prima. Meer daarover bij [kleding](/praktisch/kleding). Op de wandelpaden ben je met je gids en eventueel een muilezel. Vrouwen die alleen reizen, wandelen hier zonder problemen. Toiletten onderweg zijn eenvoudig, dus neem tissues mee. ### Reistijd, seizoen en wat je meeneemt Naar Ourika is het ongeveer een uur rijden vanuit Marrakesh, naar Imlil ongeveer anderhalf uur. De weg naar Imlil is asfalt en goed te doen. Een dag is genoeg voor een wandeling en een lunch. Neem twee dagen met een overnachting als je echt wilt wandelen of gewoon wilt bijkomen. April tot en met juni en september tot en met november zijn de beste maanden. In de zomer is het hier een verademing na de hitte van de stad. In de winter ligt er sneeuw boven de 2000 meter en zijn de hoge paden dicht, maar juist dan zijn de dorpen mooi. Neem stevige schoenen, zonnebrand, een pet of sjaal, een extra laag en water mee. De rest staat op de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). ### De dagtour met Soukayna Op de [dagtour naar het Atlasgebergte en de Berberdorpen](/reizen/atlasgebergte-en-berberdorpen) rijdt Soukayna je 's ochtends de bergen in, wandelt een lokale berggids met je door de dorpen en eet je bij een familie. Het tempo bepaal jij: een korte wandeling en een lange lunch, of andersom. Wil je Ourika in plaats van Imlil, dan kan dat. Met kleine kinderen of een slechte knie is Ourika makkelijker. De Atlas is ook de route naar het zuiden. Wie naar [Aït Benhaddou en Ouarzazate](/bestemmingen/ait-benhaddou-en-ouarzazate) of de [Sahara](/bestemmingen/sahara-merzouga) reist, steekt het gebergte over via de Tizi n'Tichka-pas op 2260 meter. Combineer je dat met een nacht in de bergen, dan hoef je die pas niet op één dag heen en terug. ### Veelgestelde vragen **Moet ik goed getraind zijn voor een wandeling in de Atlas?** Nee. Rond Imlil kun je in twee tot drie uur een rustige rondwandeling maken langs dorpen en akkers, met hooguit 200 meter hoogteverschil. Wie meer wil, kan een langere dagtocht doen. De Toubkal beklimmen duurt twee dagen en past niet in een dagtrip. **Wat is het verschil tussen Ourika en Imlil?** Ourika is een groene vallei met een rivier, restaurants aan het water en de watervallen bij Setti Fatma. Je komt er makkelijk en in het weekend is het druk. Imlil ligt hoger, is stiller en is het vertrekpunt voor de serieuzere bergwandelingen. **Kan ik in de Atlas overnachten?** Ja, in eenvoudige berggîtes of comfortabele kasbah-hotels rond Imlil. Een nacht in de bergen is een fijne pauze tussen twee stadsdagen. Wij kunnen dat voor je regelen. **Hoe koud is het in de bergen?** Reken op vijf tot tien graden kouder dan in Marrakesh. In de winter vriest het 's nachts en ligt er sneeuw. Neem altijd een laag extra mee, ook in de zomer. ## Essaouira URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/essaouira Regio: Atlantische kust. Vanuit Marrakesh: ± 2,5 tot 3 uur rijden vanuit Marrakesh. Beste tijd: Het hele jaar; in de zomer aangenaam door de zeewind, in de winter zacht maar nat. Essaouira, de havenstad aan de Atlantische kust op tweeënhalf uur van Marrakesh: blauwe boten, wind, verse vis en een medina waar je rustig rondloopt. ### Hoogtepunten - De haven met blauwe boten en vis van de grill - Wandelen over de stadsmuren van de Skala - Een medina zonder brommers en zonder gedoe - Arganbomen met geiten erin langs de weg - Gnawa-muziek, elk jaar in juni een festival - Kitesurfers en een strand van kilometers lang Essaouira is Marrakesh met de volumeknop omlaag. De huizen zijn wit met blauwe luiken, er hangen meeuwen boven de haven, in de medina past geen brommer en de wind blaast de hitte van het binnenland weg. De stad is klein genoeg om in een middag te doorgronden en fijn genoeg om drie dagen te blijven. Wil je na de drukte van Marrakesh op adem komen, dan zit je hier goed. ### Haven, stadsmuur en medina Begin bij de haven. 's Ochtends komen de blauwe houten boten binnen en wordt de vis op de kade verkocht. Bij de grillkraampjes tussen de haven en de medina wijs je een vis of een portie sardines aan, spreek je de prijs af en eet je die tien minuten later met brood en salade. Simpeler en verser krijg je het niet, en het kost weinig. De Skala de la Ville is de stadsmuur aan zee, met oude Portugese kanonnen en uitzicht over de golven. Eronder zitten de houtbewerkers die van thuyahout dozen en schaakborden maken. Voor de geur alleen al loop je er even langs. De medina is UNESCO-erfgoed en, anders dan die van Marrakesh, gebouwd op een rooster. Echt verdwalen doe je hier niet. Je vindt er galeries, arganwinkels, ateliers en cafés waar je kunt zitten zonder dat iemand je vraagt door te lopen. De verkopers doen rustig aan en accepteren een nee. Het strand loopt kilometers naar het zuiden. Je kunt er wandelen, paardrijden of naar de kitesurfers kijken; zwemmen is voor de dapperen. Essaouira is een geliefde plek om te leren kitesurfen, als je dat ooit al wilde. Essaouira is ook de stad van de Gnawa, muziek met wortels in West-Afrika. Elk jaar in juni is er een festival dat de hele stad vult. De rest van het jaar hoor je de muziek in cafés en op straat. Onderweg vanuit Marrakesh zie je arganbomen, en met een beetje geluk geiten die erin klimmen. Sommige boeren zetten de geiten er neer voor de foto en vragen geld. Wij stoppen liever bij een coöperatie waar de vrouwen de olie echt maken. ### Als vrouw alleen in Essaouira Essaouira is ontspannen op een manier die je in Marrakesh niet vindt. Je loopt door de medina zonder aangesproken te worden en zit alleen op een terras zonder dat iemand kijkt. 's Avonds is het rond de Place Moulay Hassan gezellig en veilig. Er wonen en werken veel vrouwen, ook uit Europa, en de stad is daaraan gewend. Kleding is losser dan in het binnenland. Een jurk of short valt niet op, al blijft bedekt in de medina prettig. Neem altijd een sjaal of vest mee, want de wind is koud zodra de zon weg is. Meer daarover in [wat je aantrekt in Marokko](/praktisch/kleding) en in [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Hoe je er komt en wanneer je gaat Vanuit Marrakesh is het tweeënhalf tot drie uur rijden over een goede weg, met halverwege een stop bij een arganboerderij. Een dag geeft een goed beeld. Blijf je een nacht, dan maak je ook de ochtend in de haven en de avond aan zee mee. Wie rust zoekt, blijft twee of drie nachten. Essaouira kan het hele jaar. In de zomer is het hier 25 graden als Marrakesh 40 haalt. In de winter is het zacht, met soms regen en veel wind. Neem een vest of sjaal mee tegen de wind en smeer je in, want door de wind voel je de zon niet. Voor de vis heb je contant geld nodig; hoe dat werkt, staat bij [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen). ### De dagtrip met Soukayna Op de [dagtrip naar Essaouira](/reizen/essaouira-dagtrip) rijdt Soukayna je 's ochtends naar de kust, met een stop bij een arganboerderij. In de stad loop je zelf of met haar door de medina, eet je vis aan de haven en heb je een vrije middag. Aan het eind van de dag brengt ze je terug naar Marrakesh. Blijf je slapen, dan zet ze je af bij je riad in Essaouira en haalt ze je een paar dagen later weer op. Essaouira past goed in een langere reis: eerst [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh), dan het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) en als afsluiter twee dagen aan zee. ### Veelgestelde vragen **Is Essaouira als dagtrip vanuit Marrakesh te doen?** Ja. Je vertrekt rond acht uur, bent om elf uur in de stad, hebt een middag voor de medina en de haven en bent rond zeven uur terug. Een overnachting is fijner, maar niet nodig. **Kun je in Essaouira zwemmen?** Het kan, maar de Atlantische Oceaan is koud en het waait bijna altijd. Op het strand ga je vooral wandelen. Wil je zwemmen en zonnen, dan ben je beter af bij het zwembad van een riad of hotel. **Waarom waait het zo in Essaouira?** De stad ligt op een landtong in de passaatwinden. Daardoor is het er in de zomer 25 graden terwijl Marrakesh 40 haalt. Neem altijd een vest of sjaal mee, ook in augustus. **Is Essaouira geschikt voor vrouwen die alleen reizen?** Het is een van de prettigste steden van Marokko om alleen te zijn. De medina is overzichtelijk, de sfeer is los en de verkopers laten je met rust. ## Aït Benhaddou en Ouarzazate URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/ait-benhaddou-en-ouarzazate Regio: Zuiden, achter de Atlas. Vanuit Marrakesh: Aït Benhaddou ± 4 uur, Ouarzazate ± 4,5 uur rijden vanuit Marrakesh via de Tizi n'Tichka-pas. Beste tijd: Maart tot en met mei en oktober tot en met november; zomers boven de 40 graden, winters koud maar helder. Over de Tizi n'Tichka-pas naar de lemen ksar van Aït Benhaddou en naar Ouarzazate met zijn kasbah en filmstudio's. Reistijd, seizoen en wat je ziet. ### Hoogtepunten - De ksar van Aït Benhaddou, UNESCO-erfgoed en decor van veel films - De rit over de Tizi n'Tichka-pas op 2260 meter - Kasbah Taourirt in Ouarzazate - Filmstudio's waar Gladiator en Game of Thrones werden opgenomen - Zonsondergang vanaf een dakterras tegenover de ksar - De eerste etappe richting Sahara Achter het Atlasgebergte is Marokko droger en leger, met dorpen van rode leem in precies de kleur van het landschap. Aït Benhaddou is het bekendste: een versterkt dorp (ksar) tegen een heuvel aan een rivier, dat je kent uit Gladiator, Lawrence of Arabia en Game of Thrones. Ouarzazate, een halfuur verderop, is de stad met de kasbah en de filmstudio's. Samen vormen ze de eerste dag van een reis van Marrakesh naar de Sahara. Ook als je niet naar de woestijn gaat, zijn ze de rit over de pas waard. ### De rit erheen Je klimt in twee uur door de Hoge Atlas naar de Tizi n'Tichka-pas op 2260 meter, langs dorpen, terrassen en steeds kalere hellingen. Onderweg stop je bij een uitkijkpunt en drink je thee bij een vrouwencoöperatie of in een dorp. Aan de zuidkant daalt de weg af in een landschap dat eerder aan Arizona doet denken dan aan de medina die je 's ochtends verliet. Zo'n vier uur na vertrek sta je bij de ksar. ### De ksar en de stad Aït Benhaddou bekijk je te voet. Je steekt de rivier over, die meestal droog staat, klimt door de steegjes tussen de lemen huizen en staat na een halfuur bij de graanschuur bovenop, met uitzicht over de palmen en de vlakte. Ga vroeg of laat, want tussen elf en drie is het er heet en druk met dagtoeristen. In de ksar wonen nog een paar families, die soms hun huis laten zien. Overnachten doe je in het nieuwe dorp aan de overkant. Meerdere pensions hebben daar een dakterras dat recht op de ksar uitkijkt. Voor de zonsondergang vanaf zo'n terras blijf je slapen. Ouarzazate is een praktische stad. De Kasbah Taourirt in het centrum is een van de best bewaarde kasbahs van het zuiden, met beschilderde plafonds en een wirwar van kamers. De Atlas Studios en de CLA Studios aan de rand van de stad zijn openluchtmusea van filmdecors: een Egyptische tempel, een Tibetaans klooster, een stukje Jeruzalem. Het is een beetje kitsch, en vermakelijk als je van films houdt. Wie een dag extra heeft, rijdt door naar de Draa-vallei met zijn eindeloze palmbossen, of naar de Vallei van de Rozen bij Kelaat M'Gouna, waar in mei de rozenoogst is. ### Als vrouw in het zuiden Het zuiden is landelijk en rustig. In Aït Benhaddou en Ouarzazate word je nauwelijks aangesproken. Alleen bij de ksar bieden verkopers je een "gids" aan, en vriendelijk bedanken volstaat. Bedekte kleding is hier de norm, zeker in de dorpen: een lange broek of rok en bedekte schouders. Het is droog en de zon is fel, dus een sjaal om je hoofd is ook gewoon praktisch. De gids over [kleding](/praktisch/kleding) heeft meer tips. De pensions zijn familiebedrijven waar een vrouw alleen niets bijzonders is en je welkom bent. 's Avonds is er weinig te doen. Je eet op het terras en kijkt naar de ksar in het laatste licht. ### Reistijd, overnachten en seizoen Naar Aït Benhaddou is het ongeveer vier uur rijden en naar Ouarzazate viereneenhalf uur, zonder stops. Met stops ben je er een hele dag mee bezig. Eén overnachting is ideaal, ook als je daarna teruggaat naar Marrakesh. Ga je door naar de [Sahara](/bestemmingen/sahara-merzouga), dan slaap je hier toch al. De beste maanden zijn maart tot en met mei en oktober tot en met november. In de zomer wordt het hier heter dan in Marrakesh. In de winter zijn de dagen helder en fris en kan de pas na sneeuwval een paar uur dicht zijn. Neem goede schoenen mee voor de klim door de ksar, een sjaal, zonnebrand en contant geld. Pinnen kan in Ouarzazate, niet in Aït Benhaddou. Hoe zo'n lange rit verloopt, staat bij [vervoer](/praktisch/vervoer). ### Twee dagen met Soukayna Op de [tweedaagse reis naar Aït Benhaddou en Ouarzazate](/reizen/ait-benhaddou-en-ouarzazate) rijdt Soukayna je over de pas, met stops waar jij wilt, en slaap je tegenover de ksar. De volgende dag zie je Taourirt en de studio's en rijd je terug. Je kunt ook doorrijden naar de woestijn op de [driedaagse Sahara-reis](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga). Een nacht in het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) op de heen- of terugweg breekt de rit over de pas in tweeën. ### Veelgestelde vragen **Kan ik Aït Benhaddou als dagtrip doen vanuit Marrakesh?** Het kan, maar je zit dan acht tot negen uur in de auto op één dag. Wij raden een overnachting aan. Dan zie je de ksar bij zonsondergang en zonsopkomst, als de bussen weg zijn. **Is de bergpas eng?** De Tizi n'Tichka is een goede asfaltweg met bochten en uitzicht, geen bergpad. Soukayna rijdt hem regelmatig. Bij sneeuw kan de pas een paar uur dicht zijn; dan wachten we of passen we de dag aan. **Wat is er nog echt van Aït Benhaddou?** In de ksar woont nog een handvol families en UNESCO steunt het onderhoud. Delen zijn gerestaureerd, ook voor films. Het blijft een bewoond dorp van leem, en aan het uitzicht vanaf de top is niets nagemaakt. **Is Ouarzazate een mooie stad?** Nee, het is een praktische stad met een mooie kasbah en filmstudio's. Je gaat erheen voor Taourirt, voor de studio's en om te overnachten op weg naar de woestijn of de Draa-vallei. Voor de stad zelf hoef je niet te komen. ## Sahara en Merzouga URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/sahara-merzouga Regio: Sahara, Erg Chebbi. Vanuit Marrakesh: ± 9 tot 10 uur rijden vanuit Marrakesh, verdeeld over twee dagen. Beste tijd: Oktober tot en met april; in de zomer boven de 45 graden, in december en januari 's nachts rond het vriespunt. De Sahara bij Merzouga: de duinen van Erg Chebbi, een nacht in een woestijnkamp en de lange rit erheen. Eerlijk over reistijd, kou en wat je ervoor terugkrijgt. ### Hoogtepunten - De duinen van Erg Chebbi, tot 150 meter hoog - Een nacht in een kamp tussen de duinen - Op een kameel naar het kamp bij zonsondergang - Een sterrenhemel zonder kunstlicht - De Todra-kloof en de Dadès-vallei onderweg - Stilte die je in Nederland nergens vindt De Sahara is ver. Vanuit Marrakesh is het negen tot tien uur rijden naar Merzouga, en dat doe je niet op één dag. Het is die rit waard: je zit op een duin van honderd meter te kijken hoe de zon in het zand zakt, en later bij een vuur onder de sterren terwijl iemand op een trommel speelt. Erg Chebbi is het duinengebied bij Merzouga, aan de grens met Algerije. Het is een zandzee van ongeveer 28 bij 7 kilometer, met duinen tot 150 meter hoog. Woestijnreizen gaan vaak hierheen, omdat de duinen hoog zijn en makkelijk te bereiken. ### De weg erheen Dag één gaat over de Tizi n'Tichka-pas naar [Aït Benhaddou en Ouarzazate](/bestemmingen/ait-benhaddou-en-ouarzazate), en verder door de Dadès-vallei met zijn kasbahs en rotsformaties. Je slaapt in de kloof van Dadès of bij de Todra-kloof, waar de wanden 300 meter recht omhoog gaan. Op dag twee rijd je door de Todra-kloof en langs oases en dorpen naar Merzouga, waar je in de loop van de middag aankomt. Daar stap je over van de auto op een kameel of in een 4x4 en ga je de duinen in. De terugweg naar Marrakesh is lang: negen uur met stops. Sommige mensen vliegen daarom vanuit Errachidia of rijden door naar Fes, zeven uur verderop. Op die manier combineer je de woestijn met een [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis). ### In de woestijn De kameelrit naar het kamp duurt een uur en valt samen met de zonsondergang. Kamelen zijn hoog, schommelen en zijn wat stijver dan je verwacht. Het is leuk, maar niemand die er zeventien uur op wil zitten. In het kamp eet je een tajine, luister je naar Gnawa-muziek bij het vuur en kruip je onder een stapel dekens. Sta voor zonsopkomst op en loop een duin op. Voor dat halfuur ben je gekomen. Wie meer tijd heeft, bezoekt de nomadenfamilies aan de rand van de erg, het dorp Khamlia met zijn Gnawa-muzikanten of de fossielenwerkplaatsen in Erfoud. ### Als vrouw in een woestijnkamp In de woestijn ben je met je gids, de kampbemanning en een handvol andere gasten. Het voelt beschut en de sfeer is rustig. Reis je alleen, dan wil je misschien een kamp met een eigen badkamer en een deur met slot. Die kampen zijn er, en het scheelt als je 's nachts naar het toilet moet. Draag een lange broek of rok en bedek je schouders. Een sjaal helpt tegen de zon en het stuivende zand. Op de kameel zit een broek het prettigst. In de winter heb je 's nachts een muts en een warme laag nodig. De [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst) heeft een apart rijtje voor de woestijn, en algemene tips staan in de gids over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Reistijd, seizoen en Ramadan De rit is negen tot tien uur, verdeeld over twee dagen. Voor de hele reis heb je minimaal drie dagen nodig; vier is rustiger. Ga tussen oktober en april. In de zomer is het overdag boven de 45 graden. In december en januari kan het 's nachts vriezen; kies dan een kamp met verwarming. Neem een warme laag, een sjaal, zonnebrand, een zaklamp, vochtige doekjes en contant geld mee. Stroom is er in het kamp, maar niet altijd in de tent. Tijdens [Ramadan](/praktisch/ramadan) gaat de reis gewoon door. Houd er wel rekening mee dat je gids overdag niet eet en drinkt. ### De driedaagse reis met Soukayna Op de [driedaagse woestijnreis naar Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) rijdt Soukayna de hele route: van Marrakesh over de pas en door de kloven naar de duinen, en weer terug. Onderweg stopt ze waar jij het mooi vindt, en ze weet welke kampen hun beloftes waarmaken. In de woestijn zelf neemt het kampteam het over. Soukayna wacht bij het dorp en haalt je de volgende ochtend weer op. Wil je vier dagen, of doorrijden naar [Fes](/bestemmingen/fes), dan bouwen we dat in. ### Veelgestelde vragen **Hoe lang duurt een reis naar de Sahara vanuit Marrakesh?** Minimaal drie dagen: twee dagen heen met een overnachting onderweg, een nacht in de woestijn en een lange dag terug. Vier dagen is rustiger. Korter dan drie dagen raden we af, want dan zit je vooral in de auto. **Is het niet erg koud in de woestijn?** In de winter wel: overdag rond de 18 graden, 's nachts rond het vriespunt. De kampen hebben dikke dekens en vaak een kachel. In het voor- en najaar zijn de nachten fris, niet koud. In de zomer is het overdag te heet om iets te doen. **Moet ik op een kameel?** Nee. De rit naar het kamp duurt een uur, maar je kunt ook met een 4x4 naar het kamp en te voet de duinen op. Zeg het vooraf, dan regelen we het anders. **Wat voor kamp is het?** Dat kies je zelf: een eenvoudig Berberkamp met gedeeld sanitair en een vuur, of een comfortabel kamp met eigen badkamer, een echt bed en verwarming. Beide staan tussen de duinen. Het verschil zit in comfort en prijs. ## Fes URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/fes Regio: Noorden, koningssteden. Vanuit Marrakesh: ± 6 uur rijden vanuit Marrakesh, of ± 7 uur met de trein. Beste tijd: April tot en met juni en september tot en met november; in de winter koud en nat, in de zomer heet. Fes, de oudste koningsstad van Marokko: de autovrije medina Fes el-Bali, de leerlooierijen en de madrasa's, en hoe je er als vrouw zonder gedoe doorheen komt. ### Hoogtepunten - Fes el-Bali, een van de grootste autovrije stadsgebieden ter wereld - De Chouara-leerlooierij vanaf een terras - De Bou Inania- en Al-Attarine-madrasa - Uitzicht over de stad vanaf de Marinidische graven - Ambachten die hier nog echt gemaakt worden: koper, keramiek, borduurwerk - Een riad in de medina om bij te komen van de drukte Fes kost meer moeite dan Marrakesh. De medina, Fes el-Bali, is een van de grootste autovrije stadsgebieden ter wereld: duizenden steegjes, ezels met vracht, werkplaatsen waar koper wordt geklopt en leer wordt geverfd zoals duizend jaar geleden. Het is er drukker, steiler en verwarrender dan in Marrakesh. Het is ook echter, want in de medina wordt nog gewerkt en dus meer gedaan dan verkopen. Met een goede gids en een riad om naar terug te vluchten houd je aan Fes een van de sterkste herinneringen van je reis over. ### Looierijen, madrasa's en werkplaatsen De leerlooierijen van Chouara ken je van de foto's: tientallen stenen bakken met kleurstof, mannen die tot hun middel in de verf staan. Je bekijkt het vanaf het terras van een leerwinkel. Je krijgt een takje munt tegen de geur en een verkooppraatje op de koop toe. Vijf minuten kijken is genoeg voor je foto. In de madrasa's kom je tot rust. De Bou Inania uit de 14e eeuw en de Al-Attarine bij de kruidenmarkt hebben binnenplaatsen met zellige, cederhout en stucwerk waar je even kunt zitten. De Kairaouine-universiteit, een van de oudste ter wereld, is voor niet-moslims gesloten. Door de deuren vang je een glimp op van de binnenplaats. Verder loop je langs de Nejjarine-fontein en het houtmuseum ernaast, de Place Seffarine waar de koperslagers werken, en de vele funduqs. Dat zijn oude karavanserais waar nu ambachtslieden zitten. Aan het eind van de dag rijd je naar de Marinidische graven op de heuvel, voor het uitzicht over de hele medina bij zonsondergang. Fes el-Jdid, de nieuwere stad uit de 13e eeuw, heeft de Mellah (de Joodse wijk) en het koninklijk paleis met zijn koperen deuren. Een uurtje is genoeg. ### Wat je overslaat De pottenbakkerij aan de rand van de stad is een verkooppunt met een demonstratie, en alleen de moeite als je toch keramiek wilt kopen. Hetzelfde geldt voor de tapijtwinkels waar je "even" thee gaat drinken: reken op een uur en een stevig verkoopgesprek. Zeg vooraf wat je wilt, dan slaat de gids het over. ### Alleen over straat in Fes Fes is conservatiever dan Marrakesh en de aandacht is anders: minder flirten, meer "waar ga je heen, ik breng je wel". Zelfbenoemde gidsen, vaak jongens, lopen met je mee tot je ja zegt. Kordaat nee zeggen en doorlopen werkt. Met een officiële gids naast je stopt het helemaal. Verder worden vrouwen alleen met rust gelaten; de medina is vol vrouwen die boodschappen doen. Kleed je in Fes echt bedekt: een lange broek of rok, bedekte schouders, niets strak. Je valt hier sneller op dan in Marrakesh. De gidsen over [kleding](/praktisch/kleding) en over [taal en etiquette](/praktisch/taal-en-etiquette) helpen je daarbij. 's Avonds is de medina snel leeg en donker. Eet in je riad of laat je terugbrengen. Riads in Fes zijn vaak bijzonder mooi, met binnenplaatsen van vier verdiepingen hoog, en daar sluit je de dag het prettigst af. ### Hoe je er komt en hoe lang je blijft Vanuit Marrakesh is het ongeveer zes uur rijden via Beni Mellal, of zeven uur met de trein via Casablanca. Vanuit [Meknès](/bestemmingen/meknes-en-volubilis) is het een uur. Blijf twee nachten. Dan heb je één volle dag met een gids, een halve dag voor jezelf en tijd om bij te komen. Ga tussen april en juni of tussen september en november. In de winter is het koud en nat, in de zomer benauwd in de smalle stegen. In de stad doe je alles te voet. Een petit taxi brengt je van de medina naar de nieuwe stad; hoe die werken, staat bij [vervoer](/praktisch/vervoer). ### Fes op de rondreis Fes is een vast onderdeel van de [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis). Soukayna rijdt je erheen, via Beni Mellal en het Midden-Atlasgebergte of via de kust en [Rabat](/bestemmingen/rabat), en regelt in Fes een officiële lokale gids die de medina kent. Zelf blijft ze beschikbaar voor de ritten naar [Chefchaouen](/bestemmingen/chefchaouen) en Volubilis. Wil je Fes combineren met de Sahara, dan rijd je vanuit Merzouga in zeven uur naar Fes en heb je een rondje Marokko gemaakt. ### Veelgestelde vragen **Heb ik in Fes een gids nodig?** Voor de eerste dag raden we het sterk aan. De medina van Fes heeft duizenden steegjes, geen logische structuur en veel doodlopende straatjes. Met een gids zie je in een dag waar je anders drie dagen naar zoekt. De tweede dag kun je prima zelf. **Hoe erg ruikt de leerlooierij?** Het ruikt scherp; bij de ingang van het terras krijg je een takje munt. In de zomer is de geur sterker. Voor het uitzicht op de kleurbaden heb je het ervoor over, en vijf minuten is genoeg. **Is Fes vermoeiender dan Marrakesh?** Ja. De medina is groter, steiler en drukker, en er zijn meer mensen die je iets willen verkopen of je ergens heen willen brengen. Plan een halve dag rust in en kies een riad met een dakterras. **Kan ik vanuit Fes naar Chefchaouen?** Ja, het is ongeveer drieënhalf uur rijden. Je kunt Chefchaouen vanuit Fes als dagtrip doen of met een overnachting. ## Chefchaouen URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/chefchaouen Regio: Rif-gebergte. Vanuit Marrakesh: ± 3,5 uur rijden vanuit Fes; vanuit Marrakesh een reis van twee dagen. Beste tijd: April tot en met juni en september tot en met oktober; in de winter koud en nat. Chefchaouen, de blauwe stad in het Rif-gebergte: waarom alles blauw is, wat je er doet behalve foto's maken en hoe je er komt vanuit Fes. ### Hoogtepunten - Een medina die in alle tinten blauw is geschilderd - Wandelen naar de Spaanse moskee voor het uitzicht bij zonsondergang - Het Rif-gebergte en de watervallen van Akchour - Geitenkaas, olijven en honing van de markt - Een tempo dat nog lager ligt dan in Essaouira Chefchaouen ligt tegen de flank van het Rif-gebergte, twee uur van de Middellandse Zee, en is blauw. De muren, de trappen, de deuren en zelfs de bloempotten zijn geschilderd in tinten van lichtblauw tot indigo. Mensen komen voor de foto's, en het is ook een van de meest ontspannen steden van Marokko. Het tempo ligt laag, de mensen zijn vriendelijk zonder bijbedoelingen en de medina is klein genoeg om in een uur te doorkruisen. ### Wat je er doet Vooral rondlopen. Grote bezienswaardigheden heeft de medina niet; je komt voor de straten zelf. 's Ochtends vroeg, voordat de dagjesmensen uit Fes en Tanger aankomen, heb je de blauwe stegen voor jezelf. Koffie drink je op de Place Outa el-Hammam. De kasbah ernaast heeft een tuin en een toren met uitzicht. Aan het eind van de middag loop je in twintig minuten naar de Spaanse moskee op de heuvel tegenover de stad. Vanaf daar zie je de zon achter de bergen zakken en de stad van blauw naar paars kleuren. Iedereen doet het, en toch is het niet druk. Wie een dag extra heeft, gaat naar Akchour, een uur rijden de bergen in, en wandelt naar de watervallen en de natuurlijke stenen brug. Het pad is te doen op gympen, met een stevige klim aan het eind. Op de markt koop je dingen uit de streek: verse geitenkaas uit het Rif, honing, olijven en wollen dekens die hier nog geweven worden. De verkopers laten je met rust. In het Rif-gebergte wordt cannabis verbouwd en je zult het aangeboden krijgen. Vriendelijk nee zeggen is genoeg, want niemand dringt aan. Het bezit is in Marokko strafbaar. ### Als vrouw alleen in Chefchaouen In Chefchaouen blijf je makkelijk langer dan gepland. De sfeer is los, je krijgt nauwelijks aandacht en de pensions zijn klein en persoonlijk. 's Avonds zit je op het plein of op het dakterras van je riad. Het wordt niet laat, en dat hoeft ook niet. Het Rif is landelijk en de mensen kleden zich conservatief, maar de stad is gewend aan bezoekers. Bedekte schouders en knieën zijn de norm; een jurk tot de enkels of een wijde broek is prima. Het kan er koud zijn. Chefchaouen ligt op 600 meter en het regent er meer dan in het grootste deel van Marokko. Neem een regenjas en een warme laag mee, ook in mei. De [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst) helpt je verder. ### Reistijd vanuit Fes en beste maanden Vanuit Fes is het drieënhalf uur rijden, vanuit Tanger twee uur. Vanuit Marrakesh ben je twee dagen onderweg, en daarom past Chefchaouen het best in een rondreis door het noorden. Blijf één nacht voor de stad, of twee als je ook naar Akchour wilt. De beste maanden zijn april tot en met juni en september tot en met oktober. In de winter is het koud en nat. In de zomer is het door de hoogte aangenaam, maar druk. Hoe dat in de rest van het land zit, lees je bij [de beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). Pinautomaten zijn er, maar de meeste pensions en winkels willen contant geld. Meer daarover bij [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen). ### Chefchaouen op de rondreis Chefchaouen is een optionele etappe van de [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis). Vanuit [Fes](/bestemmingen/fes) rijdt Soukayna je in drieënhalf uur door het Rif naar de blauwe stad, met een stop in een dorp onderweg. Je blijft een of twee nachten en rijdt daarna terug naar Fes of door naar Tanger en de kust. Soukayna regelt de riad en de rit. Jij hoeft alleen rond te lopen, en je maakt gegarandeerd te veel foto's. ### Veelgestelde vragen **Waarom is Chefchaouen blauw?** Daar gaan verschillende verhalen over: Joodse vluchtelingen die in de jaren dertig het blauw van de hemel meebrachten, blauw als middel tegen muggen, of gewoon omdat het mooi is en toeristen trekt. Waarschijnlijk klopt een mix. De stad wordt elk jaar opnieuw geschilderd. **Is Chefchaouen een dagtrip waard vanuit Fes?** Het is drieënhalf uur enkele reis, dus een dagtrip is zeven uur rijden voor drie uur stad. Een overnachting is veel prettiger. Dan heb je de ochtend zonder dagjesmensen en de avond op een terras. **Wat is er te doen naast rondlopen?** Je kunt naar de Spaanse moskee boven de stad wandelen, een dagtocht maken naar de watervallen en de natuurlijke brug van Akchour, de kasbah en het kleine museum bezoeken en op het plein zitten. Meer hoeft niet. ## Rabat URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/rabat Regio: Atlantische kust, hoofdstad. Vanuit Marrakesh: ± 3,5 uur rijden vanuit Marrakesh, of ± 3,5 uur met de trein. Beste tijd: Het hele jaar; de oceaan houdt de zomer mild en de winter zacht. Rabat, de rustige hoofdstad aan de Atlantische Oceaan: de Kasbah van de Oudayas, de Hassan-toren en een medina waar je als vrouw ongestoord rondloopt. ### Hoogtepunten - De Kasbah van de Oudayas met blauw-witte stegen en uitzicht op zee - De Hassan-toren en het mausoleum van Mohammed V - Chellah, Romeinse en Marinidische ruïnes met ooievaars - Een medina zonder gedoe en met vaste prijzen - Wandelen langs de oceaan en de rivier de Bou Regreg Rabat is de hoofdstad en gedraagt zich daar rustig naar: brede lanen, een tram, tuinen, ambassades. Aan de rand liggen een medina en een kasbah aan zee die zo mooi zijn dat je je afvraagt waarom niemand erover praat. Rabat is als geheel UNESCO-erfgoed. Het is ook een stad waar Marokkaanse vrouwen heel zichtbaar zijn in het openbare leven: in kantoren, op terrassen, in de tram. Na een week in het binnenland is dat een verademing. ### Oudayas, Hassan-toren en Chellah De Kasbah van de Oudayas is een versterkte wijk op een rots boven de monding van de Bou Regreg. Je vindt er witte huizen met blauwe plinten, een Andalusische tuin en aan het eind een terras waar je met muntthee en koekjes naar de oceaan kijkt. Mooier wordt Rabat niet, en het kost niets. De Hassan-toren is de onvoltooide minaret van een moskee uit de 12e eeuw, omringd door een veld van zuilen. Ernaast staat het mausoleum van koning Mohammed V, met wachters te paard en een interieur van marmer en cederhout. Niet-moslims mogen hier naar binnen, wat bij maar weinig religieuze gebouwen in Marokko kan. Chellah is een ommuurde ruïne van een Romeinse stad en een Marinidische necropolis, overwoekerd door tuinen en bewoond door ooievaars. Het is er stil en groen, en het heeft iets geheimzinnigs. In het voorjaar staan de bloemen in bloei. De medina van Rabat is klein en praktisch. Je koopt er tapijten, leer en kruiden voor vaste prijzen, dus onderhandelen hoeft niet. Het is een goede plek om zonder stress de laatste cadeaus te kopen. Aan de overkant van de rivier ligt Salé, met een eigen medina en een oude madrasa. Met het bootje oversteken kost een paar dirham. ### Rabat als vrouw Voor vrouwen is Rabat ongeveer zo makkelijk als een Marokkaanse stad kan zijn. Je loopt hier rond zoals in een Zuid-Europese stad. Niemand spreekt je aan, je krijgt niet de blikken van de medina van Fes en je hoeft nergens over te onderhandelen. Kleding is losser. Een jurk of broek zoals je die in Nederland draagt valt niet op, al is bedekt in de medina en bij het mausoleum gepast. Meer daarover bij [kleding](/praktisch/kleding). 's Avonds is de nieuwe stad rond de Avenue Mohammed V levendig, met terrassen en restaurants. Alleen uit eten gaan is hier normaal. Taxi's rijden met de meter. ### Reistijd en hoe lang je blijft Vanuit Marrakesh is het drieënhalf uur rijden, en met de trein doe je er even lang over. Vanuit [Casablanca](/bestemmingen/casablanca) is het een uur. Een halve dag tot een dag is genoeg. Een overnachting is prettig als je van hieruit met de trein of de auto naar Fes of Tanger gaat. Rabat kan het hele jaar. De oceaan houdt de temperatuur mild: 25 graden in de zomer en 17 in de winter, met soms regen. Je kunt overal pinnen en elke taxi rijdt met de meter. De rest staat bij [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen). ### Rabat op de rondreis Rabat is een etappe op de [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis), meestal als eerste stop na Casablanca of als laatste voor de terugreis. Soukayna rijdt je erheen, wandelt met je door de Oudayas en de medina en rijdt daarna door naar [Meknès en Volubilis](/bestemmingen/meknes-en-volubilis) of [Fes](/bestemmingen/fes). Neem je voor het stuk langs de kust liever de trein, dan kan dat ook. Ze haalt je dan aan de andere kant weer op. ### Veelgestelde vragen **Is Rabat de moeite waard of kan ik het overslaan?** Heb je maar een week en wil je Marrakesh en de woestijn zien, sla het dan over. Op een rondreis door het noorden is Rabat een prettige tussenstop, juist omdat het zo ontspannen is. Een halve dag tot een dag is genoeg. **Hoe voelt Rabat vergeleken met Marrakesh?** Heel anders: brede lanen, trams, ambassades, vrouwen in kantoorkleding, en niemand die je iets wil verkopen. Het voelt meer als een Europese stad dan als Marrakesh. Na een week medina kan dat goed uitkomen. **Kan ik vanuit Rabat met de trein verder?** Ja. Rabat ligt aan de snelle treinlijn Al Boraq van Tanger naar Casablanca. Naar Casablanca is het een uur, naar Fes tweeënhalf uur. De treinen zijn schoon en veilig, ook voor vrouwen alleen. ## Meknès en Volubilis URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/meknes-en-volubilis Regio: Noorden, koningssteden. Vanuit Marrakesh: Meknès ± 5 uur rijden vanuit Marrakesh, 1 uur vanuit Fes; Volubilis 30 minuten vanuit Meknès. Beste tijd: Maart tot en met juni en september tot en met november; Volubilis in het voorjaar tussen de bloemen. Meknès, de rustigste koningsstad, met de poort Bab Mansour en de stallen van Moulay Ismail, en Volubilis, de Romeinse stad met mozaïeken in het open veld. ### Hoogtepunten - Bab Mansour, de poort met groene zellige en marmeren zuilen - De koninklijke stallen en graanschuren van Moulay Ismail - Een medina zonder toeristen en zonder druk - De Romeinse mozaïeken van Volubilis in het open landschap - Het heilige stadje Moulay Idriss op de heuvel - Wijngaarden en olijfgaarden rond de stad Meknès is de koningsstad die iedereen overslaat, en daardoor de fijnste. Sultan Moulay Ismail maakte er eind zeventiende eeuw zijn hoofdstad van, met muren van veertig kilometer, stallen voor twaalfduizend paarden en de poort Bab Mansour. Daarna verhuisde de macht naar Fes en Rabat en bleef Meknès achter als een rustige provinciestad met een medina waar je gewoon kunt rondlopen. Op een halfuur rijden ligt Volubilis, een Romeinse stad in het open veld, met mozaïeken die nog op hun plek liggen. ### Meknès Voor Bab Mansour kom je naar Meknès. Het is een monumentale poort uit 1732, bedekt met groene zellige en met marmeren zuilen die uit Volubilis zijn gehaald. Je bekijkt hem vanaf de Place el-Hedim, het plein ertegenover. 's Avonds gaan daar de eetkraampjes open zoals op Jemaa el-Fna, maar dan zonder de drukte. Achter de poort ligt de keizerlijke stad van Moulay Ismail. Je vindt er zijn mausoleum, dat open is voor iedereen en een rustige binnenplaats heeft, en de enorme graanschuren en stallen van Heri es-Souani, met hun gewelven en de vijver Agdal ernaast. De schaal is moeilijk te vatten; dit was gebouwd om een leger te voeden. De medina van Meknès is klein en er wonen en werken gewoon mensen. De Bou Inania-madrasa (ja, dezelfde naam als in Fes) heeft een dak waar je op mag, met uitzicht over de groene daken van de stad. Op de markt bij de Place el-Hedim koop je olijven in twintig soorten. Rond Meknès groeien olijven en druiven voor wijn. ### Volubilis Volubilis ligt op een helling tussen graanvelden, met uitzicht op de heuvels van het Rif. In de derde eeuw was het een Romeinse stad van twintigduizend inwoners, en sindsdien is er weinig overheen gebouwd. Je loopt over de decumanus maximus, de hoofdstraat, langs de triomfboog van Caracalla, de basilica en de resten van villa's waarvan de vloeren nog intact zijn. Daar liggen mozaïeken met Orpheus, Bacchus en de werken van Hercules, gewoon in de open lucht. Op de zuilen nestelen ooievaars. Neem bij de ingang een lokale gids. Zonder uitleg zijn het stenen, met uitleg is het een stad. Reken op anderhalf uur. In het voorjaar staan de velden vol klaprozen. Op de heuvel ernaast ligt Moulay Idriss Zerhoun, het stadje rond het graf van de stichter van de eerste Marokkaanse dynastie. Het is een bedevaartsoord. Niet-moslims mogen tegenwoordig de stegen in, maar niet het mausoleum. Het uitzicht vanaf de terrassen bovenin is de klim waard. ### Als vrouw in Meknès, Volubilis en Moulay Idriss Meknès en Volubilis zijn rustig. In de medina van Meknès word je niet aangesproken; er zijn nauwelijks toeristen en dus ook geen verkopers die op je wachten. Volubilis is een open terrein met andere bezoekers en gidsen, waar je nergens op hoeft te letten. In Moulay Idriss is bedekte kleding echt nodig: lange mouwen en een lange rok of broek. De gidsen over [kleding](/praktisch/kleding) en [taal en etiquette](/praktisch/taal-en-etiquette) gaan daar verder op in. ### Reistijden en dagindeling Meknès ligt op vijf uur rijden van Marrakesh, een uur van [Fes](/bestemmingen/fes) en tweeënhalf uur van [Rabat](/bestemmingen/rabat). Volubilis ligt een halfuur ten noorden van Meknès. Trek een halve dag uit voor Meknès, anderhalf uur voor Volubilis en een uur voor Moulay Idriss. Samen is dat een volle dag, die je meestal combineert met de rit van Rabat naar Fes. De beste maanden zijn maart tot en met juni en september tot en met november. In de zomer is Volubilis bloedheet en is er geen schaduw; ga dan vroeg. Neem een pet of sjaal, zonnebrand, water en goede schoenen mee voor de ongelijke stenen van Volubilis. De rest staat op de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). ### De dag tussen Rabat en Fes Op de [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis) is dit de dag tussen Rabat en Fes: 's ochtends Meknès, 's middags Volubilis en Moulay Idriss, 's avonds aankomen in Fes. Soukayna rijdt, regelt de gids bij Volubilis en weet waar je in Meknès goed eet zonder toeristenmenu. Wil je in Meknès overnachten in plaats van in Fes, omdat het er rustiger is, dan kan dat ook. ### Veelgestelde vragen **Is Meknès de moeite als ik Fes al doe?** Ja, juist als tegenhanger. Meknès is rustig en overzichtelijk en er lopen geen verkopers achter je aan, heel anders dan in Fes. Een halve dag is genoeg. Combineer het met Volubilis op weg naar Fes. **Hoe lang heb ik nodig voor Volubilis?** Anderhalf tot twee uur. Het terrein is groot en open, de mozaïeken liggen buiten. Ga 's ochtends vroeg of aan het eind van de middag, want midden op de dag is er geen schaduw. **Mag ik Moulay Idriss bezoeken?** Ja. Het stadje was lang gesloten voor niet-moslims, maar is nu open. Het mausoleum zelf mag je niet in; de stegen en het uitzicht vanaf de terrassen wel. Trek bedekte kleding aan. **Kan ik vanuit Meknès met de trein?** Ja. Meknès ligt aan de lijn Fes-Rabat-Casablanca. Naar Fes is het veertig minuten. ## Casablanca URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/bestemmingen/casablanca Regio: Atlantische kust. Vanuit Marrakesh: ± 2,5 tot 3 uur rijden vanuit Marrakesh, of ± 2,5 uur met de trein. Beste tijd: Het hele jaar; mild zeeklimaat, in de winter soms regen. Casablanca, de grootste stad van Marokko: de Hassan II-moskee aan zee, art-deco-lanen en verder vooral een begin- of eindpunt van je reis. ### Hoogtepunten - De Hassan II-moskee, een van de weinige moskeeën in Marokko die je als niet-moslim van binnen mag zien - Art-deco-gebouwen uit de Franse tijd in het centrum - De boulevard van de Corniche aan de oceaan - De Habous-wijk, een medina uit de jaren dertig - Een vliegveld met de meeste verbindingen van het land Casablanca is de grootste stad van Marokko en het economische hart van het land. De stad uit de film is het niet; die is in Hollywood opgenomen. Wat er wel staat: een enorme moskee aan zee waar je even stil van wordt, brede lanen met art-deco-gebouwen uit de jaren twintig en dertig, en een stad waar Marokkanen werken, studeren en uitgaan. Romantisch is het niet, echt wel. Veel rondreizen door het noorden beginnen of eindigen hier. ### De moskee en het centrum Voor de Hassan II-moskee stop je in Casablanca. Hij is gebouwd tussen 1987 en 1993, deels op de oceaan, met een minaret van 210 meter en ruimte voor 105.000 gelovigen. Het is een van de weinige moskeeën in Marokko die niet-moslims van binnen mogen bekijken, met een rondleiding op vaste tijden. Het interieur heeft cederhout, marmer, zellige en een dak dat open kan. Zo zie je wat Marokkaanse ambachtslieden kunnen als geld geen rol speelt. Reken op een uur, plus de wandeling over het plein ernaast. Het centrum rond de Place Mohammed V en de Boulevard Mohammed V staat vol Franse koloniale architectuur. Er zijn art-deco- en neo-Moorse gebouwen, sommige gerestaureerd, veel vervallen. Een wandeling van een uur met een gids die de verhalen kent, is de moeite. De Habous-wijk (Nouvelle Médina) is een medina die de Fransen in de jaren dertig bouwden: schoon en geordend, met boekwinkels, olijvenmarkten en een goede patisserie. Winkelen gaat hier makkelijk. De Corniche is de boulevard langs de oceaan, met strandclubs, restaurants en 's avonds wandelende gezinnen. Fijn voor een zonsondergang. ### Wat je overslaat Rick's Café is een namaak van het filmcafé, in 2004 gebouwd door een Amerikaanse. Het eten is prima, de sfeer is die van een themapark. De Morocco Mall is een winkelcentrum met een aquarium, en alleen bij regen een idee. De oude medina bij de haven is rommelig en niet bijzonder. ### Als vrouw in een miljoenenstad Casablanca is een grote stad, en dat merk je. Er is meer drukte en verkeer, en je krijgt op straat meer aandacht van mannen dan in Rabat, al is het minder dan in Fes. In het centrum en op de Corniche loop je overdag zonder problemen. 's Avonds neem je een taxi, zoals je in Parijs of Napels ook zou doen. Kleding is modern; vrouwen in Casablanca dragen wat ze willen. Voor de moskee heb je lange mouwen en een lange broek of rok nodig, en een sjaal is welkom. Meer tips staan in [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Reistijd en vervoer in de stad Vanuit Marrakesh is het tweeënhalf tot drie uur rijden, of tweeënhalf uur met de trein. Naar [Rabat](/bestemmingen/rabat) is het een uur. Een halve dag is genoeg voor de moskee en het centrum. Overnachten doe je alleen als je vlucht daarom vraagt. Casablanca kan het hele jaar. Het zeeklimaat is mild, met in de winter soms een regenbui. In de stad rijden rode petit taxi's met de meter en een tram door het centrum. Vanaf het station Casa Voyageurs gaan treinen naar Rabat, Fes en Tanger. Hoe dat allemaal werkt, staat bij [vervoer](/praktisch/vervoer). ### Begin of eind van de rondreis Op de [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis) is Casablanca meestal het begin. Je vliegt op Casablanca, Soukayna haalt je op, je bekijkt de moskee en rijdt door naar Rabat. Het kan ook andersom, als afsluiting vanuit [Fes](/bestemmingen/fes) en [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) naar het vliegveld. Zo hoef je niet terug naar je startpunt en verlies je geen dag. Welke volgorde handig is, hangt af van je vluchten. ### Veelgestelde vragen **Is Casablanca een bezoek waard?** Voor de Hassan II-moskee wel: een halve dag. De rest is een grote, moderne havenstad zoals je die ook in Europa vindt. Wie weinig tijd heeft, slaat Casablanca over of gebruikt het alleen als aankomst- of vertrekpunt. **Kan ik de Hassan II-moskee bezoeken?** Ja, met een rondleiding op vaste tijden buiten de gebedstijden. Bedekte kleding is verplicht en je schoenen gaan uit. Het is een van de weinige moskeeën in Marokko die voor niet-moslims open zijn, en het interieur is indrukwekkend. **Is Casablanca veilig voor vrouwen?** Het is een grote stad, met de aandacht van een grote stad. Overdag is het in het centrum en aan de Corniche geen probleem. 's Avonds neem je een taxi in plaats van te lopen, zoals je in elke miljoenenstad zou doen. **Vliegen op Casablanca of op Marrakesh?** Voor een reis rond Marrakesh en het zuiden vlieg je op Marrakesh. Voor een rondreis door het noorden kan Casablanca handig zijn als begin en Marrakesh als eind, of andersom. Dan hoef je niet terug. --- # Praktische gidsen ## Is Marokko veilig voor vrouwen? URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen Bijgewerkt: 2026-09-30 Is Marokko veilig voor vrouwen? Ja, over het algemeen wel. Wat je op straat tegenkomt, wat zelden gebeurt en hoe je gedoe voorkomt. ### In het kort - Marokko is voor vrouwen over het algemeen veilig; geweld tegen toeristen is zeldzaam. - Wat je wel tegenkomt: opmerkingen op straat, opdringerige verkopers en zogenaamde gidsen. - De medina van Marrakesh is druk en verwarrend, maar niet gevaarlijk. Blijf na zonsondergang in de drukke straten. - Met een vrouwelijke chauffeur als Soukayna valt het grootste deel van het gedoe weg. - Noodnummers: politie 19, ambulance 15, gendarmerie 177. Ja, Marokko is voor vrouwen over het algemeen veilig. Er komen miljoenen toeristen per jaar, in toeristische gebieden is de politie zichtbaar aanwezig en geweld tegen bezoekers is zeldzaam. Waar je wel mee te maken krijgt, zijn opmerkingen op straat, opdringerige verkopers en zogenaamde gidsen. Dat is vervelend, maar het is iets anders dan gevaar. ### Wat je echt tegenkomt Als vrouw krijg je in Marokko meer aandacht dan in Nederland. Meestal ziet dat er zo uit: - Opmerkingen op straat: "Bonjour gazelle", "Where are you from?", een fluitje. Vervelend, maar het blijft bij woorden. - Verkopers die je een winkel in willen praten. In de souks van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) hoort dat erbij. Glimlachen en doorlopen werkt. - Zogenaamde gidsen. Jongens die zeggen dat de straat "gesloten" is of dat de leerlooierij "alleen vandaag" open is, of die aanbieden je de weg te wijzen. Ze willen een fooi of commissie. Zeg nee en loop verder. - Aanrakingen. Die komen zelden voor, maar in de drukte rond Jemaa el-Fna gebeurt het soms. Reageer hardop, want omstanders kiezen in Marokko meestal jouw kant. Beroving met geweld, agressie en situaties waarin je echt in gevaar bent, zijn zeldzaam. Zakkenrollers zijn er wel, zoals in elke drukke stad. Draag je telefoon en portemonnee daarom voor je en niet in je achterzak. ### Hoe je het jezelf makkelijker maakt Met deze gewoontes krijg je een stuk minder aandacht: 1. Kleed je iets bedekter dan thuis. Schouders en knieën bedekt is genoeg, een hoofddoek hoeft niet. In de gids over [kleding](/praktisch/kleding) staat het per situatie. 2. Loop met een doel. Wie met een kaart staat te twijfelen, trekt hulp aan die ze niet wil. Weet je de weg niet, loop dan een winkel of café binnen en vraag het daar. 3. Draag een zonnebril in de drukke souks. Oogcontact wordt snel gelezen als interesse. 4. Antwoord kort. "La, shukran" (nee, dank je) is genoeg. Je hoeft niet te vertellen waar je vandaan komt of waar je heen gaat. 5. Zeg dat je getrouwd bent als je met rust gelaten wilt worden. Het is een cliché, maar het werkt. ### 's Avonds Na zonsondergang blijven de drukke straten rond Jemaa el-Fna en de hoofdaders van de souks tot laat vol en veilig. De kleine steegjes daarbuiten worden leeg en donker, en daar wil je niet alleen verdwalen. Wat helpt: - Kies een riad die je vanaf een hoofdstraat kunt bereiken, of vraag de riad om je op te halen bij een herkenbaar punt. - Ga je eten buiten de medina, neem dan een petit taxi terug. Spreek de prijs af of eis de meter. - Alcohol is er in restaurants en bars buiten de medina. Drink met mate, want een aangeschoten vrouw alleen valt op. ### Taxi's en vervoer Petit taxi's in de stad moeten de meter gebruiken. Doet de chauffeur dat niet, stap dan uit en neem de volgende. Er zijn altijd meer taxi's. Voor langere afstanden zijn grand taxi's en bussen prima, maar het regelen kost tijd en energie. Een eigen chauffeur lost dat op. In de gids over [vervoer](/praktisch/vervoer) staan alle opties naast elkaar. ### Riads en hotels Kies bij voorkeur een riad met een vrouwelijke eigenaar of met een goede reputatie onder solo reizigers. Lees recente reviews en let op wat ze over de ligging schrijven. Een riad "midden in de medina" klinkt mooi, maar betekent soms tien minuten lopen door onverlichte steegjes. Vraag bij het boeken of ze je kunnen ophalen. ### Alleen of met Soukayna Alleen reizen door Marokko kan prima, maar het kost energie. Je onderhandelt over elke rit, weert de hele dag aanbiedingen af en moet zelf de route uitzoeken. Rijdt Soukayna, dan valt dat weg. Zij regelt de rit, spreekt de taal en weet waar je rustig kunt stoppen. Dat is het idee achter een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat). Dat geldt ook voor dagtrips. Naar [Essaouira](/reizen/essaouira-dagtrip) of naar de [Berberdorpen in de Atlas](/reizen/atlasgebergte-en-berberdorpen) reis je met een chauffeur die de weg kent een stuk rustiger dan in een gedeelde grand taxi. ### Noodnummers en hulp - Politie: 19 - Ambulance: 15 - Gendarmerie (buiten de stad): 177 - Toeristenpolitie Marrakesh: bij Jemaa el-Fna, herkenbaar aan het bordje "Brigade Touristique" - Nederlandse ambassade: Rabat. Sla het nummer op in je telefoon voordat je vertrekt en registreer je reis bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Voor Belgische reizigers: de Belgische ambassade zit ook in Rabat. Korte antwoorden op andere vragen staan bij de [veelgestelde vragen](/veelgestelde-vragen). ### Veelgestelde vragen **Kan ik als vrouw alleen door Marokko reizen?** Ja, veel vrouwen reizen alleen door Marokko. Je krijgt meer aandacht dan thuis, maar die blijft bijna altijd bij woorden en houdt op als je doorloopt. **Is Marrakesh 's avonds veilig?** In de drukke delen van de medina en rond Jemaa el-Fna wel. Vermijd lege steegjes na zonsondergang en neem een petit taxi terug naar je riad als het laat wordt. **Hoe ga ik om met opdringerige mannen of verkopers?** Zeg kort en vriendelijk 'la, shukran' (nee, dank je) en loop door. Ga niet in discussie. Blijft iemand je volgen, dan hoef je niet beleefd te blijven. **Wat als er echt iets misgaat?** Bel 19 voor de politie of 15 voor een ambulance. In Marrakesh is er toeristenpolitie bij Jemaa el-Fna. De Nederlandse ambassade zit in Rabat. **Is het veiliger om met Soukayna te reizen?** Het scheelt vooral gedoe. Je onderhandelt niet over taxi's, niemand 'helpt' je ongevraagd de weg te vinden en er is altijd iemand in de buurt die de taal spreekt. ## Wat trek je aan in Marokko als vrouw? URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/kleding Bijgewerkt: 2026-09-30 Wat trek je als vrouw aan in Marokko? Advies per situatie (medina, woestijn, strand, hamam) en per seizoen. Een hoofddoek hoeft niet. ### In het kort - Schouders en knieën bedekt is de basisregel; een hoofddoek hoef je niet te dragen. - Luchtige, losse stoffen zitten prettiger dan strak en kort, ook in de hitte. - In Essaouira en andere badplaatsen is een bikini op het strand normaal, in de stad niet. - Voor de woestijn en de Atlas neem je lagen mee: overdag is het warm, 's nachts koud. - Een grote sjaal is het nuttigste kledingstuk in je koffer. Bedek in Marokko je schouders en knieën; meer is niet nodig. Voor toeristen geldt geen kledingvoorschrift en een hoofddoek hoef je niet te dragen. Bedekte kleding wordt wel gezien als respectvol en levert je op straat minder aandacht op. De regels zijn eenvoudiger dan je bij het inpakken misschien verwacht. ### De basisregel Schouders en knieën bedekt. Lange mouwen, een hoofddoek of donkere kleuren zijn niet nodig. Losse, luchtige kleding zit in de hitte bovendien prettiger dan strak en kort. Denk aan: - Wijde broeken van linnen of katoen - Lange rokken of jurken tot over de knie - Blouses of T-shirts met korte mouw - Een grote sjaal die je overal voor gebruikt: over je schouders, op je hoofd tegen de zon, tegen het stof in de woestijn Spaghettibandjes, hotpants, diepe decolletés en doorschijnende stoffen laat je beter thuis. Verboden zijn ze niet, maar in de medina leveren ze onnodig veel aandacht op. ### Per situatie #### Medina en souks Hier ben je het meest onder Marokkanen en hier kleed je je het meest bedekt. Houd knieën en schouders bedekt en draag comfortabele dichte schoenen of sandalen met een goede zool, want de stegen zijn oneffen en soms nat. Een kleine tas die je voor je draagt is fijner dan een rugzak. Dit is ook wat je aantrekt voor de [souks en ambachten tour](/reizen/souks-en-ambachten-tour). #### Nieuwe stad, Gueliz en restaurants In Gueliz, het moderne deel van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh), zie je Marokkaanse vrouwen in jeans, jurken en hakken. Je kunt je hier iets vrijer kleden dan in de medina, zeker 's avonds in restaurants. Een jurk zonder mouwen met een vestje of sjaal is prima. #### Strand en zwembad Op het strand van [Essaouira](/bestemmingen/essaouira), in Agadir en bij hotel- en riadzwembaden is een bikini normaal. De ongeschreven regel is dat je iets aantrekt zodra je het strand of zwembad verlaat. Een lange strandjurk of tuniek is genoeg. #### Woestijn In de Sahara en in de [Agafay-woestijn](/bestemmingen/agafay) draag je overdag luchtige lange kleding tegen zon en zand: een lange broek, een lichte blouse met lange mouwen, een sjaal om je hoofd en een zonnebril. Zodra de zon onder is, wordt het koud. Neem een fleece of warme trui en een dunne jas mee, in de winter ook een muts. Bij een [woestijnreis naar Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) krijg je meestal dekens, maar een eigen extra laag komt altijd van pas. #### Atlasgebergte Voor wandelen in het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) heb je stevige schoenen, een lange broek en lagen nodig. In Imlil kan het in de ochtend fris zijn terwijl het beneden in Marrakesh al warm is. De dorpen zijn conservatieve gemeenschappen, dus kleed je daar bedekt. Dat wordt gewaardeerd en je bent er sneller welkom. #### Hamam In een publieke hamam voor vrouwen draag je alleen een onderbroekje. Niemand kijkt op van blote borsten, wel van een bikinitop. In toeristische spa-hamams krijg je een wegwerpslip en een handdoek. Neem slippers, een schone set kleding en een kam mee. Zwarte zeep en een kessa-handschoen kun je zelf meenemen of ter plekke kopen. #### Moskeeën en religieuze plekken De meeste moskeeën in Marokko zijn niet toegankelijk voor niet-moslims. De uitzondering is de Hassan II-moskee in Casablanca, waar je met een rondleiding naar binnen kunt. Daar bedek je armen en benen en neem je een sjaal mee voor je hoofd. Een medersa (koranschool) zoals de Ben Youssef in Marrakesh is wel open en vraagt geen speciale kleding; bedekt is genoeg. ### Per seizoen - Lente en herfst (maart tot mei, september tot november): het makkelijkst. Overdag zomerkleding, 's avonds een vest of dunne jas. - Zomer (juni tot augustus): in Marrakesh is het regelmatig 38 tot 45 graden. Draag het lichtste wat je hebt, in lichte kleuren en natuurlijke stoffen, en neem een hoed of sjaal mee tegen de zon. Aan de kust is het een stuk koeler. - Winter (december tot februari): overdag is het aangenaam, 15 tot 20 graden, 's avonds koud. Riads zijn slecht geïsoleerd, dus neem een warme trui en dikke sokken mee. In de woestijn en de bergen kan het 's nachts rond het vriespunt zijn. Het weer per maand staat in de gids [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). ### Schoenen Twee paar is genoeg: dichte schoenen of sneakers waar je uren op kunt lopen, en sandalen of slippers voor het strand, de hamam en de riad. Hakken laat je thuis; de stegen van de medina zijn er niet op gebouwd. ### Wat je hier kunt kopen Vergeet je iets, dan koop je het in Marokko. Een djellaba (lange jurk met capuchon) of een kaftan is comfortabel, mooi en niet duur. Sjaals kosten in elke souk een paar euro. Soukayna weet waar je kwaliteit vindt en wat een eerlijke prijs is, dus vraag het haar onderweg. Leg de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst) ernaast om te controleren of je alles hebt. ### Veelgestelde vragen **Moet ik een hoofddoek dragen in Marokko?** Nee. Veel Marokkaanse vrouwen dragen er geen en van toeristen wordt het niet verwacht. Een sjaal is wel handig tegen zon en stof en bij religieuze plekken die open zijn. **Mag ik een korte broek dragen?** Het mag, maar je valt op en krijgt meer opmerkingen. Een wijde broek of een rok tot over de knie is net zo koel en levert minder aandacht op. **Wat draag ik in de hamam?** In een publieke hamam dragen vrouwen alleen een onderbroekje. In toeristische spa-hamams krijg je een wegwerpslip. Neem een schone set kleren mee voor daarna. **Kan ik in bikini op het strand?** Ja, op de stranden van Essaouira en Agadir en bij hotelzwembaden. Trek iets over je bikini aan zodra je het strand verlaat. ## Beste reistijd voor Marokko URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/beste-reistijd Bijgewerkt: 2026-09-30 De beste reistijd voor Marokko per maand en per regio: Marrakesh, de kust, het Atlasgebergte en de Sahara. Met schoolvakanties en Ramadan. ### In het kort - Maart tot mei en september tot november zijn de beste maanden voor bijna heel Marokko. - In de zomer is het in Marrakesh vaak boven de 40 graden; aan de kust en in de bergen blijft het aangenaam. - De Sahara is in de winter overdag prettig, maar 's nachts rond het vriespunt. - Tijdens Ramadan kun je prima reizen, maar het ritme van de dag verandert. - In de Nederlandse schoolvakanties is het drukker en duurder; net erbuiten is het rustiger. De beste maanden voor Marokko zijn april, mei, oktober en november. Welke periode voor jou het beste is, hangt af van waar je heen gaat en wat je wilt doen. Op dezelfde dag kan het in Marrakesh 40 graden zijn, aan de kust in Essaouira 24 en boven in het Atlasgebergte fris genoeg voor een trui. ### Kort samengevat - Beste maanden voor alles: april, mei, oktober en november. - Beste maanden voor de Sahara: oktober tot april (overdag). - Beste maanden voor de kust: mei tot oktober. - Beste maanden voor de Atlas: april tot juni en september tot oktober. - Vermijd: juli en augustus in Marrakesh en de woestijn, tenzij je goed tegen hitte kunt. ### Per regio #### Marrakesh en het binnenland [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) ligt in een droge vlakte en heeft een woestijnklimaat. De winters zijn zacht en zonnig, de zomers heet. In de lente en de herfst is het overdag warm genoeg voor het zwembad en 's avonds aangenaam om buiten te eten. Reken in de zomer op 38 tot 45 graden. De medina is dan tussen twaalf en vier uur 's middags nauwelijks te doen. Marokkanen gaan op die uren zelf ook naar binnen. #### De Atlantische kust [Essaouira](/bestemmingen/essaouira) en de rest van de kust hebben door de oceaan het hele jaar een gematigd klimaat. Het wordt er zelden warmer dan 28 graden en zelden kouder dan 15. Er staat vrijwel altijd wind. In de zomer is dat aangenaam, in de winter maakt het de kust frisser dan je verwacht. Het zeewater is het hele jaar koud. Een [dagtrip naar Essaouira](/reizen/essaouira-dagtrip) is daarom een goede uitwijk als het in Marrakesh te heet is. #### Het Atlasgebergte In het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) ligt van december tot maart sneeuw op de hoge toppen. De Toubkal is dan alleen iets voor ervaren winterwandelaars. De dorpen rond Imlil en de Ourika-vallei zijn het hele jaar bereikbaar. Wandelen is het prettigst in april, mei, september en oktober. In de zomer is het in de bergen tien graden koeler dan in Marrakesh, dus je kunt er de hitte ontvluchten. #### De Sahara In de woestijn rond Merzouga is het van oktober tot april overdag 20 tot 30 graden. Dat is prettig weer voor een kameeltocht, maar zodra de zon onder is, daalt de temperatuur snel. In december en januari kan het 's nachts rond het vriespunt zijn. Van juni tot september is het overdag 40 graden of meer en dat is gevaarlijk heet. De [woestijnreis naar Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) plannen we daarom het liefst tussen oktober en april. De [Agafay-woestijn](/bestemmingen/agafay) vlak bij Marrakesh is milder en een goed alternatief voor een korte trip. #### Het noorden: Fès, Chefchaouen, Tanger Het noorden is groener en natter. [Fès](/bestemmingen/fes) heeft hete zomers en koude winters. [Chefchaouen](/bestemmingen/chefchaouen) ligt in de bergen en krijgt in de winter behoorlijk wat regen. Ook hier zijn lente en herfst de beste seizoenen. ### Per maand - Januari: zonnig en koel, 15 tot 18 graden in Marrakesh, koude nachten. Rustig en goedkoop. Sneeuw in de Atlas. - Februari: vergelijkbaar, met amandelbloesem in de valleien rond de Atlas. Let op de datum van Ramadan. - Maart: het wordt warmer, 20 tot 24 graden. Soms een regenbui. Goede maand. - April: een van de beste maanden. 25 graden, tuinen in bloei, aangename avonden. - Mei: warm, 28 tot 32 graden. Aan het begin van de maand kan de woestijn nog goed. - Juni: het wordt heet in het binnenland. De kust en de Atlas zijn dan het prettigst. - Juli en augustus: hitte in Marrakesh en de woestijn, 40 graden of meer. Veel Marokkanen uit het buitenland komen op vakantie, dus het is druk aan de kust. - September: nog warm, maar de piek is voorbij. Aan het einde van de maand kan de woestijn weer. - Oktober: de andere beste maand. 25 tot 30 graden, droog, alles open. - November: aangenaam, 20 tot 24 graden. De eerste regen kan vallen. Goed voor de woestijn. - December: overdag zonnig en koel, 's avonds koud. Druk rond kerst en oud en nieuw. ### Schoolvakanties en feestdagen In de Nederlandse en Belgische schoolvakanties (voorjaar, mei, zomer, herfst, kerst) is het merkbaar drukker en duurder, zeker wat vluchten betreft. Een week net voor of na een vakantie scheelt vaak veel. Houd ook rekening met twee Marokkaanse feestdagen: het Offerfeest (Eid al-Adha), waarop bijna alles twee dagen dicht is, en het Suikerfeest aan het einde van Ramadan. De data verschuiven elk jaar ongeveer elf dagen naar voren. ### Ramadan Tijdens Ramadan kun je goed reizen, maar het ritme verandert. Overdag zijn veel restaurants dicht of stiller, na zonsondergang wordt het juist druk op straat. In 2027 valt Ramadan ongeveer van begin februari tot begin maart. Lees de gids [reizen tijdens Ramadan](/praktisch/ramadan) voordat je in die periode boekt. ### Het seizoen per reis Soukayna rijdt het hele jaar door en weet in welk seizoen welke route het mooist is. Bij de [reizen](/reizen) kun je per reis nagaan welk seizoen erbij past. ### Veelgestelde vragen **Wat is de beste maand om naar Marrakesh te gaan?** April en oktober. Het is dan overdag 25 tot 30 graden en 's avonds aangenaam, en er valt weinig regen. In april staan de tuinen in bloei, in oktober is de zomerhitte net voorbij. **Kan ik in de zomer naar de Sahara?** Het kan, maar het is zwaar. In juli en augustus loopt de temperatuur in Merzouga op tot boven de 45 graden. Kies dan liever voor de kust of de Atlas. **Regent het in Marokko?** Vooral tussen november en maart, en dan meestal kort. Marrakesh heeft gemiddeld maar een paar regendagen per maand. In het noorden en in de bergen regent het meer. **Is de winter een goede tijd voor Marokko?** Voor Marrakesh, de steden en de woestijn overdag wel: het is zonnig en 15 tot 22 graden. Neem warme kleding mee voor de avonden, want riads zijn koud. ## Geld en betalen in Marokko URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/geld-en-betalen Bijgewerkt: 2026-09-30 Zo werkt geld in Marokko: de dirham, pinnen, wisselen, fooien en afdingen in de souks. Met richtprijzen, zodat je weet wat normaal is. ### In het kort - De munt is de dirham (MAD); 1 euro is ongeveer 10,5 dirham, check de actuele koers. - In de medina, op markten en in taxi's betaal je contant. - Pinnen kan bij geldautomaten in elke stad; neem ook wat euro's mee als reserve. - Fooi geven is normaal: rond de 10 procent in restaurants, kleine bedragen voor hulp. - Afdingen doe je in de souks, niet in winkels met vaste prijzen of in supermarkten. In Marokko betaal je met dirhams, en veel vaker contant dan thuis. Pinnen kan in de steden bijna overal. In de souks is afdingen heel gewoon. Ingewikkeld is het niet, maar het werkt anders dan je gewend bent. ### De dirham De Marokkaanse munt is de dirham, afgekort MAD of dh. Eén euro is ongeveer 10,5 dirham; check de actuele koers voor je vertrekt. De dirham is een gesloten munt: je kunt hem officieel niet buiten Marokko kopen of verkopen. Wissel dus niet te veel en geef je laatste dirhams op het vliegveld uit, of wissel ze daar terug. Er zijn biljetten van 20, 50, 100 en 200 dirham en munten van 1, 2, 5 en 10. Zorg dat je kleine biljetten en munten op zak hebt, want een taxichauffeur of theehuis kan vaak niet teruggeven van 200. ### Contant of pinnen Contant is de norm in de medina, op markten, in petit taxi's, in kleine eethuizen en bij de meeste ambachtslieden. Pinnen kan in hotels, grotere restaurants, supermarkten, tankstations en winkels in de nieuwe stad. Reken erop dat je per dag meer contant geld nodig hebt dan in Nederland. Geld opnemen doe je bij de geldautomaten van banken. Die staan in elke stad op veel plekken. - Gebruik automaten in of bij een bankfiliaal, niet losse automaten in de souk. - Neem niet te veel in één keer op, maar houd er rekening mee dat je eigen bank vaste kosten per opname rekent. - Zet vooraf "betalen buiten Europa" aan in je bank-app. Bij veel Nederlandse banken staat dat standaard uit. - Een creditcard is handig als reserve en soms nodig bij hotels. Het is verstandig om euro's mee te nemen als noodvoorraad. Wisselen kan bij wisselkantoren, banken en op het vliegveld, tegen een koers die meestal weinig afwijkt. Wissel niet op straat. ### Wat kost het ongeveer Prijzen verschillen per plek en per seizoen. Deze bedragen geven een idee: - Muntthee op een terras: ongeveer 10 tot 20 dirham - Tajine in een lokaal eethuis: ongeveer 50 tot 90 dirham - Diner in een goed restaurant: ongeveer 200 tot 400 dirham per persoon - Petit taxi binnen Marrakesh: ongeveer 20 tot 40 dirham overdag, 's avonds iets meer - Entree Bahia-paleis of Ben Youssef-medersa: ongeveer 70 tot 100 dirham - Publieke hamam: ongeveer 20 tot 50 dirham, met scrub meer - Fles water van 1,5 liter: ongeveer 5 tot 10 dirham Is iets in de medina veel duurder dan dit, dan betaal je waarschijnlijk de toeristenprijs. Vraag Soukayna onderweg wat normaal is; ze weet het uit haar hoofd. ### Fooien Fooi geven is in Marokko heel gewoon. Verplicht is het niet, maar het is wel de gewoonte, en voor veel mensen is het een belangrijk deel van hun inkomen. - Restaurant: rond de 10 procent, of afronden bij kleine bedragen. - Café: een paar dirham op tafel laten liggen. - Kruier, iemand die je tas draagt in de medina: 10 tot 20 dirham. - Gids voor een dagdeel: 50 tot 100 dirham, afhankelijk van de groep. - Hamam: 20 tot 50 dirham voor wie je gescrubd heeft. - Iemand die "spontaan" de weg wijst: niets, tenzij je er zelf om vroeg. Dan 10 dirham. Op een [meerdaagse reis](/reizen) met een chauffeur is een fooi aan het einde gebruikelijk. Hoeveel je geeft, bepaal je zelf. ### Afdingen in de souks In de souks van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) en [Fès](/bestemmingen/fes) staan bijna nergens prijzen op. Afdingen hoort erbij. Verkopers zien het als een sport en vatten het niet op als belediging. Zo pak je het aan: 1. Bepaal vooraf wat je maximaal wilt betalen. 2. Laat niet te veel merken welk voorwerp je echt wilt hebben. 3. Vraag de prijs, bied ruim minder dan de helft en werk in stapjes naar elkaar toe. 4. Blijf vriendelijk en maak er een gesprek van. Je mag thee aannemen; het verplicht je tot niets. 5. Kom je er niet uit, loop dan weg. Vaak word je teruggeroepen met een betere prijs. Onderhandel je liever niet? In de Ensemble Artisanal in Marrakesh en in coöperaties, zoals de [arganoliecoöperaties](/reizen/essaouira-dagtrip) op weg naar Essaouira, zijn de prijzen vast. Op de [souks en ambachten tour](/reizen/souks-en-ambachten-tour) let Soukayna erop dat je een eerlijke prijs betaalt. In supermarkten, apotheken, restaurants en winkels met prijskaartjes ding je niet af. Dat geldt ook voor entreeprijzen. ### Betalen voor je reis met ons De prijs van een reis of dagtour krijg je op aanvraag. Die hangt af van de route, het aantal dagen, de groepsgrootte en het seizoen. Hoe het betalen gaat, bespreken we vooraf via de [chat](/contact), zodat je weet waar je aan toe bent. ### Slim omgaan met geld - Verdeel je geld: een deel in je tas, een deel in de kluis van je riad. - Houd kleingeld apart voor fooien en taxi's. - Bewaar bonnen van grote aankopen voor de douane en je verzekering. - Lees in de gids over [reisdocumenten en verzekering](/praktisch/reisdocumenten-en-verzekering) wat je doet als je je pas kwijtraakt. ### Veelgestelde vragen **Kan ik overal met mijn pinpas betalen in Marokko?** Nee, niet overal. In hotels, grotere restaurants en winkels in de nieuwe stad kan het meestal wel. In de medina, bij marktkramen, in taxi's en in kleine eethuizen betaal je contant. **Kan ik euro's meenemen en ter plekke wisselen?** Ja, wisselkantoren zijn er in elke stad en op het vliegveld, en de koers is meestal redelijk. Pinnen is vaak praktischer. Let dan wel op de kosten van je eigen bank. **Hoeveel fooi geef ik?** In een restaurant rond de 10 procent. Een kruier, gids of iemand die je helpt geef je 10 tot 20 dirham. Je chauffeur geef je na een meerdaagse reis wat je zelf passend vindt; het wordt gewaardeerd, maar niet verwacht. **Hoe ver ding ik af in de souk?** Een verkoper begint vaak twee tot drie keer zo hoog als de prijs waarop hij uitkomt. Bied de helft of minder, blijf vriendelijk en loop weg als je er niet uitkomt. Dat werkt beter dan hard onderhandelen. ## Vervoer in Marokko: taxi, trein, bus of eigen chauffeur URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/vervoer Bijgewerkt: 2026-09-30 Hoe kom je van het vliegveld naar je riad, hoe werken petit en grand taxi's, wat kun je met trein en bus en wanneer is een eigen chauffeur de beste keuze. ### In het kort - Van Menara Airport naar de medina is een taxi met vaste prijs of een transfer via je riad het makkelijkst. - Petit taxi's rijden binnen de stad en moeten de meter gebruiken; grand taxi's rijden tussen steden. - De trein is goed tussen Casablanca, Rabat, Fès en Tanger; naar Marrakesh rijdt een gewone trein. - CTM en Supratours zijn betrouwbare bussen voor langere afstanden. - Een eigen chauffeur is het meest ontspannen, zeker voor de Atlas, de woestijn en meerdaagse routes. In de stad neem je een petit taxi. Tussen de grote steden rijden treinen en de bussen van CTM en Supratours. Voor de Atlas en de woestijn is een eigen chauffeur het makkelijkst. Marokko is groter dan het lijkt: van Marrakesh naar de Sahara is het negen tot tien uur rijden, naar Fès ruim zes. Hoe je je verplaatst, bepaalt dus een groot deel van je reis. ### Vanaf het vliegveld Marrakesh Menara Airport ligt zo'n zes kilometer van de medina. Je hebt drie opties: - Officiële taxi bij de uitgang. Er geldt een vaste prijs naar de medina en de nieuwe stad; vraag ernaar of kijk op het bord. Betaal contant in dirham. - Transfer via je riad of hotel. Die is iets duurder, maar er staat iemand met je naam te wachten die je tot aan de deur brengt, ook door de smalle stegen waar geen taxi komt. - Stadsbus lijn 19 naar Jemaa el-Fna. Goedkoop, maar met koffers en na een lange reis niet de prettigste start. Reis je met ons, dan haalt Soukayna je op. Dat scheelt onderhandelen en zoeken op je eerste dag. ### Petit taxi Petit taxi's zijn de kleine taxi's die alleen binnen de stad rijden. In Marrakesh zijn ze beige. Ze mogen maximaal drie passagiers meenemen. De regels: - Ze zijn verplicht de meter te gebruiken. Zegt de chauffeur dat de meter kapot is, stap dan uit en neem de volgende. - Na acht uur 's avonds geldt een toeslag van ongeveer 50 procent. - Chauffeurs pikken onderweg soms andere passagiers op. Dat is normaal en je betaalt er niet minder door. - Ritten binnen Marrakesh kosten overdag ongeveer 20 tot 40 dirham. Ga als vrouw achterin zitten en houd de kaart op je telefoon open. Dan zie je meteen of de route klopt. ### Grand taxi Grand taxi's rijden tussen steden en dorpen. Meestal zijn het oude Mercedessen of nieuwere busjes. Ze vertrekken als ze vol zijn, met zes passagiers. Je kunt ook de hele taxi afhuren, wat voor een groepje vriendinnen goed werkt. De prijs spreek je vooraf af. Voor korte ritten naar de [Ourika-vallei](/bestemmingen/atlasgebergte) of Imlil is dit een goedkope optie, maar comfortabel is anders. ### Trein De Marokkaanse spoorwegen (ONCF) verbinden de grote steden. De snelle Al Boraq rijdt in ongeveer twee uur tussen Tanger, Rabat en Casablanca. Naar Marrakesh rijdt een gewone trein vanuit Casablanca, die er ongeveer tweeënhalf tot drie uur over doet, en er gaan treinen verder naar Fès en Meknès. Eerste klas is niet duur en rustiger. Naar Essaouira, Chefchaouen, Ouarzazate en de woestijn gaat geen trein. ### Bus Voor langere afstanden zonder trein zijn de bussen van CTM en Supratours betrouwbaar. Ze rijden volgens een vaste dienstregeling en hebben airconditioning. Je hebt een eigen stoel en je bagage gaat in de laadruimte. Van Marrakesh naar [Essaouira](/bestemmingen/essaouira) duurt ongeveer drie uur, naar Ouarzazate vier tot vijf en naar Merzouga twaalf. Boek in het hoogseizoen vooraf. Lokale bussen zijn goedkoper, maar vertrekken pas als ze vol zijn en stoppen overal. ### Zelf rijden Met een huurauto ben je vrij om te gaan waar je wilt. De hoofdwegen zijn goed en de snelwegen rustig. Het stadsverkeer is wel chaotisch, met scooters die van alle kanten komen. Op bergwegen zoals de Tizi n'Tichka kruipen vrachtwagens omhoog, en 's nachts lopen er dieren en rijden er fietsers zonder licht op de weg. Politiecontroles zijn normaal; blijf beleefd en houd je rijbewijs en autopapieren bij de hand. In de medina kun je niet parkeren. Dat doe je op een bewaakte parkeerplaats aan de rand. Het kan dus, maar ontspannen is het niet. ### Eigen chauffeur Een eigen chauffeur lost dat op. Dit zijn de verschillen met de opties hierboven: - Je wordt opgehaald bij je riad en afgezet waar je wilt, ook op plekken waar bus en trein niet komen. - Je stopt wanneer jij wilt: voor een foto, een theetje, een wandeling of omdat het er mooi is. - Je hoeft niets te regelen of te onderhandelen, ook niet in dorpen waar geen toerist komt. - Je hebt de hele reis iemand bij je die de taal spreekt en de mensen kent. Soukayna rijdt zelf en kent de routes door de Atlas en naar de woestijn als haar broekzak. Op een [dagtrip naar Aït Benhaddou](/reizen/ait-benhaddou-en-ouarzazate), een [reis naar de Sahara](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) of een [rondreis langs de koningssteden](/reizen/koningssteden-rondreis) scheelt dat veel in comfort en veiligheid. ### Praktische tips voor onderweg - Op lange ritten door de Atlas kun je misselijk worden. Ga voorin zitten als je daar last van hebt en neem reistabletten mee. - Wegrestaurants zijn eenvoudig maar prima. De toiletten zijn niet altijd schoon, dus neem tissues en handgel mee. - Neem water mee, ook in de winter. - Vlieg je naar Casablanca in plaats van Marrakesh? De trein naar Marrakesh vertrekt direct vanaf het vliegveld, met een overstap in Casablanca. Over veiligheid onderweg lees je meer in [is Marokko veilig voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Veelgestelde vragen **Hoe kom ik van het vliegveld van Marrakesh naar mijn riad?** Neem bij de uitgang een officiële taxi met vaste prijs, of laat je riad een transfer regelen. Het vliegveld ligt op een kwartier van de medina. Reis je met ons, dan halen we je op. **Zijn taxi's in Marokko veilig voor vrouwen?** Ja, zeker overdag. Ga achterin zitten en spreek de prijs af of eis de meter. Je kunt de rit ook delen met een vriendin als je dat prettiger vindt. **Kan ik zelf een auto huren en rijden?** Het kan en de wegen zijn redelijk. Het verkeer in de steden is wel chaotisch en op bergwegen moet je opletten. Met een chauffeur reis je rustiger. **Rijdt de trein naar Marrakesh?** Ja, er rijdt een gewone trein vanuit Casablanca, die er ongeveer tweeënhalf tot drie uur over doet. De snelle Al Boraq rijdt alleen tussen Tanger, Rabat en Casablanca. ## Eten en drinken in Marokko URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/eten-en-drinken Bijgewerkt: 2026-09-30 Wat je eet in Marokko, wat je veilig kunt proberen op straat, hoe het zit met kraanwater en alcohol, en tips voor vegetariërs en tijdens Ramadan. ### In het kort - Tajine, couscous, harira en pastilla zijn de klassiekers; couscous eet je traditioneel op vrijdag. - Streetfood is veilig als het vers en heet wordt bereid en er veel Marokkanen staan. - Drink geen kraanwater; flessenwater is overal goedkoop te koop. - Alcohol is er in restaurants en hotels met vergunning, niet in de medina. - Vegetarisch eten kan prima, vegan vraagt wat meer uitleg. In Marokko eet je vooral tajine, couscous, harira en veel brood, met muntthee erbij. Streetfood kun je veilig eten als het vers en heet wordt bereid. Kraanwater drink je beter niet. Eten is ook de manier waarop mensen je verwelkomen: een maaltijd duurt al snel twee uur, en Marokkaanse vrouwen praten met trots over hun keuken. ### De klassiekers - Tajine: stoofpot in een aardewerken schaal met puntdeksel. Met kip en citroen, met lam en pruimen, met vis of alleen groenten. Elke regio en elke familie heeft een eigen versie. - Couscous: traditioneel op vrijdag, de dag van het gezamenlijke gebed en het familiemaal. Vaak met zeven groenten en vlees, soms zoet met uien en rozijnen (tfaya). - Harira: tomatensoep met linzen, kikkererwten en kruiden. Tijdens Ramadan de soep waarmee het vasten wordt gebroken, maar het hele jaar verkrijgbaar. - Pastilla: bladerdeegtaart met kip of duif, amandelen en kaneel, bestrooid met poedersuiker. Zoet en hartig tegelijk. - Brood: khobz, het ronde brood dat bij alles wordt geserveerd en dat je als bestek gebruikt. - Msemen en baghrir: pannenkoeken voor het ontbijt, met honing en amlou (amandelpasta met arganolie). - Muntthee: groene thee met verse munt en veel suiker. Zeg "shwiya sukkar" als je minder suiker wilt. ### Streetfood Op Jemaa el-Fna in [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) verandert het plein elke avond in een openluchtrestaurant, met grillkramen, slakkensoep, vers sap en gedroogd fruit. Het is de moeite waard om er een keer te eten. Houd je wel aan een paar regels: 1. Ga waar het druk is met Marokkanen. Waar veel wordt verkocht, is het eten vers. 2. Kies eten dat heet en voor je ogen wordt bereid: gegrild vlees, gebakken vis, brochettes. 3. Laat rauwe salades, ongepelde vruchten en eten dat al staat te wachten liggen. 4. Vers sap is prima. Let op dat het glas schoon is of vraag een bekertje. 5. Spreek de prijs af voordat je bestelt. Sommige kramen rekenen "extra's" waar je niet om vroeg. Buikklachten komen voor. Vermoeidheid, hitte en veel nieuw eten in één keer spelen mee, dus het ligt niet altijd aan één slechte kraam. Neem ORS en een middel tegen diarree mee; zie de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). ### Water Kraanwater in de steden is gechloreerd, maar je darmen zijn er niet aan gewend. Drink flessenwater; een fles van anderhalve liter kost ongeveer 5 tot 10 dirham. Ook restaurants serveren bijna altijd flessenwater. In goede restaurants en hotels zijn de ijsblokjes van gefilterd water. Twijfel je, vraag er dan naar. ### Alcohol Marokko is een islamitisch land, maar alcohol is er wel te krijgen. Je vindt het in restaurants, bars en hotels met een vergunning, vooral in de nieuwe stad Gueliz en in riads en hotels met een bar, en in sommige grotere supermarkten. In de medina van Marrakesh en in kleinere dorpen is er vrijwel niets. Drink niet in het openbaar en houd het bescheiden. Marokkaanse wijn uit de omgeving van Meknès is trouwens verrassend goed. ### Vegetarisch en vegan Vegetarisch eten is makkelijk. Je hebt groentetajine, couscous met groenten, linzensoep, bonen (loubia), gegrilde aubergine (zaalouk), salades van paprika en tomaat (taktouka) en brood met olijven. Zeg er wel bij dat je geen vlees en geen bouillon wilt, want "vegetarisch" wordt soms opgevat als "weinig vlees". Vegan is lastiger door de boter en eieren in veel gerechten, maar met wat uitleg lukt het. Op de [kookworkshop in Marrakesh](/reizen/kookworkshop-marrakesh) zie je precies wat er in de gerechten gaat. ### Ramadan Tijdens Ramadan eten en drinken Marokkanen overdag niet. Als toerist mag je wel eten, maar doe het uit respect niet nadrukkelijk op straat. Veel restaurants in toeristische gebieden blijven open, vaak achter een gordijn. Na zonsondergang begint iftar, de maaltijd waarmee het vasten wordt gebroken. Word je uitgenodigd, ga dan mee. Meer hierover staat in de gids over [Ramadan](/praktisch/ramadan). ### Etiquette aan tafel - Was je handen voor het eten; vaak komt er een kan water met een kom langs. - Eet met je rechterhand als je met de hand eet. De linkerhand geldt als onrein. - Uit een gedeelde tajine eet je het deel dat voor je ligt, niet het midden. - "Bismillah" voor het eten en "Hamdullah" erna wordt gewaardeerd, ook van een gast. - Een tweede en derde portie mag je weigeren, maar doe het vriendelijk. Gastvrijheid wordt serieus genomen. ### Wat je moet proeven Een lijstje om af te vinken: tajine met kip en ingemaakte citroen, harira met dadels, msemen bij het ontbijt, gegrilde sardines aan de kust in [Essaouira](/bestemmingen/essaouira), amandelkoekjes bij de thee, vers sinaasappelsap op Jemaa el-Fna, en een gebakken ei met khlii (gedroogd vlees) als je durft. Soukayna weet waar de lokale bevolking eet. Vraag er op een van de [reizen](/reizen) naar, want dat is meestal beter dan wat op de eerste pagina van een reviewsite staat. ### Veelgestelde vragen **Kan ik streetfood eten in Marokko?** Ja. Kies kramen waar het druk is met lokale mensen en waar het eten voor je ogen wordt bereid. Vermijd eten dat al uren staat en salades die met kraanwater zijn gewassen. **Mag ik het kraanwater drinken?** Liever niet. Het is in de steden gechloreerd, maar je darmen zijn er niet aan gewend. Gebruik flessenwater, ook voor het tandenpoetsen als je gevoelig bent. **Is er alcohol te krijgen in Marokko?** Ja, in restaurants, bars en hotels met vergunning en in sommige grotere supermarkten. In de medina van Marrakesh wordt bijna nergens alcohol geschonken. Drink niet op straat. **Kan ik als vegetariër goed eten in Marokko?** Ja. Groentetajine, couscous met zeven groenten, linzen, bonen, brood met olijven en amlou vind je overal. Zeg erbij dat je ook geen bouillon van vlees wilt. ## Taal en omgangsvormen in Marokko URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/taal-en-etiquette Bijgewerkt: 2026-09-30 Welke talen spreekt men in Marokko, twintig woorden die je op weg helpen, en hoe je respectvol omgaat met mensen, foto's, schoenen en uitnodigingen voor thee. ### In het kort - Marokkanen spreken Darija (Marokkaans-Arabisch), Tamazight en Frans, en in toeristische gebieden ook Engels. - Met een paar woorden Darija kom je overal verder: salam, shukran, la shukran, bslama. - Vraag altijd voordat je iemand fotografeert, zeker bij vrouwen en oudere mensen. - Geef en ontvang met je rechterhand en trek je schoenen uit als je een huis binnengaat. - Een uitnodiging voor thee is gemeend; je hoeft niets te kopen. In Marokko spreken mensen Darija (Marokkaans-Arabisch), Tamazight en Frans, en in toeristische gebieden ook Engels. Je hoeft geen Arabisch te kennen om er te reizen. Ken je een paar woorden Darija en weet je hoe de omgangsvormen werken, dan zijn mensen wel hartelijker, krijg je eerlijkere prijzen en duren gesprekken langer. ### Welke talen Marokko heeft twee officiële talen: Arabisch en Tamazight (Berbers). Thuis spreken mensen Darija, het Marokkaans-Arabisch dat sterk verschilt van het Arabisch uit het Midden-Oosten, of een van de Berbertalen. Die hoor je vooral in het Atlasgebergte, het zuiden en het Rif. Frans is de taal van het onderwijs, de zaken en de borden op straat; in de steden spreekt bijna iedereen het. Engels wint terrein onder jongeren en in het toerisme. Spaans hoor je in het noorden. Met Engels red je je in riads, restaurants en bij gidsen, en met Frans bijna overal. Darija gebruik je vooral om een glimlach te krijgen. Soukayna spreekt de taal van het land, dus onderweg vertaalt ze wat nodig is. ### Twintig woorden die je op weg helpen De uitspraak is bij benadering. De klemtoon ligt meestal op de laatste lettergreep. 1. Salam (sa-LAM): hallo 2. Salam aleikum (sa-LAM a-LEI-kum): vrede zij met u, de volledige groet. Antwoord: wa aleikum salam 3. Sbah lkhir (sbah l-CHIER): goedemorgen 4. Msa lkhir (msa l-CHIER): goedenavond 5. Bslama (bes-LA-ma): tot ziens 6. Shukran (SJOEK-ran): dank je 7. La shukran (LA SJOEK-ran): nee, dank je. Het nuttigste zinnetje in de souk 8. Afak (a-FAK): alsjeblieft (als je iets vraagt) 9. Wakha (WA-cha): oké, goed 10. La (LA): nee 11. Iyeh (I-jeh): ja 12. Smahli (SMAH-li): sorry, pardon 13. Bshhal (besj-HAL): hoeveel kost het 14. Ghali (GHA-li): duur. Zeg het met een glimlach bij het afdingen 15. Bzzaf (be-ZEF): veel, te veel 16. Shwiya (SJWIE-ja): een beetje. Shwiya sukkar: een beetje suiker 17. Atay (a-TAI): thee 18. Ma (MA): water 19. Zwin / zwina (ZWIEN / ZWIE-na): mooi, lekker (mannelijk / vrouwelijk) 20. Hamdullah (ham-doe-LAH): godzijdank; het antwoord op "hoe gaat het" en wat je zegt na het eten In Berberdorpen in de [Atlas](/bestemmingen/atlasgebergte) valt het altijd goed als je "azul" (hallo) en "tanmirt" (dank je) in het Tamazight zegt. ### Groeten In Marokko groet je altijd: als je een winkel binnenkomt, in een taxi stapt of een dorp inloopt. "Salam" met een handdruk is de standaard. Tussen vrouwen volgen soms twee kussen op de wang. Een man geeft een vrouw niet altijd een hand. Dat doet hij uit respect; onbeleefd is het niet bedoeld. Wacht dus af of hij zijn hand uitsteekt en leg anders je hand op je hart. Met dat gebaar kun je na een groet ook "dank je" of "aangenaam" zeggen. ### Foto's Vraag altijd voordat je iemand fotografeert. Veel Marokkaanse vrouwen en oudere mensen willen niet op de foto, en het is respectloos om het stiekem toch te doen. Bij kinderen vraag je het aan de ouders. Op Jemaa el-Fna verwachten slangenbezweerders, muzikanten en de mannen met apen een fooi voor een foto. Wil je niet betalen, richt je camera dan ergens anders op. Gebouwen, straten en markten mag je gewoon fotograferen, behalve militaire objecten en politie. ### Handen, schoenen en lichaamstaal - Geef en ontvang alles met je rechterhand: geld, brood, een kopje thee. De linkerhand geldt als onrein. - Trek je schoenen uit als je een huis binnengaat, en meestal ook in een riad-salon met tapijten. Kijk of er schoenen bij de deur staan. - Wijs niet met je voet naar mensen en ga niet zo zitten dat je voetzolen naar iemand wijzen. - Handen vasthouden of zoenen in het openbaar tussen man en vrouw wordt niet gewaardeerd. Tussen vriendinnen is gearmd lopen heel normaal. - Je stem verheffen of boos worden werkt averechts. Blijf rustig en beslist, dan kom je verder. ### Uitnodigingen Een uitnodiging voor thee is gemeend, ook in een winkel. Zo heten Marokkanen je welkom, en het verplicht je tot niets. Word je bij iemand thuis uitgenodigd, dan is dat een eer. Neem iets mee: gebak, fruit of suiker. Dat laatste is traditioneel. Trek je schoenen uit, neem de thee aan, eet van wat je wordt aangeboden en zeg dat het lekker is. Vraag niet te veel over geld of politiek, wel over familie en het dorp. Bij een overnachting bij een Berberfamilie, die op sommige van onze [reizen](/reizen) mogelijk is, maak je dit mee. Saïd regelt dat soort ontmoetingen en Soukayna is erbij om te vertalen. ### Religie Marokko is een islamitisch land en je ziet de religie terug in het dagelijks leven: de oproep tot gebed vijf keer per dag, de vrijdag als rustdag, Ramadan. Van jou wordt alleen respect gevraagd. Praat niet oneerbiedig over de islam, ga niet vlak voor een moskee poseren en houd rekening met de sluitingstijden rond het vrijdaggebed. Over reizen tijdens de vastenmaand lees je meer in de gids over [Ramadan](/praktisch/ramadan). ### Vrouwen onder elkaar Als vrouw kom je in Marokko op plekken waar mannen niet komen: de vrouwenhamam, de keuken, de gesprekken in huis terwijl de mannen buiten blijven. Met een vrouwelijke chauffeur gaat dat makkelijker. Soukayna wordt in dorpen ontvangen als een vrouw onder vrouwen, en jij met haar. In de gids over [veiligheid](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen) lees je hoe dat ook bijdraagt aan een veilige reis. ### Veelgestelde vragen **Kom ik in Marokko uit met Engels?** In hotels, riads, restaurants en bij gidsen in Marrakesh, Fès en aan de kust meestal wel. Buiten toeristische plekken heb je meer aan Frans. Een paar woorden Darija helpen overal. **Hoe groet ik iemand in Marokko?** Met 'salam' of 'salam aleikum' en een handdruk. Tussen vrouwen is een handdruk en soms twee kussen normaal. Een man geeft een vrouw niet altijd een hand; wacht af of hij zijn hand uitsteekt. **Mag ik mensen fotograferen?** Alleen als je het eerst vraagt. Veel vrouwen en oudere mensen willen niet gefotografeerd worden. Op Jemaa el-Fna verwachten artiesten een fooi als je ze op de foto zet. **Wat betekent het als iemand me thee aanbiedt?** Het is gastvrijheid. In een winkel is het ook een manier om je langer te laten blijven, maar het verplicht je nergens toe. Aannemen is beleefd, kopen hoeft niet. ## Inpaklijst voor Marokko URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/inpaklijst Bijgewerkt: 2026-09-30 Complete inpaklijst voor een reis door Marokko als vrouw: kleding, documenten, medicijnen, extra's voor de woestijn, de bergen en de hamam. ### In het kort - Reis licht: neem een koffer die je zelf door een steegje in de medina kunt tillen. - Neem lagen mee; het verschil tussen dag en nacht is groot, zeker in de woestijn en de bergen. - Een grote sjaal, een goede zonnebril en dichte schoenen heb je het meest nodig. - Neem een reisapotheek mee met ORS en een middel tegen maagklachten. - Print of download je documenten; wifi is er niet overal. Voor Marokko heb je geen bijzondere uitrusting nodig. Neem lagen mee, dichte schoenen, een grote sjaal en een kleine reisapotheek, en houd je koffer licht. Het klimaat wisselt per regio en per uur, je loopt veel en sommige dingen zijn ter plekke lastig te vinden. ### Documenten en geld - Paspoort, minimaal zes maanden geldig bij aankomst - Kopie of foto van je paspoort, apart bewaard en in de cloud - Reisverzekering met polisnummer en het alarmnummer opgeslagen in je telefoon - Vlucht- en hotelbevestigingen, gedownload zodat je ze zonder wifi kunt openen - Pinpas met "betalen buiten Europa" aan, plus een creditcard als reserve - Wat euro's contant voor noodgevallen - Europese zorgpas is in Marokko niet geldig; je verzekering regelt het Meer hierover staat in [reisdocumenten en verzekering](/praktisch/reisdocumenten-en-verzekering). ### Kleding De basisregel is schouders en knieën bedekt, losse stoffen en lagen. De gids over [kleding](/praktisch/kleding) legt het per situatie uit. Dit neem je mee: - Twee of drie wijde broeken of lange rokken van linnen of katoen - Vier tot zes T-shirts of blouses, minstens één met lange mouwen - Een lange jurk of tuniek voor 's avonds - Een grote sjaal, of twee. Tegen zon, stof en kou, en voor religieuze plekken - Een vest of fleece voor de avonden - Een lichte regenjas of windjack, zeker van november tot maart - Ondergoed voor een week; in bijna elke riad kun je de was laten doen - Pyjama; riads zijn 's nachts kouder dan je denkt - Bikini of badpak voor zwembad en strand - Een outfit die vies mag worden, voor de woestijn en de bergen ### Schoenen - Dichte schoenen of sneakers waar je uren op kunt lopen - Sandalen of slippers voor strand, hamam en riad - Wandelschoenen alleen als je serieus gaat wandelen in het [Atlasgebergte](/bestemmingen/atlasgebergte) ### Toiletartikelen en verzorging - Zonnebrand met hoge factor, ook in de winter - Lippenbalsem met zonbescherming; de woestijnwind droogt uit - Aftersun of aloë vera - Handgel en een pakje tissues; toiletpapier is er niet overal - Vochtige doekjes - Tampons of menstruatiecup; je eigen merk is ter plekke moeilijk te vinden - Deodorant, tandenborstel, het gewone spul - Een kleine handdoek van microvezel voor hamam en strand ### Reisapotheek - Middel tegen diarree en ORS-zakjes - Paracetamol of ibuprofen - Pleisters en een desinfectiemiddel - Reistabletten als je wagenziek wordt op bergwegen - Muggenspray voor de avonden aan de kust en in oases - Je eigen medicijnen, in de originele verpakking, met een verklaring van je arts bij grotere hoeveelheden - Anticonceptie en de morning-afterpil zijn in Marokko bij de apotheek te krijgen, maar neem mee wat je zelf gebruikt Apotheken (pharmacie) zijn er in elke stad. Ze zijn goed bevoorraad en de apothekers spreken Frans. ### Elektronica - Telefoon, oplader en een powerbank; in de woestijn is er weinig stroom - Geen adapter nodig; Marokko gebruikt dezelfde stekkers als Nederland en België - Oortjes voor lange ritten - Een fysieke kaart of een offline kaart in je telefoon van de medina - Camera als je die gebruikt; een telefoon is meestal genoeg - Een eSIM van een Marokkaanse provider of een lokale simkaart, te koop op het vliegveld en in winkels van Maroc Telecom, Orange en Inwi. Goedkoop, en je hebt overal bereik behalve diep in de bergen en de woestijn ### Handig - Zonnebril, ook tegen ongewenst oogcontact in de souk - Hoed of pet - Een kleine tas met rits die je voor je draagt - Herbruikbare waterfles; in riads en hotels kun je vaak bijvullen - Een klein hangslot voor je koffer - Oordoppen: de oproep tot gebed begint voor zonsopgang en riads zijn gehorig - Een opvouwbare tas voor wat je in de souk koopt - Een klein notitieboekje voor adressen en woorden Darija ### Extra voor de woestijn Voor een [woestijnreis naar Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) of een [nacht in de Agafay](/reizen/agafay-woestijn-dagtrip): - Warme trui, lange broek en dikke sokken voor de nacht; in de winter een muts en handschoenen - Sjaal om je hoofd en gezicht te beschermen tegen zand - Hoofdlamp of zaklamp - Powerbank - Vochtige doekjes en droge shampoo; douchen kan niet altijd - Slaapzakliner als je liever niet onder dekens ligt die vaker zijn gebruikt - Een klein rugzakje voor de kameeltocht; je grote koffer blijft in de auto ### Extra voor de hamam - Slippers - Eigen zwarte zeep en kessa-handschoen als je ze al hebt; anders koop je ze ter plekke voor een paar dirham - Een schone set kleding en een kam - Een kleine handdoek ### Wat je thuislaat - Hakken - Dure sieraden - Drones; die zijn in Marokko niet toegestaan zonder vergunning - Een te grote koffer. Je tilt hem zelf door de stegen van de medina, en in de kofferbak van een taxi past niet alles Reis je met Soukayna, dan gaat je bagage in de auto. Op de plekken waar je stopt, heb je alleen een dagtas nodig. Meer praktische antwoorden staan bij de [veelgestelde vragen](/veelgestelde-vragen). ### Veelgestelde vragen **Koffer of rugzak voor Marokko?** Een rugzak of een lichte koffer die je kunt tillen is het praktischst. Een koffer met wielen werkt in de steden, maar in de medina draag je hem regelmatig. Reis je met Soukayna, dan gaat je bagage in de auto en maakt het weinig uit. **Welke stekker heb ik nodig in Marokko?** Geen andere dan thuis. Marokko gebruikt type C en E, dezelfde stekkers als in Nederland en België, en het net is 220 volt. Een adapter heb je dus niet nodig. **Wat neem ik mee voor een nacht in de woestijn?** Warme kleding voor de nacht, in de winter een muts, een zaklamp of hoofdlamp, vochtige doekjes, een powerbank en een sjaal tegen het zand. Een slaapzakliner is fijn, maar niet nodig. **Kan ik toiletartikelen ter plekke kopen?** Ja, in supermarkten en apotheken in elke stad. Tampons vind je in grotere supermarkten en apotheken, maar het aanbod is kleiner dan thuis. Neem mee wat je zelf het liefst gebruikt. ## Reizen tijdens Ramadan in Marokko URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/ramadan Bijgewerkt: 2026-09-30 Wat verandert er in Marokko tijdens Ramadan, wat blijft open, hoe gedraag je je als niet-moslim en waarom het een bijzondere tijd kan zijn om te reizen. ### In het kort - Tijdens Ramadan vasten moslims van zonsopgang tot zonsondergang; het dagritme verschuift naar de avond. - Hotels, riads, bezienswaardigheden en de meeste toeristische restaurants blijven open. - Eet, drink en rook overdag niet nadrukkelijk in het openbaar. - Na zonsondergang begint iftar en blijven de straten tot diep in de nacht vol en feestelijk. - In 2027 valt Ramadan ongeveer van begin februari tot begin maart; elk jaar schuift het ongeveer elf dagen naar voren. Tijdens Ramadan kun je goed door Marokko reizen. Hotels, riads, bezienswaardigheden en de meeste toeristische restaurants blijven open. Wel verandert het ritme van de dag: overdag is het stil en na zonsondergang juist druk. Ramadan is de negende maand van de islamitische kalender, waarin moslims van zonsopgang tot zonsondergang niet eten, drinken en roken. In Marokko doet vrijwel het hele land mee. ### Wanneer De islamitische kalender volgt de maan en is ongeveer elf dagen korter dan onze kalender. Ramadan begint dus elk jaar ongeveer elf dagen eerder. In 2027 valt de vastenmaand ongeveer van begin februari tot begin maart. De exacte begindatum wordt pas een of twee dagen van tevoren vastgesteld, als de nieuwe maan is gezien. Het einde wordt gevierd met Eid al-Fitr, het Suikerfeest. Dan ligt het land twee tot drie dagen grotendeels stil. Tijdens Ramadan zet Marokko de klok tijdelijk een uur terug, zodat het vasten eerder eindigt. Je telefoon past zich meestal automatisch aan, maar controleer het bij vluchten en afspraken. ### Wat verandert er Overdag is het land stiller dan anders. Winkels gaan later open, veel kleine eethuizen zijn dicht en de cafés zijn leeg. Mensen die vasten zijn in de late middag moe en soms kort van stof; dat is niet persoonlijk bedoeld. De werktijden zijn korter en veel kantoren en banken sluiten vroeg. Ongeveer een uur voor zonsondergang wordt het druk op straat. Iedereen haast zich naar huis, het verkeer is chaotisch en taxi's zijn moeilijk te krijgen. Bij het avondgebed wordt het overal doodstil, want iedereen zit aan tafel voor iftar, de maaltijd waarmee het vasten wordt gebroken. Een uur later stroomt de straat vol. Families wandelen, de cafés zitten stampvol, de souks gaan weer open en de medina van [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh) is tot na middernacht in beweging. Vlak voor zonsopgang volgt suhoor, de laatste maaltijd, en dan begint het opnieuw. ### Wat blijft open - Hotels en riads: gewoon open, met ontbijt en meestal een aangepast avondprogramma. - Bezienswaardigheden: paleizen, tuinen, musea en medersa's zijn open, soms met kortere tijden. - Restaurants in toeristische gebieden: veel blijven overdag open, soms achter een gordijn of met gesloten deur. In Gueliz, in riads en in hotels kun je altijd eten. - Supermarkten: open, vaak met aangepaste tijden. - Vervoer: alles rijdt, maar reken op vertragingen rond zonsondergang. - Bars en alcohol: veel bars sluiten de hele maand; hotels met een vergunning schenken vaak nog wel aan gasten. Dicht of anders zijn veel kleine lokale eethuizen overdag en de hamam op sommige uren. Tijdens de dagen van het Suikerfeest is bijna het hele land gesloten. ### Hoe gedraag je je Als niet-moslim ben je niet verplicht te vasten en niemand verwacht dat van je. Discretie wordt wel gewaardeerd: 1. Eet, drink en rook overdag niet nadrukkelijk in het openbaar. Een slok water uit je fles in de hitte begrijpt iedereen; een broodje op een bankje op Jemaa el-Fna is niet handig. 2. Kleed je iets bedekter dan anders. De maand is religieus geladen en mensen letten meer op uiterlijk. Zie ook [kleding](/praktisch/kleding). 3. Heb geduld. Mensen die sinds zonsopgang niet hebben gegeten, gedronken of koffie gehad, zijn 's middags niet op hun best. 4. Plan bezienswaardigheden in de ochtend, rust in de middag en ga na zonsondergang de straat op. 5. Wens mensen "Ramadan mubarak" of "Ramadan kareem". Daar krijg je een glimlach voor terug. ### Iftar Probeer tijdens Ramadan in elk geval één keer iftar mee te maken. De maaltijd begint met dadels en melk of water. Daarna komt harira (de tomaten-linzensoep), gevolgd door chebakia (honingkoekjes met sesam), msemen, eieren, brood en later een groter gerecht. Veel restaurants hebben een iftar-menu. Word je bij iemand thuis uitgenodigd, dan is dat een grote eer: neem gebak of dadels mee en zeg geen nee. Overnachten bij een familie, wat Saïd op onze [reizen](/reizen) kan regelen, is in deze maand extra bijzonder. ### Waarom het een goede tijd kan zijn Tijdens Ramadan is het rustiger. Er zijn minder toeristen, en buiten de schoolvakanties zijn vluchten en riads goedkoper. De sfeer is anders dan in elke andere maand. Bij zonsondergang wordt het stil, kanonschoten of sirenes kondigen het einde van het vasten aan en 's avonds zijn de straten één groot familiefeest. Je ziet dan veel van het dagelijks leven in Marokko. Het weer is in februari en maart bovendien prettig: zonnig, 18 tot 24 graden in Marrakesh, met koele avonden. De gids [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd) geeft het weer per maand. ### Waarom het minder handig kan zijn Wil je overdag uitgebreid lunchen op terrassen, borrelen in de bar en een strak programma afwerken, dan is Ramadan niet je maand. Ook bij een [woestijnreis](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) moet je er rekening mee houden dat het personeel van het kamp vast en in de late middag rust nodig heeft. Het kan allemaal, maar het tempo is anders. ### Reizen met Soukayna tijdens Ramadan Soukayna rijdt ook in de vastenmaand. We plannen de dagen dan anders: vroeg beginnen, een rustige middag en op tijd op de bestemming zijn, zodat zij en de mensen die we onderweg bezoeken hun iftar kunnen halen. Soms word je uitgenodigd om mee te eten. ### Veelgestelde vragen **Kan ik als toerist reizen tijdens Ramadan?** Ja. Hotels, riads, monumenten en de meeste toeristische restaurants zijn open. Het dagritme is anders en sommige mensen zijn overdag moe, maar de avonden zijn bijzonder. **Mag ik overdag eten en drinken op straat?** Het is voor niet-moslims niet verboden, maar het is respectvol om het discreet te doen: in een restaurant, in je riad of even uit het zicht. Water drinken in de hitte begrijpt iedereen. **Wanneer is Ramadan in 2027?** Ongeveer van begin februari tot begin maart 2027. De precieze data hangen af van de maanstand en worden kort van tevoren vastgesteld. Elk jaar begint Ramadan ongeveer elf dagen eerder dan het jaar ervoor. **Rijdt Soukayna tijdens Ramadan?** Ja. We passen het programma aan het ritme van de dag aan. De ochtend heeft een ander tempo en de late middag houden we rustig, zodat iedereen op tijd is voor iftar. ## Reisdocumenten, verzekering en gezondheid URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/praktisch/reisdocumenten-en-verzekering Bijgewerkt: 2026-09-30 Welke documenten je nodig hebt voor Marokko, hoe het zit met visum en paspoort, wat een goede reisverzekering dekt en praktische gezondheidstips. ### In het kort - Nederlanders en Belgen hebben geen visum nodig voor een verblijf tot 90 dagen. - Zorg dat je paspoort bij aankomst nog minimaal zes maanden geldig is. - Een reisverzekering met medische dekking buiten Europa heb je echt nodig; je Europese zorgpas geldt niet. - Er zijn geen verplichte vaccinaties; de standaardadviezen gelden. - Apotheken zijn er overal. Ze zijn goed bevoorraad en de apothekers spreken Frans. Voor Marokko heb je als Nederlander of Belg een paspoort nodig en geen visum, zolang je niet langer dan 90 dagen blijft. Verplichte vaccinaties zijn er niet en de formulieren zijn eenvoudig. Regel wel een goede reisverzekering met medische dekking buiten Europa. Die maakt het verschil tussen een vervelend voorval en een ramp. ### Paspoort en visum Nederlanders en Belgen hebben geen visum nodig voor een verblijf tot 90 dagen. Je krijgt bij aankomst een stempel in je paspoort. Bewaar dat paspoort goed, want die stempel heb je nodig bij vertrek. Een identiteitskaart is niet voldoende. Officieel moet je paspoort geldig zijn voor de duur van je verblijf. Wij raden aan dat het bij aankomst nog minimaal zes maanden geldig is. Luchtvaartmaatschappijen en grensbeambten hanteren die regel soms strikt, en je wilt niet aan de gate ontdekken dat je niet mee mag. Bij aankomst vul je een klein inreisformulier in, op papier of digitaal via de website van de Marokkaanse overheid. Dat kan vooraf en het bespaart tijd in de rij. Je hebt het adres van je eerste overnachting nodig. Reis je met kinderen zonder de andere ouder? Neem dan een toestemmingsverklaring en een kopie van het paspoort van de andere ouder mee. ### Kopieën Maak een kopie of foto van je paspoort, je vluchtgegevens en je verzekeringspolis. Bewaar ze apart van het origineel: in je koffer, in de cloud en bij iemand thuis. Bij verlies of diefstal doe je aangifte bij de politie (bel 19 of ga naar het dichtstbijzijnde bureau) en neem je contact op met de Nederlandse ambassade in Rabat voor een noodpaspoort. Met een kopie en een pasfoto gaat dat veel sneller. Registreer je reis bij het ministerie van Buitenlandse Zaken (de informatieservice voor reizigers). Dan weet de ambassade waar je bent als er iets gebeurt. ### Reisverzekering Je Europese zorgpas is in Marokko niet geldig. Je hebt dus een reisverzekering met werelddekking nodig. Let bij het afsluiten op: - Medische kosten buiten Europa, inclusief repatriëring - Dekking voor de activiteiten die je doet: kameeltochten en wandelen in de Atlas vallen meestal onder de standaarddekking, quads en klimmen niet altijd - Bagage en diefstal, met een redelijk eigen risico - Annulering, zeker bij een reis die je ver van tevoren boekt Sla het alarmnummer van je verzekeraar op in je telefoon en bewaar het polisnummer bij je documenten. Bij een ziekenhuisbezoek bel je eerst de alarmcentrale. Die regelt de betaling en vertelt je naar welke kliniek je gaat. ### Gezondheid Er zijn geen verplichte vaccinaties voor Marokko. Het advies van de GGD is om de standaardvaccinaties (DTP) op orde te hebben en hepatitis A te overwegen. Bij langere reizen of verblijf op het platteland komen daar soms hepatitis B en buiktyfus bij. Overleg dat ruim voor vertrek met de GGD of je huisarts. Praktisch: - Drink flessenwater, geen kraanwater. Meer in [eten en drinken](/praktisch/eten-en-drinken). - De zon is sterk, ook in de winter. Gebruik zonnebrand, draag een hoed en drink veel water. - Maagklachten komen voor. Neem ORS en een middel tegen diarree mee en laat het rustig overgaan. Houdt het langer dan twee dagen aan of krijg je koorts, ga dan naar een arts. - Muggen zijn er vooral aan de kust en in oases; malaria komt in Marokko niet voor. - Neem je eigen medicijnen mee in de originele verpakking. Bij grotere hoeveelheden of opiaten heb je een verklaring van je arts nodig. In de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst) staat een complete reisapotheek. ### Medische zorg ter plekke Apotheken (pharmacie) vind je in elke stad en in de meeste dorpen. Je herkent ze aan een groen kruis. Ze zijn goed bevoorraad en de apothekers spreken Frans, vaak ook Engels. Veel medicijnen die in Nederland op recept zijn, krijg je hier zonder. Buiten openingstijden is er altijd een dienstdoende apotheek (pharmacie de garde); de lijst hangt op de deur. In Marrakesh, Casablanca, Rabat en Fès zijn goede privéklinieken met artsen die Frans en Engels spreken. Je riad of hotel weet welke. Voor kleine klachten kun je ook naar een huisarts (médecin généraliste). Een consult kost een paar honderd dirham. Je betaalt contant en declareert het daarna bij je verzekering. ### Noodnummers - Politie: 19 - Ambulance: 15 - Gendarmerie (buiten de stad): 177 - Nederlandse ambassade in Rabat: sla het nummer op voordat je vertrekt - Belgische ambassade in Rabat: idem ### Onderweg met Soukayna Reis je met ons, dan is er altijd iemand bij je die de taal spreekt, de weg naar de dichtstbijzijnde apotheek of kliniek kent en kan bellen als dat nodig is. Reis je alleen, dan is dat een goede reden om naar een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat) te kijken. Hoe wij werken, lees je bij de [veelgestelde vragen](/veelgestelde-vragen). Lees ook de gids over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Veelgestelde vragen **Heb ik een visum nodig voor Marokko?** Nee. Met een Nederlands of Belgisch paspoort mag je tot 90 dagen in Marokko verblijven zonder visum. Je krijgt bij aankomst een stempel. **Kan ik met een identiteitskaart naar Marokko?** Nee, je hebt een paspoort nodig. Een ID-kaart is niet voldoende, ook niet voor Belgen. **Hoe lang moet mijn paspoort geldig zijn?** Officieel tot het einde van je verblijf, maar wij raden minimaal zes maanden geldigheid bij aankomst aan. Luchtvaartmaatschappijen en grenspolitie zijn daar soms streng in. **Zijn er verplichte vaccinaties voor Marokko?** Nee. Het advies is om de standaardvaccinaties op orde te hebben en hepatitis A te overwegen. Overleg met de GGD of je huisarts, zeker bij een langere reis. **Wat doe ik als ik mijn paspoort kwijtraak?** Doe aangifte bij de politie en neem contact op met de Nederlandse ambassade in Rabat voor een noodpaspoort. Met een kopie van je paspoort en een pasfoto gaat dat veel sneller. --- # Veelgestelde vragen ## Reizen met Soukayna **Hoe boek ik een reis of dagtour?** Stuur een bericht via de chat met wat je wilt zien, met wie je reist en wanneer. Je krijgt een voorstel met route en prijs. Past het, dan leggen we het samen vast. Een account aanmaken hoeft niet. **Wie organiseert de reis?** Soukayna, met haar bedrijf Souky Tours in Marrakesh. Zij stelt de reis samen, noemt de prijs en voert hem uit. De website is van ESBL B.V. In de chat beantwoorden Bas en Soukayna je vragen. **Wie rijdt er tijdens de reis?** Soukayna rijdt zelf. Ze is een van de weinige vrouwelijke chauffeurs in Marrakesh. Ze rijdt dagtours in en rond de stad en meerdaagse routes door de Atlas en naar de woestijn. **Met hoeveel personen kan ik reizen?** Alleen, met een vriendin of met een klein groepje. Het precieze maximum hangt af van de auto en de route. Geef in je bericht aan met hoeveel je bent, dan hoor je wat kan. **Mag mijn partner, zoon of vader mee?** Ja, iedereen is welkom. De reizen zijn opgezet met vrouwen in gedachten, maar stellen, families en gemengde vriendengroepen kunnen gewoon mee. **Welke talen spreekt Soukayna?** Je kunt in het Engels, Frans of Marokkaans met haar praten, onderweg en in de chat. Onderweg vertaalt ze wat nodig is. In het Nederlands chat je met Bas. **Hoe ver van tevoren moet ik boeken?** Hoe eerder je boekt, hoe meer keuze je hebt in data, zeker in de drukke maanden april, mei en oktober en rond de kerstvakantie. Een dagtour kan vaak op korte termijn. Een meerdaagse reis boek je liever een paar weken vooruit. **Wat bepaalt de prijs?** De route, het aantal dagen, het aantal personen, het seizoen en wat erin zit: alleen vervoer en begeleiding, of ook overnachtingen, maaltijden en activiteiten. Daarom krijg je altijd een prijs op maat, op aanvraag. **Hoe en wanneer betaal ik?** Dat spreek je vooraf af met Soukayna, zodat je precies weet wat je wanneer betaalt. Wat niet is inbegrepen, staat in het voorstel. **Wat als ik moet annuleren?** Annuleren of verzetten regelen we in overleg. Neem zo snel mogelijk contact op, want hoe eerder je het laat weten, hoe makkelijker het is. Sluit vooraf een annuleringsverzekering af. **Regelen jullie ook de overnachtingen?** Ja, als je dat wilt. Bij meerdaagse reizen kunnen we riads, gasthuizen, woestijnkampen en overnachtingen bij families regelen. Heb je liever je eigen accommodatie, dan halen we je daar op. ## Veiligheid **Is Marokko veilig voor vrouwen die alleen reizen?** Ja. Geweld tegen toeristen is zeldzaam. Wat je wel tegenkomt, zijn opmerkingen op straat en opdringerige verkopers. Met wat voorbereiding en een duidelijke houding kun je daar goed mee omgaan. **Wat is het voordeel van een vrouwelijke chauffeur?** Je hoeft in de auto niet op je hoede te zijn, en onderweg hoef je niet te onderhandelen of mensen af te weren. In dorpen en bij families wordt Soukayna ontvangen als vrouw onder vrouwen, en jij met haar. Zo kom je op plekken waar je anders niet binnenkomt. **Kan ik 's avonds alleen de straat op in Marrakesh?** In de drukke delen van de medina en rond Jemaa el-Fna wel. Vermijd lege steegjes na zonsondergang en neem een petit taxi terug als je riad ver ligt. **Hoe ga ik om met opdringerige mannen?** Zeg kort en vriendelijk nee en loop door. 'La, shukran' is genoeg. Blijft iemand je volgen, loop dan een winkel of café binnen. Omstanders kiezen meestal jouw kant. **Wat zijn de noodnummers in Marokko?** Politie 19, ambulance 15, gendarmerie 177. In Marrakesh is er toeristenpolitie bij Jemaa el-Fna. De Nederlandse en de Belgische ambassade zitten in Rabat. ## Praktisch **Heb ik een visum nodig?** Nee. Met een Nederlands of Belgisch paspoort mag je 90 dagen in Marokko blijven zonder visum. Zorg dat je paspoort bij aankomst nog minimaal zes maanden geldig is. Een ID-kaart is niet voldoende. **Welk geld gebruik ik en kan ik pinnen?** Je betaalt met dirhams. Eén euro is ongeveer 10,5 dirham; check de actuele koers. Pinnen kan bij banken in elke stad, maar in de medina, in taxi's en in kleine eethuizen betaal je contant. **Werkt mijn telefoon in Marokko?** Ja, maar roaming buiten de EU is duur. Koop een eSIM of een lokale simkaart van Maroc Telecom, Orange of Inwi op het vliegveld of in de stad. Dat is goedkoop en je hebt bijna overal bereik. **Kan ik het kraanwater drinken?** Liever niet. Flessenwater is overal te koop voor een paar dirham. In goede restaurants en hotels worden ijsblokjes van gefilterd water gemaakt. **Welke tijdzone heeft Marokko?** Marokko staat het hele jaar op UTC+1. In de winter is het dezelfde tijd als in Nederland, in de Nederlandse zomertijd is het in Marokko een uur vroeger. Tijdens Ramadan zet Marokko de klok tijdelijk een uur terug. **Heb ik een reisstekker nodig?** Nee. Marokko gebruikt stekkers van type C en E op 220 volt, dezelfde als in Nederland en België. ## Onderweg **In wat voor auto reizen we?** In een comfortabele personenauto of een ruime wagen met airconditioning, afhankelijk van de groepsgrootte en de route. Voor de woestijn en bergwegen kiezen we een auto die daarvoor geschikt is. **Hoe lang zijn de ritten?** Bij dagtours rond Marrakesh rijd je één tot drie uur per kant. Naar de Sahara is het negen tot tien uur, verdeeld over twee dagen met stops. Je bepaalt zelf het tempo en we stoppen zo vaak als je wilt. **Stoppen we onderweg?** Ja, zo vaak als je wilt: voor foto's, thee, een wandeling, een toilet of omdat het uitzicht mooi is. Met een bus of een gedeelde taxi kan dat niet. **Hoeveel bagage kan ik meenemen?** Een koffer of rugzak per persoon plus een dagtas past altijd. Bij grotere groepen of veel bagage stemmen we de auto daarop af. Voor een nacht in de woestijn neem je een klein rugzakje mee; de rest blijft in de auto. --- # Blog ## Ongesteld op reis in Marokko: wat je wilt weten URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/ongesteld-op-reis-in-marokko Datum: 2026-10-07 Ongesteld tijdens je reis door Marokko: waar je maandverband en tampons koopt, hoe de toiletten onderweg zijn en wat je doet in de woestijn en de hammam. Je hoeft je reis niet om je cyclus heen te plannen, als je weet wat je in Marokko kunt kopen, hoe de toiletten onderweg zijn en op welke dagen je iets anders wilt regelen. ### Voor vertrek Reizen, hitte en een ander dagritme kunnen je cyclus een paar dagen verschuiven. Pak je spullen dus ook in als je volgens je agenda niet ongesteld wordt tijdens de reis. Wil je je menstruatie uitstellen, bijvoorbeeld voor de dagen in de woestijn, bespreek dat dan ruim voor vertrek met je huisarts of apotheker. Regel het niet pas in Marokko. ### Wat je in Marokko kunt kopen Maandverband ligt overal: in supermarkten, bij apotheken en in de kleine buurtwinkels. Tampons zijn lastiger. Je vindt ze in de grotere supermarkten, zoals Carrefour en Marjane, en bij sommige apotheken in de steden. De keuze is klein. In dorpen en onderweg naar de woestijn hoef je er niet op te rekenen. Gebruik je tampons of een cup, neem dan je eigen voorraad mee voor de hele reis. Een cup maak je schoon met flessenwater. Menstruatieondergoed is fijn op lange dagen in de auto, maar het droogt langzaam in een vochtige badkamer. De meeste riads doen tegen betaling je was. Ondergoed was je makkelijker zelf in de wastafel. Neem daarvoor een klein stuk zeep of wat wasmiddel mee. Pijnstillers koop je zonder recept bij elke apotheek. Paracetamol heet er Doliprane. Neem voor de zekerheid mee wat je thuis gebruikt. Wat er verder in je koffer hoort, staat in de [inpaklijst](/praktisch/inpaklijst). ### Toiletten onderweg In riads, restaurants en hotels zijn de toiletten zoals je ze kent. In de medina ga je naar een café of restaurant: bestel iets kleins en je kunt er naar het toilet. Onderweg stop je bij tankstations en wegrestaurants. Daar tref je vaak een hurktoilet, soms zonder wc-papier en met een emmer water in plaats van een spoelknop. Bij veel toiletten zit iemand die het schoonhoudt en een of twee dirham verwacht. Stop een setje in je dagrugzak met zakdoekjes, handgel, een paar afsluitbare zakjes en kleingeld. Gooi maandverband en tampons nooit in het toilet, want de afvoer kan dat niet aan. Is er geen afvalbak, neem het dan mee in een zakje. ### Lange dagen in de auto Op een rit naar de Sahara of naar Fes zit je uren achter elkaar. Met een eigen chauffeur stop je wanneer je wilt. Zeg 's ochtends dat je vandaag vaker wilt pauzeren, dan kiest de chauffeur plekken met een fatsoenlijk toilet. Bij een vrouwelijke chauffeur zoals Soukayna hoef je daar geen omweg voor te bedenken. Draag op die dagen een donkere, losse broek en houd een vest of sjaal bij de hand. Het klinkt als iets kleins, maar het scheelt een hoop gedachten onderweg. ### In het woestijnkamp Standaardkampen in de duinen hebben gedeelde toiletten en vaak een simpele douche. Luxere kampen hebben een eigen badkamer bij je tent. Val je reis rond je menstruatie, of weet je het niet zeker, kies dan een kamp met eigen badkamer. Het prijsverschil is aanzienlijk, maar je hoeft 's nachts niet met een zaklamp over het zand. De kamelenrit naar het kamp duurt ongeveer een uur. Zie je daar tegenop, dan kun je ook met een 4x4 naar het kamp. Neem alles mee wat je nodig hebt, want in de duinen is geen winkel, en neem je afval mee terug. Hoe de [woestijnreis naar Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga) verder verloopt, lees je in het stuk over [de woestijn als vrouw](/blog/woestijnreis-als-vrouw-zo-werkt-het). ### De hammam In een publieke hammam zit je met andere vrouwen in een warme, natte ruimte en deel je emmers en water. Marokkaanse vrouwen gaan doorgaans niet als ze ongesteld zijn. Sla de hammam die dagen over, of schuif hem naar het eind van je reis. Een privéhammam in een riad of spa kan wel, met een tampon of cup. Zeg het bij het reserveren. Dan weet de medewerkster het en hoef je het ter plekke niet uit te leggen. Wat er in een hammam gebeurt, staat in het stuk over [de hammam in Marokko](/blog/hammam-in-marokko-wat-je-vooraf-wilt-weten). ### Tijdens de Ramadan Moslima's die ongesteld zijn, vasten niet. Ze eten en drinken dan overdag, maar niet in het openbaar. Als reiziger hoef je sowieso niet te vasten. Doe het wel zoals zij en eet en drink overdag uit het zicht. Meer over reizen in die maand staat in de gids over de [Ramadan](/praktisch/ramadan). ### Erover praten Menstruatie is in Marokko geen onderwerp voor gemengd gezelschap. Tegen een vrouw kun je gewoon zeggen wat er is: een apotheker, een medewerkster van je riad, of je chauffeur als dat een vrouw is. In het Frans vraag je naar "serviettes hygiéniques" voor maandverband. Tampons heten ook in het Frans "tampons". ### Wat je meeneemt - Je eigen tampons of cup, genoeg voor de hele reis - Een paar stuks maandverband voor de eerste dag, de rest koop je daar - Zakdoekjes, handgel en afsluitbare zakjes - Pijnstillers die je kent - Een donkere, losse broek voor lange reisdagen ### Veelgestelde vragen **Kun je in Marokko tampons kopen?** In de grotere supermarkten en bij sommige apotheken in de steden, met weinig keuze. In dorpen en onderweg naar de woestijn meestal niet. Neem je eigen voorraad mee. **Kun je naar de hammam als je ongesteld bent?** Een publieke hammam sla je over. Een privéhammam kan met een tampon of cup. Meld het bij het reserveren. **Hoe zijn de toiletten onderweg in Marokko?** Bij tankstations en wegrestaurants vind je vaak hurktoiletten, soms zonder wc-papier. Neem zakdoekjes, handgel en kleingeld mee, en gooi niets in het toilet. ## Alleen naar Marokko als vrouw van vijftig plus: zo pak je het aan URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/alleen-naar-marokko-als-vrouw-van-vijftig-plus Datum: 2026-10-06 Alleen naar Marokko als vrouw van vijftig plus: hoe mensen op je reageren, welk tempo werkt, waar je op let bij riads en hitte, en een route van tien dagen. Veel tips over alleen reizen in Marokko gaan uit van vrouwen van in de twintig. Ben je vijftig, zestig of ouder, dan ziet je reis er op een paar punten anders uit. Op straat heb je het vaak makkelijker. Trappen, afstanden en hitte vragen juist meer aandacht. ### Hoe mensen op je reageren Leeftijd levert in Marokko doorgaans respect op. Oudere vrouwen worden beleefder aangesproken dan jonge, en de opmerkingen op straat waar jonge reizigsters over vertellen, krijg je meestal minder. Verkopers in de souks proberen het bij iedereen, dus dat blijft. Vriendelijk nee zeggen en doorlopen werkt op elke leeftijd. Reken wel op nieuwsgierigheid. Een vrouw die alleen reist is ongewoon, en mensen vragen waar je man is en of je kinderen hebt. Dat is belangstelling en bijna nooit meer dan dat. Je hoeft er niet uitgebreid op in te gaan. Wat je verder op straat kunt verwachten, staat in de gids over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Tempo: minder plekken, langer blijven Marokko is groot en de afstanden vallen tegen. Van Marrakesh naar Fes is zes uur rijden, naar de Sahara bij Merzouga negen tot tien. Wie elke twee dagen verkast, zit meer in de auto dan dat ze iets ziet. Kies twee of drie standplaatsen en maak van daaruit dagtochten. Houd de middag vrij. Tussen twaalf en vier is het warm en druk, en een riad met een binnenplaats is gemaakt om in te zitten. ### Lange ritten De weg over de Atlas naar Aït Benhaddou en de woestijn is goed, maar bochtig. Word je snel wagenziek, ga dan voorin zitten en eet licht. Met een eigen chauffeur bepaal jij de pauzes. Spreek af dat je elke anderhalf tot twee uur stopt om je benen te strekken, ook als de route dat niet vraagt. In een bus of gedeelde taxi heb je die keuze niet, en dat merk je na een dag van zes uur. ### Riads en trappen Een riad is een oud stadshuis rond een binnenplaats. De trappen zijn smal en steil, een lift is er zelden, en het dakterras waar vaak het ontbijt wordt geserveerd ligt twee of drie verdiepingen hoog. Heb je last van je knieën of heupen, vraag dan bij het boeken om een kamer op de begane grond en vraag waar je ontbijt. De steegjes van de medina zijn ongelijk en 's avonds slecht verlicht. Neem schoenen met profiel mee en gebruik de lamp van je telefoon. Kan de taxi niet tot de deur komen, vraag dan of iemand van de riad je koffer draagt. In Gueliz, de nieuwe stad, vind je hotels met een lift en taxi's voor de deur. Je mist de sfeer van de medina, maar het is een stuk makkelijker. ### Hitte en seizoen Ga in het voorjaar of het najaar. Van maart tot en met mei en van eind september tot in november is het in Marrakesh overdag aangenaam. In juli en augustus wordt het vaak 38 tot 45 graden, en dat is zwaar als je veel buiten bent. In de gids over de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd) staat het per maand en per regio. Drink meer dan je denkt nodig te hebben, en alleen water uit flessen. ### Medicijnen en verzekering Neem je medicijnen mee in de originele verpakking, met genoeg voor de hele reis en een paar dagen extra. Stop ze in je handbagage. Een medicijnpaspoort of een overzicht van je apotheek helpt als je onderweg iets moet bijkopen. Voor medicijnen die onder de Opiumwet vallen, zoals sommige zware pijnstillers en slaapmiddelen, heb je buiten het Schengengebied een verklaring nodig. Het CAK legt uit hoe je die aanvraagt. Begin daar op tijd mee. Apotheken vind je in elke stad, en de apothekers spreken Frans. Sluit een reisverzekering af die medische kosten buiten Europa dekt, en lees de voorwaarden als je een bestaande aandoening hebt. Meer daarover staat in de gids over [reisdocumenten en verzekering](/praktisch/reisdocumenten-en-verzekering). ### Een route van tien dagen Deze route heeft twee standplaatsen en weinig reistijd. 1. Dag 1 tot en met 4: Marrakesh. Doe de eerste dag met een gids of chauffeur, zodat je weet hoe de stad in elkaar zit. De dagen daarna ga je zelf op pad. 2. Dag 5: een dagtocht naar het [Atlasgebergte](/reizen/atlasgebergte-en-berberdorpen). Je kunt kiezen voor een korte, vlakke wandeling. 3. Dag 6 tot en met 8: [Essaouira](/bestemmingen/essaouira), tweeënhalf tot drie uur rijden. De stad is klein, vlak en ontspannen. 4. Dag 9 en 10: terug naar Marrakesh, met tijd voor een hammam en de laatste inkopen. De Sahara past er ook in, maar dat zijn drie lange dagen in de auto. Wil je erheen, plak er dan drie dagen aan vast en schrap er niets anders voor. ### Alleen, en toch niet alles zelf regelen Alleen reizen betekent niet dat je elke rit zelf moet regelen. Een vaste chauffeur voor de dagen dat je de stad uit gaat, haalt het onderhandelen en het navigeren weg. De dagen in de stad doe je op je eigen tempo. Soukayna rijdt zelf, en je kunt in het Engels, Frans of Marokkaans met haar praten. Hoe je een reis laat samenstellen die bij jouw tempo past, lees je bij [reis op maat](/reizen/reis-op-maat). ### Veelgestelde vragen **Is Marokko geschikt om alleen te reizen als vrouw van vijftig plus?** Ja. Oudere vrouwen worden in Marokko doorgaans met respect behandeld en krijgen meestal minder opmerkingen op straat dan jonge reizigsters. Let vooral op je tempo, de trappen in riads en de hitte. **Wat is de beste reistijd?** Het voorjaar en het najaar. Van maart tot en met mei en van eind september tot in november is het overdag aangenaam. In de zomer wordt het in Marrakesh vaak 38 tot 45 graden. **Zijn riads geschikt als ik slecht ter been ben?** Niet allemaal. Riads hebben steile trappen en zelden een lift. Vraag om een kamer op de begane grond, of kies een hotel met lift in Gueliz. ## Van Marrakesh naar Essaouira: bus, taxi of eigen chauffeur URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/van-marrakesh-naar-essaouira-bus-taxi-of-chauffeur Datum: 2026-10-05 Van Marrakesh naar Essaouira met Supratours of CTM, een grand taxi of een eigen chauffeur: reistijd, kosten, stops onderweg en dagtrip of overnachten. Essaouira ligt aan de Atlantische kust, ongeveer 180 kilometer ten westen van Marrakesh. Een trein rijdt er niet. Je kiest tussen de bus, een grand taxi en een eigen chauffeur, en daarna tussen een dagtrip en blijven slapen. ### Met de bus: Supratours of CTM Twee maatschappijen rijden de route meerdere keren per dag: Supratours en CTM. Beide hebben vaste stoelen, airconditioning en een bagageruim. De rit duurt ongeveer drie uur, met halverwege een pauze bij een wegrestaurant. Een enkele reis kost ongeveer 80 tot 110 dirham. Check de actuele prijs en tijden bij de maatschappij zelf. Voor een koffer in het bagageruim betaal je een paar dirham extra. Supratours vertrekt bij het treinstation van Marrakesh. CTM heeft een eigen busstation. Koop je kaartje in het hoogseizoen en rond het weekend een dag van tevoren, want dan zitten de bussen vol. In Essaouira stopt Supratours dicht bij de medina. De halte van CTM ligt iets verder, op een korte taxirit. Als vrouw alleen reis je rustig met de bus. Je hebt een eigen stoel, er zitten gezinnen en andere reizigers in, en je hoeft met niemand over de prijs te praten. ### Met een grand taxi Grand taxi's naar Essaouira vertrekken zodra alle plaatsen bezet zijn. Je betaalt per plaats en zit dicht op je medepassagiers. Zit de taxi snel vol, dan ben je er iets eerder dan met de bus. Comfortabel is het niet. Je kunt ook de hele taxi afhuren. Dat kost een veelvoud van een buskaartje. Spreek de prijs vooraf af en vraag of de terugrit erbij zit. Hoe taxi's en bussen in Marokko verder werken, staat in de gids over [vervoer](/praktisch/vervoer). ### Met een eigen chauffeur Met een chauffeur rijd je er in tweeënhalf tot drie uur. Je wordt opgehaald bij je riad en afgezet bij de poort van de medina van Essaouira. Het verschil met de bus zit vooral onderweg: je stopt waar je wilt en je koffer blijft in de auto. ### Stops onderweg Het landschap tussen Marrakesh en de kust is vlak en droog. Het laatste stuk wordt groener door de arganbomen, die bijna alleen in dit deel van Marokko groeien. Langs de weg liggen vrouwencoöperaties waar arganolie wordt gemaakt. Je ziet hoe de noten met de hand worden gekraakt en gemalen, en je koopt de olie zonder tussenhandel. Niet elke winkel met het woord coöperatie op de gevel is er een. Een chauffeur die de streek kent, weet welke door vrouwen worden gerund. Je komt ook geiten in arganbomen tegen. Langs de weg worden ze er vaak voor toeristen in gezet, en de herder verwacht geld voor een foto. ### Dagtrip of blijven slapen Een dagtrip kan, maar je zit vijf uur in de auto voor ongeveer vijf uur in de stad. Vertrek je om acht uur, dan ben je rond half elf in Essaouira en heb je tijd voor de medina, de stadsmuur, vis in de haven en een wandeling over het strand. Rond vijf uur rijd je terug. Hoe zo'n dag verloopt, lees je bij de [dagtrip naar Essaouira](/reizen/essaouira-dagtrip). Blijf je een nacht, dan zie je de zonsondergang vanaf de stadsmuur en heb je de ochtend erna, als de dagjesmensen er nog niet zijn. Essaouira is klein en ontspannen. Je loopt er als vrouw alleen een stuk rustiger rond dan in Marrakesh. Meer daarover staat op de pagina over [Essaouira](/bestemmingen/essaouira). Met de bus is een dagtrip krap. Je bent zes uur onderweg en zit vast aan de vertrektijden. Ga je met de bus, blijf dan een of twee nachten. ### Aankomen in Essaouira De medina van Essaouira is autovrij. Bus, taxi en chauffeur zetten je af bij een van de poorten, en het laatste stuk loop je. Bij de poorten staan mannen met handkarren die je koffer naar je riad brengen. Spreek de prijs vooraf af en reken op ongeveer 20 tot 30 dirham. Vraag je riad bij welke poort je het best kunt uitstappen, want dat scheelt een flink stuk lopen. Ga je met de bus terug, koop dan je kaartje voor de terugreis zodra je aankomt. In het hoogseizoen zitten de bussen aan het eind van de middag als eerste vol. ### Wanneer je gaat Essaouira kan het hele jaar. In de zomer waait het er hard en is het een stuk koeler dan in Marrakesh. Dat is een reden om juist in juli of augustus naar de kust te gaan. Neem een windjack mee, ook midden in de zomer. Hoe het weer per maand uitpakt, staat in de gids over de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). ### Wat kies je Heb je de tijd en blijf je slapen, dan is de bus goedkoop en goed te doen. Wil je in één dag heen en terug, of onderweg stoppen bij een coöperatie, dan is een eigen chauffeur de logische keuze. De grand taxi is er voor wie flexibel is en niet om comfort geeft. Reis je met Soukayna, dan kun je de rit ook als verplaatsing gebruiken: je vertrekt uit Marrakesh met je koffer, blijft een paar nachten aan zee en laat je daarna weer ophalen. ### Veelgestelde vragen **Hoe lang duurt de reis van Marrakesh naar Essaouira?** Met de bus ongeveer drie uur, inclusief een pauze. Met een eigen chauffeur tweeënhalf tot drie uur, afhankelijk van de stops. **Rijdt er een trein van Marrakesh naar Essaouira?** Nee. Je reist met de bus van Supratours of CTM, met een grand taxi of met een eigen chauffeur. **Kan Essaouira als dagtrip vanuit Marrakesh?** Ja, met een eigen chauffeur. Reken op ongeveer vijf uur rijden in totaal en vijf uur in de stad. Met de bus is een dagtrip krap en kun je beter een nacht blijven. ## Aankomen op vliegveld Marrakesh als vrouw alleen: stap voor stap URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/aankomen-op-vliegveld-marrakesh-als-vrouw-alleen Datum: 2026-10-04 Paspoortcontrole, pinnen, simkaart, taxi of bus 19 en de weg naar je riad: zo kom je als vrouw alleen rustig aan op vliegveld Marrakesh Menara. Het vliegveld van Marrakesh heet Menara en ligt op ongeveer een kwartier rijden van de medina. De aankomst zelf is overzichtelijk. Het rommelige stuk begint buiten, bij de taxi's, en eindigt bij de rand van de medina, waar je taxi niet verder kan. Wie die twee momenten voorbereidt, komt rustig aan. ### Paspoortcontrole en bagage De rij voor de paspoortcontrole kan lang zijn als er meerdere vluchten tegelijk landen. Reken op een half uur tot een uur. Houd het adres van je eerste verblijf bij de hand, want daar wordt naar gevraagd. Krijg je in het vliegtuig een inreiskaart, vul die dan daar al in. Welke papieren je verder nodig hebt, staat in de gids over [reisdocumenten en verzekering](/praktisch/reisdocumenten-en-verzekering). Na de bagageband gaat je koffer meestal nog een keer door een scanner. Daarna loop je de aankomsthal in. ### Geld: pinnen in de aankomsthal De dirham koop je pas in Marokko. In de aankomsthal staan geldautomaten en wisselkantoren. Pin een bedrag waarmee je de eerste dag doorkomt en zorg meteen voor kleine biljetten, want een taxichauffeur heeft zelden terug van 200 dirham. Meer over pinnen, kosten en fooien lees je in de gids over [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen). ### Simkaart of eSIM Je Nederlandse bundel werkt in Marokko niet zoals in de EU, en roaming is er duur. In de aankomsthal verkopen de Marokkaanse providers simkaarten met een databundel. Neem je paspoort mee naar de balie. Een eSIM die je thuis al installeert, werkt ook en scheelt je een rij. Zorg in elk geval dat je internet hebt voordat je naar buiten loopt. Je wilt je riad kunnen bellen en je route kunnen volgen. ### Taxi: het bord en de praktijk Buiten de hal is de officiële taxistandplaats. Er hangt een bord met vaste tarieven per zone, voor overdag en voor 's nachts. Naar de medina en Gueliz reken je overdag op ongeveer 70 tot 100 dirham, afhankelijk van het soort taxi, en 's nachts op de helft meer. Check het bord, want de tarieven worden af en toe aangepast. In de praktijk noemen chauffeurs vaak een hoger bedrag. Wijs naar het bord, noem het tarief en spreek het af voordat je koffer in de auto ligt. Gaat de chauffeur niet akkoord, loop dan naar de volgende. Betaal bij aankomst, met gepast geld. ### Bus 19 Lijn 19 rijdt van het vliegveld naar Jemaa el-Fna en verder naar Gueliz. Een kaartje kost ongeveer 30 dirham en koop je bij de chauffeur. De bus rijdt overdag en in de avond, niet midden in de nacht. Kijk bij een late vlucht dus vooraf naar de actuele tijden. Heb je alleen handbagage en ligt je riad dicht bij het plein, dan is de bus een goede keuze. ### Vooraf geregelde transfer De meeste riads bieden een transfer aan. Reken op ongeveer 15 tot 20 euro. De chauffeur staat in de hal met je naam op een bordje en brengt je zo dicht mogelijk bij de deur. Geef je vluchtnummer door, dan ziet de riad het als je vertraging hebt. Reis je verder met Soukayna, dan haalt zij je ook van het vliegveld op. Geef je vluchtnummer en aankomsttijd door in de [chat](/contact). ### Het laatste stuk: de medina in Veel riads liggen in steegjes waar geen auto kan komen. De taxi zet je af bij een poort of een pleintje, en vanaf daar loop je. Spreek met je riad af waar iemand je opwacht en zet het telefoonnummer in je telefoon. Vaak komt er een medewerker met een handkar voor je koffer. Een fooi van 10 tot 20 dirham is gebruikelijk. Sta je er toch alleen, dan bieden jongens aan je de weg te wijzen. Ze verwachten daar geld voor en brengen je niet altijd waar je moet zijn. Bel de riad en wacht op een goed verlichte plek tot er iemand komt. Hoe je met zulke aanbiedingen omgaat, staat in de gids over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). ### Laat op de avond aankomen Laat op de avond rijdt de bus niet meer, geldt bij de taxi's het nachttarief en zijn de steegjes van de medina stil en donker. Regel bij een late aankomst daarom altijd vooraf een transfer en laat de riad weten hoe laat je landt. Dan staat er iemand in de hal en iemand bij de deur. Download voor vertrek een offline kaart van Marrakesh en zet een speld op je riad. Dat kost twee minuten en je gebruikt hem de hele week. ### Een lijstje voor in het vliegtuig - Adres en telefoonnummer van je riad, ook op papier - Vluchtnummer doorgegeven aan wie je ophaalt - Offline kaart met een speld op je riad - Een pinpas die buiten Europa werkt - Het afgesproken bedrag voor de transfer, of het tarief van het bord in je hoofd Wat je de eerste dagen in de stad doet, lees je op de pagina over [Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh). ### Veelgestelde vragen **Hoe kom ik van vliegveld Marrakesh naar de medina?** Met een taxi van de officiële standplaats, met bus 19 naar Jemaa el-Fna of met een transfer die je riad of chauffeur vooraf regelt. De rit duurt ongeveer een kwartier. **Wat kost een taxi van vliegveld Marrakesh naar het centrum?** Bij de standplaats hangt een bord met vaste tarieven. Reken overdag op ongeveer 70 tot 100 dirham en 's nachts op de helft meer. Spreek het bedrag af voordat je instapt. **Kan ik op vliegveld Marrakesh pinnen en een simkaart kopen?** Ja. In de aankomsthal staan geldautomaten en wisselkantoren, en de Marokkaanse providers verkopen er simkaarten met data. Neem je paspoort mee naar de balie. ## Vrouwelijke chauffeur of taxi in Marrakesh: wat zijn je opties? URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/vrouwelijke-chauffeur-of-taxi-in-marrakesh Datum: 2026-10-03 Petit taxi, grand taxi, transfer of eigen chauffeur: hoe je je als vrouw laat rijden in Marrakesh en waarom een vrouw achter het stuur zo zeldzaam is. De medina van Marrakesh doe je te voet. Voor Gueliz, de Majorelle-tuin, het vliegveld en alles buiten de stad heb je vervoer nodig, en als vrouw alleen wil je weten bij wie je instapt. Er zijn vier manieren om je te laten rijden. Ze verschillen vooral in hoeveel je zelf moet regelen en onderhandelen. ### Petit taxi: binnen de stad De kleine beige taxi's rijden alleen binnen de stadsgrenzen en nemen maximaal drie passagiers mee. Ze zijn verplicht de meter te gebruiken. Vraag bij het instappen om de "compteur". Weigert de chauffeur, stap dan uit en neem de volgende. 's Avonds komt er een toeslag bovenop het metertarief. Een petit taxi mag onderweg andere passagiers oppikken die dezelfde kant op gaan. Dat is gebruikelijk en geen reden om te schrikken. Voor korte ritten overdag werkt de petit taxi goed. Lastiger is het bij toeristische plekken zoals Jemaa el-Fna en Majorelle, waar chauffeurs liever een vaste prijs noemen dan de meter aanzetten. Loop dan een straat verder en houd een rijdende taxi aan. ### Grand taxi: de stad uit Grand taxi's zijn grotere auto's die tussen steden en naar dorpen in de omgeving rijden. Je kunt een plaats kopen in een gedeelde taxi, die vertrekt zodra hij vol zit. Je kunt ook de hele auto afhuren voor een rit of een dag. Een meter is er niet, dus de prijs spreek je af voordat je instapt. Een gedeelde grand taxi is goedkoop en krap, want je zit met vreemden dicht op elkaar. Wil je ruimte, koop dan twee plaatsen. Een afgehuurde taxi is comfortabeler. Spreek wel vooraf af hoe lang de chauffeur op je wacht en of de terugrit in de prijs zit. ### Transfer via je riad of hotel De meeste riads regelen een transfer van en naar het vliegveld en kunnen ook een chauffeur voor een dagtocht bellen. Je betaalt meer dan voor een taxi van de straat. Daar staat tegenover dat de prijs vastligt en dat er iemand klaarstaat met je naam op een bordje. Kom je laat op de avond aan, dan is dit de rustigste keuze. Vraag wel wie er rijdt. Een riad werkt met vaste chauffeurs, en dat is bijna altijd een man. ### Een eigen chauffeur Voor dagtochten en meerdaagse reizen huur je een chauffeur met auto. Die haalt je op, rijdt de route die jullie hebben afgesproken en stopt waar jij wilt. Je hoeft niet per rit te onderhandelen en je bagage blijft in dezelfde auto. Toeristisch vervoer heeft in Marokko een eigen vergunning. Vraag ernaar. Een chauffeur zonder die vergunning kan bij een controle onderweg worden aangehouden, en dan sta jij langs de weg. Taxi-apps bestaan in Marokko, maar het aanbod en de regels veranderen vaak. Reken er niet op en kijk vlak voor je reis wat er op dat moment werkt. Meer over bussen, treinen en zelf rijden staat in de gids over [vervoer in Marokko](/praktisch/vervoer). ### Waarom je bijna nooit een vrouw achter het stuur ziet Marokkaanse vrouwen rijden volop auto, maar taxichauffeur en toeristenchauffeur zijn mannenberoepen gebleven. De kans dat je via een standplaats, een riad of een reisbureau bij een vrouw terechtkomt, is daardoor klein. Soukayna is een van de weinige vrouwen in Marrakesh die zelf toeristen rondrijdt. Wat dat in de praktijk uitmaakt, lees je in het stuk over [waarom een vrouwelijke chauffeur het verschil maakt](/blog/waarom-een-vrouwelijke-chauffeur-in-marokko-het-verschil-maakt). Het zit in kleine dingen: je vraagt makkelijker om een pauze, en je praat met iemand die weet hoe het is om als vrouw door Marokko te reizen. ### Wat je nagaat voordat je boekt Deze vragen kun je aan elke chauffeur stellen, man of vrouw: - Wie rijdt er? Is dat de persoon met wie je nu contact hebt, of stuurt die iemand anders? - Heeft de auto een vergunning voor toeristisch vervoer en een verzekering voor passagiers? - Wat zit er in de prijs? Vraag naar brandstof, tol, parkeren en de overnachting van de chauffeur bij een meerdaagse reis. - Hoe lang duurt de dag, en wat kost het als je langer wilt blijven? - In welke taal kun je met de chauffeur praten? - Hoe en wanneer betaal je? Krijg je vage antwoorden, zoek dan verder. Een chauffeur die zijn werk goed doet, heeft deze antwoorden paraat. ### Welke optie wanneer Voor ritten binnen de stad neem je overdag een petit taxi met meter. Voor je aankomst en vertrek is een transfer het rustigst, zeker met bagage en zeker 's avonds. Ga je een dag naar de bergen of de kust, dan is een eigen chauffeur de moeite waard, omdat je onderweg kunt stoppen en niet hoeft te onderhandelen. Twijfel je of je je alleen op straat en in een taxi op je gemak zult voelen, lees dan eerst de gids over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen). Een goede eerste stap is een dag door de stad met iemand die hem kent, zoals de [stadstour door Marrakesh](/reizen/marrakesh-stadstour). Daarna weet je hoe de stad in elkaar zit en neem je de dagen erna met meer gemak zelf een taxi. Wil je met Soukayna rijden, noem dan in de [chat](/contact) je data, het aantal personen en de plekken die je wilt zien. ### Veelgestelde vragen **Zijn er vrouwelijke taxichauffeurs in Marrakesh?** Heel weinig. Taxichauffeur is in Marokko vooral een mannenberoep. Soukayna is een van de weinige vrouwen in Marrakesh die zelf toeristen rondrijdt, als privéchauffeur en gids. **Is een petit taxi veilig voor een vrouw alleen?** Overdag is een petit taxi met meter een gewone manier om je door de stad te verplaatsen. Vraag om de meter en houd de route bij op je telefoon. Voor een rit laat op de avond is een vooraf geregelde chauffeur rustiger. **Wat is het verschil tussen een petit taxi en een grand taxi?** Een petit taxi rijdt met meter binnen de stad en neemt maximaal drie passagiers mee. Een grand taxi rijdt tussen steden en dorpen, heeft geen meter, en de prijs spreek je vooraf af. ## Hardlopen in de woestijn bij Marrakesh: trailrun bij Lalla Takerkoust URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/hardlopen-in-de-woestijn-bij-marrakesh Datum: 2026-10-02 Hardlopen in de Agafay-woestijn bij Marrakesh: een trailrun van 23 kilometer bij het stuwmeer Lalla Takerkoust, en wat je regelt voor je vertrekt. Bas, die deze website maakt, is hardloper. Toen hij in november 2024 in Marrakesh was, wilde hij de woestijn in. Hij had een route gevonden bij Lalla Takerkoust en zocht iemand die hem er vroeg in de ochtend heen kon rijden. Zo kwam hij bij Soukayna terecht. ### De woestijn op drie kwartier van de stad De Agafay is een stenige, golvende vlakte ten zuidwesten van Marrakesh, zonder zandduinen en met de Hoge Atlas op de achtergrond. Je bent er in ongeveer drie kwartier. Meer over het gebied lees je op de pagina over de [Agafay-woestijn](/bestemmingen/agafay). Aan de rand ligt Lalla Takerkoust, een dorp bij een stuwmeer. De Fransen bouwden de dam tussen 1929 en 1935 in de rivier de N'Fis. Rond het meer lopen onverharde wegen en paden de heuvels in. Er zijn trailwedstrijden met afstanden van 10, 21 en 42 kilometer. ### De run van Bas Bas startte op 10 november 2024 om kwart voor acht. Hij liep 23 kilometer met ruim 480 hoogtemeters door de heuvels bij het meer en was 2 uur en 19 minuten onderweg. Vlak is het er niet, zoals die hoogtemeters laten zien. Verwacht onverharde pistes, losse stenen en geulen. Trailschoenen zijn aan te raden. Soukayna was die dag zijn chauffeur. Bas zegt zelf dat ze hem in Marrakesh in de watten heeft gelegd. Zo is de samenwerking begonnen. ### Wat je regelt voor je gaat lopen Het eerste wat je regelt is vervoer. Zo vroeg gaat er geen bus naar Lalla Takerkoust, en een taxi die twee uur op je wacht moet je vooraf afspreken. Met een chauffeur spreek je een eindpunt en een tijd af, en je weet dat er water in de auto ligt. Neem zelf ook water mee en reken er niet op dat je onderweg iets kunt kopen. Voor een halve marathon heb je minstens anderhalve liter nodig, en meer als het warm is. Zet de route vooraf op je horloge of telefoon en ga er niet van uit dat de paden gemarkeerd zijn. Download de kaart, zodat je hem ook zonder bereik kunt gebruiken. Begin vroeg, want ook in november wordt het in de loop van de ochtend warm en schaduw is er nauwelijks. Een pet, zonnebrand en een dun shirt met lange mouwen komen van pas. ### Wanneer wel en wanneer niet De maanden oktober tot en met april zijn geschikt. De ochtenden zijn dan fris en de lucht is helder, waardoor je de besneeuwde toppen van de Atlas ziet. In de zomer kun je het beter laten. Hoe het weer per maand uitpakt, staat in de gids over de [beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). Tijdens de Ramadan kan het ook, maar eet en drink dan uit het zicht van de dorpen waar je doorheen komt. ### Hardlopen als vrouw In de heuvels kom je weinig mensen tegen. In de dorpen val je op in hardloopkleding. Een kuitlange tight en een shirt met mouwtjes leveren minder bekijks op dan een korte broek en een topje. In de gids over [kleding](/praktisch/kleding) staat wat verder werkt. Alleen lopen op een onbekende route in afgelegen gebied is voor niemand een goed idee. Laat de chauffeur weten welke lus je loopt en hoe lang je denkt weg te blijven. ### Combineren met de rest van de dag Na een ochtend lopen ben je rond het middaguur terug in Marrakesh. Je kunt ook in de Agafay blijven, lunchen in een kamp en daar de zon zien ondergaan. Dat is het programma van de [dagtrip naar de Agafay-woestijn](/reizen/agafay-woestijn-dagtrip), dat Soukayna zo kan omgooien dat jouw run erin past. Wil je een eigen route lopen, stuur die dan mee als je [contact opneemt](/contact). Dan kijkt Soukayna waar ze je kan afzetten en ophalen. ### Veelgestelde vragen **Waar kun je hardlopen in de woestijn bij Marrakesh?** In de Agafay-woestijn, ongeveer drie kwartier rijden van Marrakesh. Bij het stuwmeer Lalla Takerkoust lopen paden en pistes door de heuvels, met uitzicht op het meer en de Atlas. **Wat is de beste tijd om hard te lopen in de Agafay-woestijn?** Van oktober tot en met april, en dan vroeg in de ochtend. In de zomer wordt het bij Marrakesh vaak 38 tot 45 graden en is een lange duurloop niet verstandig. **Heb je een chauffeur nodig voor een trailrun bij Lalla Takerkoust?** Praktisch gezien wel. Er rijdt 's ochtends vroeg geen openbaar vervoer naar het startpunt, en je wilt dat er na afloop iemand met water klaarstaat. ## Waarom een vrouwelijke chauffeur in Marokko het verschil maakt URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/waarom-een-vrouwelijke-chauffeur-in-marokko-het-verschil-maakt Datum: 2026-09-30 Wat verandert er als je chauffeur in Marokko een vrouw is? Over ontspannener reizen, plekken waar mannen niet binnenkomen en wat gewoon hetzelfde blijft. In Marokko rijden vrijwel alleen mannen reizigers rond. Soukayna is een van de weinige vrouwelijke chauffeurs uit Marrakesh. Reizigers die met haar op pad zijn geweest, schrijven dat ze veel gelachen hebben en van haar gezelschap genoten. Wat het uitmaakt dat je chauffeur een vrouw is, proberen we hier uit te leggen. We zeggen er ook bij wat het niet verandert. ### Hoe reizen met een chauffeur in Marokko werkt Buiten de grote steden is een privéauto met chauffeur de normale manier om Marokko te zien. De trein verbindt Marrakesh met Casablanca, Rabat en Fes, maar rijdt niet naar het Atlasgebergte, de woestijn of de kust bij Essaouira. Zelf rijden kan. Alleen maken de bergpassen, het verkeer in de steden en het parkeren bij de medina het voor veel mensen geen vakantie meer. Een chauffeur rijdt en kiest het tempo, weet waar je fatsoenlijk luncht en waar het toilet schoon is, en kent de weg over de Tizi n'Tichka (2260 meter) ook als de mist opkomt. Soukayna rijdt zelf. Een officiële monumentengids is ze niet, want dat is in Marokko een apart beroep met een vergunning. Waar een lokale gids iets toevoegt, in de medina van Fes bijvoorbeeld, regelen we die erbij. Meer over de verschillende manieren van reizen staat bij [vervoer in Marokko](/praktisch/vervoer). ### Wat verandert er als je chauffeur een vrouw is #### Je ontspant sneller Je merkt het al bij het instappen. Je hoeft niet na te denken of je achterin of voorin gaat zitten, of je een praatje maakt of liever stil bent, en of je vragen over je burgerlijke staat gaat krijgen. Je zit in een auto met een andere vrouw, meer is het niet. Dat ontspannen gevoel houd je de rest van de dag. #### Onderweg gaat het anders Bij een stop bij een uitzichtpunt of een winkel staat er een vrouw naast je die Darija spreekt. Verkopers zijn dan minder opdringerig en de toon is anders. Ben je moe, dan zeg je dat. Een stop overslaan kan altijd, en voor een toiletstop hoef je geen omweg te bedenken. Het klinkt klein, maar op een lange rijdag maken zulke dingen veel uit. #### Je komt op plekken waar mannen niet komen Sommige ruimtes blijven voor mannelijke chauffeurs gesloten: de vrouwenkant van een hammam, de werkruimte van een argancoöperatie, de keuken van een familie in een bergdorp. Een vrouwelijke chauffeur mag daar wel naar binnen. Vrouwen in dorpen praten ook losser als er geen man bij zit. Zo zie je een kant van Marokko die je anders zou missen. #### Wat je niet hoeft uit te leggen Er ligt een sjaal in de auto voor als je de jouwe vergeten bent. Heb je een dag minder energie, dan is daar begrip voor. Een stop bij een apotheek wordt niet ongemakkelijk, en in de hitte rijdt Soukayna geen te lange stukken achter elkaar. Een vrouw begrijpt dat zonder uitleg. Heb je onderweg een vraag over het land, over hoe vrouwen hier leven of over wat je wel en niet doet, dan krijg je antwoord uit de eerste hand en niet uit een reisgids. ### Wat een vrouwelijke chauffeur niet verandert Marokko blijft Marokko. Je kleedt je met respect voor het land (zie onze gids over [kleding](/praktisch/kleding)) en in de souks word je nog steeds aangesproken. De bergwegen blijven bochtig en de woestijn is in de winter 's nachts koud. Een vrouwelijke chauffeur schermt je niet af van het land. Ze maakt het alleen makkelijker om erin te stappen. Veiligheid blijft bovendien je eigen verantwoordelijkheid. Lees onze gids over [veiligheid voor vrouwen](/praktisch/veiligheid-voor-vrouwen) ook als je met Soukayna reist, want je hebt ook avonden en vrije uren op eigen houtje. ### Zo ziet een dag eruit Soukayna haalt je op bij je riad of hotel. Jullie nemen kort door wat het plan is en waar je zin in hebt. Onderweg stopt ze op plekken die mooi zijn, en niet bij de winkels waar een chauffeur de meeste commissie krijgt. Lunchen doe je op een plek die zij kent. 's Middags is er tijd om te wandelen, te fotograferen of te zitten met een glas muntthee. Aan het eind van de dag zet ze je weer af bij je verblijf. Hoe dat er per tour uitziet, staat bij [alle reizen](/reizen). Bij een meerdaagse reis komt Saïd in beeld. Hij organiseert mee en regelt de bijzondere momenten, zoals een overnachting bij een familie. Een reizigster schreef dat hij daarvoor zorgde, zelfs tijdens de Ramadan. Meer over dat seizoen lees je bij [reizen tijdens Ramadan](/praktisch/ramadan). ### Voor wie is dit Voor vrouwen die alleen reizen en genoeg hebben van onderhandelen en afwegen. Voor vriendinnen die op reis willen zonder dat één van hen de hele tijd alles moet regelen, en voor moeders en dochters die een tempo zoeken dat voor allebei werkt. Stellen en gezinnen zijn net zo welkom. De reizen zijn met vrouwen in gedachten gemaakt, maar niemand wordt geweigerd. ### Wat reizigers zeggen We laten liever anderen aan het woord. Reizigers noemen Soukayna stipt, vrolijk en grappig, en schrijven dat ze de reis nog aangenamer maakte. Hun woorden staan op de startpagina en op de reviewpagina. We plaatsen alleen echte ervaringen. ### Veelgestelde vragen **Heb ik in Marokko een chauffeur nodig?** Voor de steden niet, daar kom je met taxi's en de trein ver. Voor de bergen, de kust en de woestijn is een privéauto met chauffeur de gebruikelijke en meest ontspannen manier van reizen. **Is een chauffeur hetzelfde als een gids?** Nee. Een chauffeur rijdt en regelt de dag onderweg. Voor monumenten en medina's werken officiële, lokale gidsen. Waar dat nodig of leuk is, regelen we zo'n gids erbij. **Kan ik ook met een partner of gezin met Soukayna reizen?** Ja. De reizen zijn ontworpen met vrouwen in gedachten, maar stellen, gezinnen en gemengde groepen zijn net zo welkom. ## Drie dagen Marrakesh: een route voor vriendinnen URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/drie-dagen-marrakesh-route-voor-vriendinnen Datum: 2026-09-23 Een uitgewerkte driedaagse route door Marrakesh voor vriendinnen: medina en souks, paleizen en hammam, Majorelle en een avond in de woestijn van Agafay. Marrakesh is een goede stad voor een paar dagen weg met vriendinnen. Het is er warm en kleurrijk, je eet er goed en je vliegt er vanaf Amsterdam in 3,5 uur heen. De stad is ook druk en vol prikkels, en zonder plan sta je de helft van de tijd verdwaald in een steegje te discussiëren over waar je heen wilt. Deze driedaagse route zouden we zelf lopen. ### Vooraf regelen Boek een riad in de medina. Met vier tot acht vrouwen kun je vaak een hele riad afhuren, inclusief ontbijt op het dakterras. Neem er een dicht bij een grote straat, dan kom je ook na het eten makkelijk thuis. Laat de riad een transfer vanaf het vliegveld regelen, dat maakt de aankomst een stuk rustiger. Koop kaartjes voor de Jardin Majorelle online. Neem een sjaal mee, schoenen waar je de hele dag op kunt lopen en kleding die schouders en knieën bedekt. Lees vooraf onze gids over [kleding in Marokko](/praktisch/kleding). Spreek ook af hoe jullie het geld regelen, anders sta je met z'n allen bij één pinautomaat. ### Dag 1: de medina en de souks Begin rond negen uur op het Jemaa el-Fna-plein, als het nog rustig is. Drink een sinaasappelsap bij een van de kraampjes en loop dan via de Souk Semmarine de souks in. Je komt langs kleding, leer, lantaarns, kruiden en tapijten. Bepaal vooraf wat je wilt kopen en wat niet, dat maakt onderhandelen makkelijker. Als vuistregel bied je ongeveer de helft van de eerste prijs en kom je elkaar halverwege tegen. Loop door naar de Ben Youssef-madrasa, een voormalige koranschool met een binnenplaats vol zellige en houtsnijwerk. Vlakbij ligt Le Jardin Secret, een gerestaureerde paleistuin waar je even op adem komt. Lunch op een dakterras in de buurt van de Place des Épices. Ga daarna gerust een uur terug naar de riad, bij het bad of op het terras. In Marrakesh is dat gewoon verstandig. Tegen zonsondergang ga je terug naar het plein. Zoek een terras met uitzicht, kijk hoe het plein verandert in een openluchtrestaurant en eet daarna bij een van de kraampjes waar veel Marokkanen zitten. Doe je de souks liever met iemand die de verkopers kent en je naar de ambachtslieden zelf brengt, kijk dan bij onze [souks- en ambachtentour](/reizen/souks-en-ambachten-tour). ### Dag 2: paleizen, de mellah en een hammam Vandaag begin je in het zuiden van de medina. Het Bahia-paleis gaat om negen uur open. Wie er vroeg is, heeft de binnenplaatsen nog bijna voor zichzelf. Loop daarna naar de Saadische graven, met de beroemde zaal met twaalf zuilen. Het Badi-paleis ernaast is een ruïne met ooievaars op de muren, en vanaf de wal heb je een mooi uitzicht. Om de hoek ligt de mellah, de oude Joodse wijk. Hier is de kruidenmarkt en het is er rustiger dan in de grote souks. Lunch in de buurt van de Place des Ferblantiers. De middag is voor de hammam. Reserveer vooraf een privéhammam in een spa of riad, met een scrub en een massage. Met vriendinnen is een gedeelde sessie gezellig, en minder spannend dan een publieke hammam waar je de gebruiken nog niet kent. Reken op anderhalf tot twee uur, inclusief muntthee na afloop. Eet vanavond in Gueliz, de nieuwe stad. Daar zijn restaurants met een wijnkaart en terrassen waar 's avonds ook Marokkaanse vrouwen zitten. Een petit taxi met de meter brengt je er voor een paar euro heen. Vraag bij het instappen om de 'compteur', dan is er geen discussie over de prijs. ### Eten met een groep Met zes of acht vrouwen aan tafel is reserveren verstandig, zeker op vrijdag- en zaterdagavond. Riads koken op verzoek voor de hele groep, wat op de eerste avond het makkelijkst is. Op de dakterrassen rond het plein kun je meestal zonder reservering terecht als je voor zeven uur komt. Deel de gerechten. Een paar tajines, salades en brood voor de hele tafel is Marokkaanser dan ieder een eigen bord. ### Dag 3: Majorelle en de woestijn van Agafay Ga bij opening naar de Jardin Majorelle, de tuin van Yves Saint Laurent en Pierre Bergé. Het kobaltblauw, de cactussen en het Berbermuseum zijn de moeite waard, en het YSL-museum ernaast ook als je van mode houdt. Wandel daarna door Gueliz voor koffie en de betere conceptstores. Voor de middag en avond kun je twee kanten op. De eerste is een [kookworkshop](/reizen/kookworkshop-marrakesh), waarin jullie samen een tajine en salades maken en die daarna opeten. De tweede is de woestijn van Agafay, op ongeveer 45 minuten rijden. Verwacht daar geen zandduinen: het is een stenig, glooiend landschap met uitzicht op het Atlasgebergte. Je maakt een kameelrit of een wandeling, kijkt naar de zonsondergang en eet in een kamp onder de sterren. Soukayna rijdt jullie erheen en terug, zodat niemand op de wijn hoeft te letten. Hoe zo'n avond verloopt, staat bij onze [Agafay woestijn dagtrip](/reizen/agafay-woestijn-dagtrip). ### Tempo en groepsdynamiek Drie dagen Marrakesh met een groep is intens. Dit helpt: - Spreek elke ochtend één vast punt af voor de lunch, dan kan wie wil een uur alleen rondlopen. - Plan de middag rustig. Tussen één en vier uur is het het warmst en het drukst. - Verdeel de taken. Laat iemand de taxi's regelen, iemand op de kaart letten en iemand de kas bijhouden. - Zet een offline kaart op je telefoon, want in de souks valt de verbinding weg. ### Langer blijven? Heb je vijf of zes dagen, dan combineer je Marrakesh met een dag naar [Essaouira](/bestemmingen/essaouira) aan de kust of met een nacht in het Atlasgebergte. Met een week kun je zelfs naar de echte zandwoestijn bij Merzouga. ### Veelgestelde vragen **Hoeveel dagen heb je nodig voor Marrakesh?** Drie volle dagen is een goede maat. Je ziet de medina, de belangrijkste paleizen en tuinen, en je hebt tijd voor een hammam en een avond buiten de stad. **Moet je kaartjes voor de Jardin Majorelle vooraf kopen?** Ja. De tuin werkt met tijdsloten en de rij aan de deur is lang. Koop je kaartjes online een paar dagen van tevoren, zeker in het hoogseizoen. **Waar slaap je met een groep vriendinnen in Marrakesh?** In een riad in de medina: een huis rond een binnenplaats met een dakterras. Met vier tot acht personen kun je vaak een hele riad huren. ## Woestijnreis als vrouw: zo werkt het URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/woestijnreis-als-vrouw-zo-werkt-het Datum: 2026-09-16 Drie dagen van Marrakesh naar de Sahara bij Merzouga: de route, de nachten, de kou, de toiletten, wat je inpakt en of je alleen of met een groep gaat. De duinen van Erg Chebbi bij Merzouga zijn tot 150 meter hoog, en na zonsondergang wordt het er heel stil. Voor je een nacht in de Sahara boekt, wil je een paar praktische dingen weten: hoe lang zit je in de auto, waar slaap je, hoe zit het met toiletten en hoe koud wordt het? ### De route in drie dagen Merzouga ligt op ongeveer 9 tot 10 uur rijden van Marrakesh. Dat rijd je niet op één dag, en dat hoeft ook niet. De weg gaat over een bergpas en langs kasbahs en kloven waar je wilt stoppen. #### Dag 1: Marrakesh naar de Dadès-vallei Je vertrekt vroeg en klimt over de Tizi n'Tichka, een bergpas op 2260 meter. De weg is goed maar bochtig. Word je snel wagenziek, ga dan voorin zitten en eet licht. Aan de andere kant van de pas ligt [Aït Benhaddou](/bestemmingen/ait-benhaddou-en-ouarzazate), het lemen dorp dat je kent uit films en series. Je wandelt door de kasbah en luncht met uitzicht. Via Ouarzazate en de Vallei van de Rozen rijd je naar de Dadès-kloof, waar je slaapt in een kleine kasbah of een hotel bij de rivier. #### Dag 2: Todra en de duinen Na het ontbijt bezoek je de Todra-kloof, een spleet met wanden van driehonderd meter hoog. Daarna wordt het landschap vlakker en droger. Je rijdt langs palmerijen en dorpen tot de eerste zandduinen aan de horizon verschijnen. Laat in de middag stap je op een dromedaris (of in een 4x4, als je liever niet rijdt) en ga je een uur de duinen in naar het kamp. Je ziet de zon ondergaan vanaf een duintop en eet in het kamp. Daarna zijn er trommels bij het vuur, onder een hemel vol sterren. #### Dag 3: zonsopgang en terug Wie wil, staat vroeg op voor de zonsopgang. Na het ontbijt rijd je terug naar de weg. Vanaf daar kun je in één lange dag terug naar Marrakesh, of doorrijden naar Fes en daar verder reizen. Met die tweede optie wordt je woestijnreis het begin van een rondreis, zie de [Koningssteden rondreis](/reizen/koningssteden-rondreis). ### Het weer: hitte en kou in één reis In de woestijn zijn de temperatuurverschillen groot. Van november tot februari is het overdag aangenaam, maar 's nachts kan het rond het vriespunt komen. De kampen hebben dikke dekens. Neem toch een thermoshirt en een muts mee. In de zomer, van juni tot september, wordt het overdag erg heet en zijn de duinen alleen vroeg en laat prettig. De beste maanden zijn maart, april, oktober en november. Meer lees je bij [de beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd). ### Toiletten en wassen - Onderweg stop je bij wegrestaurants en benzinestations. De kwaliteit van de toiletten wisselt. Neem tissues en handgel mee en reken soms op een hurktoilet. - Standaardkampen in de duinen hebben gedeelde toiletten en vaak een simpele douche. - Luxere kampen hebben een eigen badkamer met toilet en douche direct bij je tent, plus een echt bed. Geef bij je [aanvraag](/contact) aan welk soort kamp je wilt. Het prijsverschil tussen een standaard- en een luxekamp is aanzienlijk, maar een eigen badkamer kan het waard zijn, zeker tijdens de menstruatie. ### Wat je inpakt Naar het kamp neem je alleen een kleine tas mee. De rest van je bagage blijft in de auto. Dit gaat erin: - Lagen: een thermoshirt, een fleece of wollen trui en in de winter een winddichte jas. - Een grote sjaal tegen zon, zand en kou. In het kamp leer je hem knopen als tulband. - Een hoofdlamp of zaklamp, want het kamp is na het eten donker. - Vochtige doekjes, handgel, tissues en een kleine toilettas. - Een powerbank, want niet elk kamp heeft stopcontacten. - Zonnebril, zonnebrand en een fles water. - Dichte schoenen voor de wandeling en slippers voor in het kamp. De volledige lijst staat in onze [inpaklijst voor Marokko](/praktisch/inpaklijst). ### Alleen of met een groep Veel woestijnreizen worden verkocht als groepsreis in een minibus. Dat is goedkoper, maar je zit met twaalf onbekenden in een vast schema. Met Soukayna reis je privé. Je bepaalt zelf het tempo, waar je stopt en hoe lang je op een uitzichtpunt blijft staan. Ze rijdt zelf en kent de route en de plekken waar de lunch goed en het toilet schoon is. Ga je alleen, dan is er dus de hele weg iemand bij die je kent. In het kamp ben je nooit de enige gast, want kampen ontvangen meerdere reizigers per nacht. Dat is gezellig aan het vuur en het voelt ook veiliger. Zie je ertegen op om alleen in een tent te slapen, kies dan een luxekamp met afsluitbare tenten. ### De dromedaris De rit naar het kamp duurt ongeveer een uur. Het schommelt, en na een half uur voelen de meeste mensen hun bovenbenen. Draag een lange broek en laat je tas in de auto. Houd je goed vast aan het zadel als het dier opstaat, want dat gaat met een ruk. Wie liever niet rijdt, kan bij de meeste kampen per 4x4 worden gebracht. Zeg het van tevoren, dan regelen we het. ### Foto's en fooien Fotografeer de duinen zoveel je wilt. Vraag wel toestemming voordat je mensen fotografeert, ook de kameeldrijvers. Een kleine fooi voor de mannen die de dieren begeleiden is gebruikelijk. Reken op enkele tientallen dirham per persoon. De route van dag tot dag staat bij onze [Sahara woestijnreis naar Merzouga](/reizen/sahara-woestijnreis-merzouga). ### Veelgestelde vragen **Hoe lang duurt een woestijnreis vanuit Marrakesh?** Merzouga ligt op ongeveer 9 tot 10 uur rijden van Marrakesh. Daarom doe je de reis in minimaal drie dagen, met een tussenstop in de Dadès- of Todra-vallei. **Hoe koud is het in de woestijn?** In de winter kan het 's nachts rond het vriespunt komen, terwijl het overdag aangenaam is. In de zomer wordt het overdag erg heet. Neem altijd lagen kleding mee. **Zijn er toiletten in het woestijnkamp?** Ja. Standaardkampen hebben gedeelde toiletten en vaak een simpele douche. Luxere kampen hebben een eigen badkamer bij je tent. Onderweg ben je aangewezen op wegrestaurants. ## Marrakesh in de zomer: zo ga je om met de hitte URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/marrakesh-in-de-zomer-omgaan-met-de-hitte Datum: 2026-09-09 In juli en augustus wordt het in Marrakesh vaak 38 tot 45 graden. Zo plan je je dag, wat je draagt en drinkt, en welke uitstapjes je verkoeling geven. In de zomer is Marrakesh heet. Reken op 38 tot 45 graden in de schaduw, dagen achter elkaar. Toch gaan er elk jaar veel Nederlanders en Belgen in juli en augustus, omdat de schoolvakantie dan valt. Dat kan goed, als je de stad anders gebruikt dan in het voorjaar. ### Wat de hitte in Marrakesh anders maakt De lucht is er droog, waardoor 40 graden anders voelt dan in Zuidoost-Azië. Je plakt minder, maar je merkt ook niet hoeveel vocht je verliest. De medina houdt de warmte vast: de lemen muren stralen 's avonds de hitte van de dag weer uit. 's Nachts koelt het af tot ongeveer 25 graden, wat prettig is op een dakterras. De zon is fel en staat hoog. Tussen twaalf en vijf uur wil je niet op straat zijn. Marokkanen zijn dat zelf ook niet. De souks zijn rond het middaguur rustig en komen tegen de avond weer tot leven. ### Deel je dag in drieën Van 7 tot 11 uur is het tijd voor bezienswaardigheden: het Bahia-paleis, de Ben Youssef-madrasa, de Jardin Majorelle bij opening. Het is dan rustig en de temperatuur is nog te doen. Van 12 tot 17 uur ben je terug in je riad. Je zwemt, houdt siësta of leest een boek op een schaduwrijk terras. Een hammam kan ook, want na de scrub is het daar binnen juist aangenaam koel. Vanaf 18 uur ga je weer naar buiten voor de souks, het Jemaa el-Fna-plein en eten op een dakterras. In de zomer is de stad 's avonds op zijn best. Plan niet meer dan één grote bezienswaardigheid per ochtend. Meer houd je in deze hitte niet vol. ### Kies je verblijf op koelte Een riad met binnenplaats en zwembad heb je in de zomer echt nodig. Let bij het boeken op een zwembad of ten minste een plonsbad, op airconditioning in de kamer die ook echt werkt (lees de reviews) en op een dakterras met schaduw. Riads met een tuin of veel planten op de binnenplaats zijn merkbaar koeler dan riads met alleen tegels. Hotels in Gueliz of in de Palmeraie hebben vaak grotere zwembaden. Je hebt dan wel steeds een taxi nodig om naar de medina te gaan. Daar staat tegenover dat je 's middags echt tot rust komt. ### Kleding bij 40 graden Wijd en lang is koeler dan kort en strak. Een wijde linnen broek en een losse blouse met lange mouwen beschermen tegen de zon en zijn meteen respectvol. Kies lichte kleuren en natuurlijke stoffen zoals linnen, dun katoen of viscose. Een hoed of een sjaal om je hoofd draag je voor de bescherming. Sandalen zijn prima, maar de tegels op het plein worden heet, en in de souks zijn dichte, luchtige schoenen praktischer. Meer staat in onze gids over [kleding in Marokko](/praktisch/kleding). ### Drinken, eten en zout Drink meer dan je denkt nodig te hebben, ook als je geen dorst hebt. Koop grote flessen water in de kleine winkeltjes en niet op het plein, dan betaal je de normale prijs. Vers sinaasappelsap van het plein is goed tegen de hitte; kies een kraam met veel klanten. Muntthee bij 40 graden klinkt vreemd, maar Marokkanen drinken hem juist dan. Van warme dranken ga je zweten en dat koelt. Eet 's middags licht en 's avonds warm. Een beetje extra zout, bijvoorbeeld olijven of gezouten noten, helpt tegen hoofdpijn door vochtverlies. Wees voorzichtig met rauwe salades en ijs van onbekende herkomst. In de hitte bederft eten sneller, dus kies kraampjes en restaurants waar het druk is en het eten vers wordt bereid. ### Ga de stad uit Blijf in de zomer niet elke dag in Marrakesh. Dat is het beste advies dat we hebben. - [Essaouira](/bestemmingen/essaouira) aan de kust ligt op ongeveer 2,5 tot 3 uur rijden en is door de constante zeewind vaak tien tot vijftien graden koeler. Een dag of twee aan zee halverwege je reis scheelt veel. - De Ourika-vallei ligt op een uur rijden. Er is een rivier, er zijn watervallen en je zit op terrassen met je voeten in het water. - Imlil, op ongeveer anderhalf uur, ligt op 1700 meter in het Atlasgebergte. Een nacht daar is in de zomer een verademing. - De woestijn van Agafay is in de zomer alleen 's avonds te doen. Je ziet de zonsondergang, eet er en kijkt naar de sterren, en bent rond middernacht terug. Soukayna rijdt je erheen in een auto met airconditioning, en dat alleen al is een reden om die dagen niet met de bus te doen. Kijk bij onze [Essaouira dagtrip](/reizen/essaouira-dagtrip) of de tocht naar het [Atlasgebergte en de Berberdorpen](/reizen/atlasgebergte-en-berberdorpen). ### Wat je wint in de zomer De zomer heeft ook voordelen. Riads en hotels zijn goedkoper dan in het voorjaar en bij de bezienswaardigheden is het rustiger. Op het plein is het 's avonds juist levendiger, omdat ook Marokkanen pas na zonsondergang naar buiten komen. Zulke avonden maken reizigers in april niet mee. ### Wie beter niet in de zomer gaat Ben je zwanger, reis je met kleine kinderen of oudere ouders, of weet je van jezelf dat je slecht tegen hitte kunt? Dan raden we de zomer af. Kies dan voor maart tot mei of oktober tot november. Bij [de beste reistijd](/praktisch/beste-reistijd) staat het overzicht per maand. ### Veelgestelde vragen **Hoe heet wordt het in Marrakesh in de zomer?** In juli en augustus is 38 tot 45 graden overdag normaal. De lucht is droog, waardoor het minder plakkerig voelt dan in de tropen, maar de zon is fel en de stad houdt warmte vast. **Is het verstandig om in de zomer naar Marrakesh te gaan?** Het kan prima als je je dag aanpast: vroeg op pad, rusten tussen twaalf en vijf, en de avond gebruiken. Wie slecht tegen hitte kan, gaat beter in het voor- of najaar. **Waar is het in de zomer koeler dan in Marrakesh?** Aan de kust in Essaouira is het door de zeewind vaak tien tot vijftien graden koeler, en in het Atlasgebergte bij Imlil of in de Ourika-vallei is het merkbaar frisser. ## Hammam in Marokko: wat je vooraf wilt weten URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/hammam-in-marokko-wat-je-vooraf-wilt-weten Datum: 2026-09-02 Publieke hammam of privéspa: wat er stap voor stap gebeurt, wat je meeneemt, wanneer vrouwen terechtkunnen en hoe je je gedraagt bij je eerste keer. In Marokko hoort de hammam bij het dagelijks leven. Voor veel Marokkanen is wekelijks naar het badhuis gaan net zo gewoon als bij ons de boodschappen op zaterdag. Voor reizigers is het een van de weinige plekken waar je tussen Marokkaanse vrouwen zit en even geen toerist bent. Toch stellen veel vrouwen hun eerste keer uit, omdat ze niet weten hoe het werkt. ### Publiek of privé Er zijn twee soorten hammams, en het verschil is groot. #### De publieke hammam Elke buurt in Marokko heeft er een. Het zijn sobere gebouwen met een kleedruimte en twee of drie ruimtes die steeds warmer worden. Je betaalt een paar euro entree, en een klein bedrag extra als je je door een medewerkster laat scrubben. Je neemt je eigen spullen mee. Reken erop dat het er druk en luidruchtig is. Vrouwen en mannen hebben aparte uren of aparte ingangen. De vrouwenuren zijn meestal overdag; mannen komen in de vroege ochtend en 's avonds. Vraag in je riad naar een hammam in de buurt en naar de vrouwenuren. #### De privéhammam of spa Riads en spa's hebben hun eigen hammam, vaak mooi betegeld en verlicht met lantaarns. Zeep, handschoen, handdoek en slippers liggen klaar en na afloop krijg je thee. Je bent alleen of met je vriendinnen in de ruimte. Je betaalt hier duidelijk meer: van enkele tientallen tot boven de honderd euro voor een sessie met massage. Voor een eerste keer, of als je vooral wilt ontspannen, is dit de makkelijke keuze. We kunnen een privéhammam voor je regelen, bijvoorbeeld op de eerste of laatste dag. Wil je de publieke variant meemaken, doe dat dan met iemand die de gebruiken kent. Soukayna kan je meenemen naar een buurthammam en je uitleggen wat je waar laat. ### Wat er stap voor stap gebeurt De volgorde is in elke hammam ongeveer hetzelfde. 1. Je kleedt je om. In de publieke hammam houd je je onderbroek aan en is topless normaal. In een spa krijg je een wegwerpslip. Je spullen laat je in een kluisje of bij de bewaakster. 2. Je went aan de warmte. Je begint in de lauwe ruimte en gaat door naar de warmste. De lucht is er vochtig, anders dan de droge lucht in een sauna. Ga zitten, giet warm water over jezelf en wacht tien tot vijftien minuten tot je huid zacht wordt. 3. Je smeert je in met savon beldi, de zwarte zeep. Dat is een donkere, zalfachtige zeep van olijven, die je tien minuten laat intrekken. 4. Dan komt de scrub met de kessa, een ruwe handschoen. Doe je het zelf, dan schrob je in lange halen. Laat je het doen, dan neemt een medewerkster het over en zie je hoeveel dode huid eraf komt. Het is stevig maar niet pijnlijk, en daarna voelt je huid als nieuw. 5. Je spoelt je af met emmers warm water, keer op keer. In de publieke hammam haal je dat water zelf bij de kranen. 6. Vaak volgt een masker van rhassoul, een kleisoort uit het Atlasgebergte, voor haar en lichaam. Soms komt daar een massage met arganolie achteraan. 7. Je koelt af. Je gaat terug naar de koele ruimte, wikkelt je in een handdoek en drinkt muntthee. Neem hier de tijd voor. Reken op een uur voor een simpele sessie en op anderhalf tot twee uur met scrub en massage. ### Wat je meeneemt Voor een publieke hammam: - Een grote handdoek en een kleine om op te zitten. - Slippers, want de vloer is nat en warm. - Schone onderkleding voor na afloop. - Zwarte zeep en een kessa. Die koop je voor weinig bij elke kruidenwinkel in de medina. - Een plastic kom of emmertje, al kun je die vaak lenen. - Shampoo, een kam en een fles water om te drinken. Naar een spa hoef je niets mee te nemen, behalve eventueel je eigen kam. Laat je sieraden in de riad. ### Etiquette - Fotograferen is in een hammam nooit toegestaan, ook niet van jezelf. - Praat rustig. Het is geen bibliotheek, maar ook geen zwembad. - Kijk niet naar andere lichamen. Niemand doet dat, en dat maakt het een ontspannen plek. - Geef de medewerkster die je scrubt een fooi. Enkele tientallen dirham is gebruikelijk. Meer over fooien lees je bij [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen). - Ga niet direct na een grote maaltijd en drink na afloop veel water. ### Wanneer wel en niet Een hammam is prettig na een lange rijdag of op de dag van aankomst, als je de reis van je af wilt spoelen. Tijdens je menstruatie kun je gewoon gaan, met een tampon of cup. Heb je zonnebrand of koorts, of ben je zwanger, overleg dan eerst met de spa, want de warme ruimte is dan minder geschikt. In de zomer kom je er de middaghitte goed mee door: na afloop voel je je koeler dan ervoor. ### Als je het spannend vindt Het is heel gewoon dat je de eerste keer een beetje spannend vindt, vooral het idee om half ontkleed tussen onbekenden te zitten. In een publieke hammam val je niet op. Er zitten moeders met kinderen, oma's en tienermeisjes, en niemand let op elkaar. Wil je het rustig opbouwen, begin dan met een privéhammam en ga daarna een keer naar de buurthammam met iemand die het kent. De tweede keer is het gewoon. ### Als onderdeel van je reis Bij ons [yoga- en wellnessretreat](/reizen/yoga-en-wellness-retreat) is de hammam een vast onderdeel. Bij een stadstour of een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat) plannen we hem ook graag in, het liefst op een middag waarop het buiten toch te warm is. Wat je verder in Marrakesh doet, lees je bij [de bestemming Marrakesh](/bestemmingen/marrakesh). ### Veelgestelde vragen **Wat is het verschil tussen een publieke en een privéhammam?** Een publieke hammam is een buurtbadhuis waar je zelf je spullen meeneemt en voor een paar euro naar binnen gaat. Een privéhammam in een spa of riad regelt alles voor je, is duurder en geeft meer privacy. **Wat neem je mee naar een publieke hammam?** Een handdoek, slippers, schone onderkleding, zwarte zeep, een scrubhandschoen (kessa), een emmertje of kom en shampoo. Bij een spa krijg je dit allemaal. **Ga je naakt in de hammam?** In een publieke hammam houden vrouwen hun onderbroek aan; topless is normaal. In een spa krijg je meestal een wegwerpslip en een doek. Niemand kijkt naar je lichaam, iedereen is bezig met zichzelf. ## Moeder-dochterreis door Marokko: ideeën en tips URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/moeder-dochter-reis-marokko Datum: 2026-08-26 Een reis door Marokko met je moeder of dochter: welk tempo werkt, een route van een week, wat je samen doet en waar je op let bij riads, trappen en hitte. Op reis met alleen je moeder of alleen je dochter is iets anders dan een gezinsvakantie. Je hebt meer tijd om te praten en je doet dingen die je thuis nooit samen doet. Soms is er ook meer wrijving, meestal over het tempo. Marokko leent zich goed voor zo'n reis. De afstanden zijn te doen en er is voor jullie allebei genoeg te doen. Met een vrouwelijke chauffeur worden de lange stukken in de auto bovendien de momenten waarop je bijpraat. ### Waarom Marokko werkt voor twee generaties Marokko is dichtbij, ongeveer 3,5 uur vliegen vanaf Amsterdam. Het is er heel anders dan in Europa, maar ingewikkeld wordt het niet. Je hebt geen visum nodig, de riads zijn comfortabel en het eten is mild en vers. Gastvrijheid is er belangrijk en ouderen worden met respect behandeld. Een grijze moeder wordt in Marokko eerder geholpen dan genegeerd. De drukte van de souks en de stilte van de woestijn liggen een dag rijden van elkaar. Daardoor kun je makkelijk een reis samenstellen waarin jullie allebei je zin krijgen. ### Spreek het tempo af Als zo'n reis misgaat, ligt dat meestal aan het tempo en zelden aan de bestemming. Spreek daarom vooraf een paar dingen af: - Jullie doen één grote activiteit per ochtend en houden de middag vrij. - Jullie verkassen niet elke dag en blijven minimaal twee nachten per plek. - Lange stukken rijden jullie alleen met een chauffeur, en met stops. - Ieder mag een middag voor zichzelf nemen zonder dat dat een ding is. Soukayna rijdt zelf en past het tempo aan. Een uur langer bij een uitzichtpunt zitten of een stop overslaan omdat je moeder moe is, is met haar geen probleem. Voor dit soort reizen is dat het grootste voordeel van een eigen chauffeur. ### Een route van een week #### Dag 1 tot 3: Marrakesh Je landt in Marrakesh en laat je ophalen. Zijn trappen een punt, kies dan een riad met een lift of met slaapkamers op de begane grond of de eerste verdieping. Veel riads hebben steile, smalle trappen. De eerste dag doe je rustig aan, met muntthee op het dakterras en een korte wandeling in de buurt. Dag twee is voor de medina. Doe de souks met iemand die de weg kent, anders ben je de halve dag verdwaald en de andere helft aan het onderhandelen. Onze [souks- en ambachtentour](/reizen/souks-en-ambachten-tour) brengt je naar de werkplaatsen van leerbewerkers, wevers en lantaarnmakers. 's Middags ga je naar de hammam, samen of apart. Op dag drie bezoek je 's ochtends het Bahia-paleis en de Jardin Majorelle. Laat in de middag rijd je naar de woestijn van [Agafay](/bestemmingen/agafay) voor de zonsondergang en een diner in een kamp. Rond tien uur ben je terug in de riad. #### Dag 4 en 5: Essaouira De rit naar de kust duurt ongeveer 2,5 tot 3 uur. Onderweg stop je bij een argancoöperatie waar vrouwen de noten kraken en de olie persen. Het is een mooie plek om samen te zijn, en wat je er koopt is zijn geld waard. Essaouira zelf is rustig. Er staat zeewind, in de haven liggen blauwe bootjes en in de medina rijden geen brommers. Twee nachten is genoeg voor een dag wandelen, eten bij de vismarkt en een middag op het strand of in een hangmat op het dakterras. Meer over de stad lees je bij [Essaouira](/bestemmingen/essaouira). #### Dag 6 en 7: het Atlasgebergte en terug Via Marrakesh rijd je het Atlasgebergte in naar de vallei van Imlil, op ongeveer anderhalf uur. Je slaapt in een kasbah met uitzicht op de Toubkal. Wie fit is, wandelt tussen de walnotenbomen door naar een Berberdorp. Wie liever zit, drinkt thee op het terras en kijkt naar de bergen. De laatste ochtend rijd je terug naar het vliegveld. Hoe zo'n dag eruitziet, staat bij onze tocht naar het [Atlasgebergte en de Berberdorpen](/reizen/atlasgebergte-en-berberdorpen). ### Wat je samen doet en thuis nooit Een [kookworkshop](/reizen/kookworkshop-marrakesh) is het beste wat je op zo'n reis kunt doen. Je gaat samen naar de markt, snijdt, kruidt en stooft een tajine en eet die daarna op. Onder het koken gaat het over recepten, over vroeger en over wie wat van wie geleerd heeft. Je kunt ook een fotograaf inhuren voor een uur in de medina, samen henna laten zetten of een ochtend yoga doen op een dakterras. Of ga op de vrouwenuren een middag naar een publieke hammam, met iemand die de gebruiken kent. ### Waar je op let - Vraag de riad vooraf waar de kamers liggen. Sommige riads hebben alleen kamers die je via steile trappen bereikt. - Reis met een oudere moeder niet in juli en augustus. Maart tot mei en oktober tot november zijn ideaal. - Neem genoeg medicijnen mee voor de hele reis, in de originele verpakking, met een lijst van de werkzame stoffen. De apotheken zijn goed, maar niet alle merken bestaan er. - Controleer of de reisverzekering van je moeder of dochter ook buiten Europa dekt. - Overweeg twee kamers naast elkaar in plaats van één gedeelde kamer. Riads hebben vaak kleine kamers. - Spreek voor vertrek af wie wat betaalt en neem allebei een pinpas mee die buiten Europa werkt. ### Met z'n tweeën, zonder alles zelf te regelen Met Soukayna kun je samen zijn zonder alles zelf te regelen. Ze rijdt, kent de weg en weet waar het toilet schoon is en waar je 's middags goed zit. Willen jullie een uur stil naast elkaar zitten, dan zet ze de muziek aan en laat ze jullie met rust. ### Veelgestelde vragen **Is Marokko geschikt voor een reis met een oudere moeder?** Ja, als je het tempo aanpast. Kies riads zonder al te veel trappen, plan rustmomenten in de middag en reis met een privéchauffeur, zodat lange stukken comfortabel zijn. **Hoe lang moet een moeder-dochterreis door Marokko duren?** Een week is een goede maat: drie nachten Marrakesh, twee nachten aan de kust in Essaouira en een of twee nachten in het Atlasgebergte of de woestijn van Agafay. **Wat doe je samen in Marokko dat voor beide generaties leuk is?** Een kookworkshop, een hammam, een dag door de souks met iemand die de weg kent, een zonsondergang in de woestijn en een bezoek aan een vrouwencoöperatie. ## Wat kost een reis door Marokko? Een eerlijk overzicht URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/wat-kost-een-reis-door-marokko Datum: 2026-08-19 Wat je in Marokko ongeveer betaalt voor vluchten, riads, eten, taxi's, entree, hammam en fooien, en wat de prijs van een reis op maat met chauffeur bepaalt. Duur is Marokko niet, maar voor een tientje per dag kom je er ook niet meer rond. In Marrakesh gaan de prijzen richting Zuid-Europa, terwijl je in dorpen en kleinere steden nog verrassend weinig betaalt. Met de bedragen hieronder kun je een budget maken. Het zijn richtprijzen, want de dirham schommelt en in de toeristische delen stijgen de prijzen. Reken met ongeveer 10,5 dirham voor een euro en check de actuele koers voor je vertrekt. ### Vliegtickets Een retour van Amsterdam of Brussel naar Marrakesh kost grofweg tussen de 100 en 300 euro. Dat hangt af van het seizoen, de luchtvaartmaatschappij en hoe vroeg je boekt. Rond de meivakantie, de herfstvakantie en de kerst zit je aan de bovenkant. Ben je flexibel en vlieg je op een dinsdag of woensdag, dan zit je vaak aan de onderkant. Bij de prijsvechters komt ruimbagage er nog bovenop. ### Overnachten Dit is de grootste post, en ook de post waar je het meest in kunt sturen. - Eenvoudige riad of guesthouse: ongeveer 50 tot 80 euro per kamer per nacht, inclusief ontbijt. - Goede riad met zwembad, mooie kamers en dakterras: ongeveer 90 tot 160 euro. - Luxe riad of boetiekhotel: 200 euro en meer. - Kasbah of berghotel in het Atlasgebergte: ongeveer 60 tot 120 euro, vaak met diner. - Woestijnkamp bij Merzouga: een standaardkamp met gedeeld sanitair vanaf ongeveer 40 tot 70 euro per persoon met diner en ontbijt, een luxekamp met eigen badkamer 150 tot 300 euro per tent. Riads rekenen per kamer, dus met twee personen deel je de kosten. Reis je alleen, dan betaal je vaak bijna de kamerprijs. Sommige riads geven korting voor één persoon, dus vraag ernaar. ### Eten en drinken Aan eten ben je in Marokko weinig kwijt, zolang je niet elke avond in een designrestaurant zit. - Een tajine of couscous in een gewoon restaurant: ongeveer 6 tot 12 euro. - Een maaltijd bij de kraampjes op het Jemaa el-Fna-plein: 4 tot 8 euro. - Een diner in een goed restaurant met sfeer: 20 tot 40 euro per persoon. - Muntthee of koffie: 1 tot 3 euro. Vers sinaasappelsap op het plein: minder dan een euro. - Een fles water van anderhalve liter in een winkeltje: rond de 60 cent. - Alcohol is duur en niet overal verkrijgbaar. Een glas wijn in een restaurant kost al snel 6 tot 10 euro. Wat je waar eet, staat in onze gids [eten en drinken](/praktisch/eten-en-drinken). ### Vervoer - Petit taxi met de meter in Marrakesh: 1,50 tot 4 euro voor een rit binnen de stad. - Transfer van het vliegveld naar de medina: 10 tot 20 euro als je riad het regelt. - Trein van Marrakesh naar Casablanca: ongeveer 10 tot 20 euro, eerste klas iets meer. - Bus naar Essaouira (CTM of Supratours): ongeveer 8 tot 12 euro enkele reis. - Privéauto met chauffeur: dit varieert sterk met de afstand en het aantal dagen. Voor een dagtour vanuit Marrakesh reken je grofweg op een bedrag tussen de 100 en 200 euro per auto. Bij meerdaagse reizen is het per dag iets meer, omdat de chauffeur onderweg overnacht. Bij onze reizen zit het vervoer met Soukayna in de prijs; daarover verderop meer. Alles over taxi's, treinen en bussen lees je bij [vervoer in Marokko](/praktisch/vervoer). ### Entreekaartjes en activiteiten - De meeste bezienswaardigheden in Marrakesh, zoals het Bahia-paleis, de Saadische graven en de Ben Youssef-madrasa, kosten tussen de 5 en 10 euro. - De Jardin Majorelle is duurder. Met het Berbermuseum en het YSL-museum erbij ben je 20 tot 30 euro kwijt. - Een publieke hammam kost 2 tot 5 euro, plus een paar euro voor de scrub. Een privéhammam in een spa met scrub en massage kost 30 tot 80 euro. - Een kookworkshop van een halve dag: 40 tot 80 euro per persoon. - Een kameelrit van een uur in Agafay of de Sahara: 15 tot 30 euro. - Een officiële stadsgids voor een halve dag: 30 tot 50 euro voor de groep. ### Fooien en kleine uitgaven Fooien horen bij Marokko. In restaurants is ongeveer 10 procent gebruikelijk als de bediening goed was, en bij kleine bedragen laat je het wisselgeld liggen. De medewerkster in de hammam, de man die je koffer draagt of iemand die je bij de kraampjes de weg wijst, geef je enkele tientallen dirham. Een chauffeur of gids die meerdere dagen met je optrekt, krijgt aan het eind een fooi die past bij hoe tevreden je was. Reken op ongeveer 10 tot 20 euro per dag. Meer hierover bij [geld en betalen](/praktisch/geld-en-betalen). Een lokale simkaart met data kost rond de 5 tot 10 euro. Bij souvenirs hangt de prijs af van hoe je onderhandelt: een leren tas kost 25 tot 60 euro, een set theeglazen 5 tot 10 euro en een klein tapijt vanaf 80 euro. ### Een rekenvoorbeeld voor een week Neem twee vriendinnen die in april een week gaan, in gemiddelde riads slapen, één dagtour met chauffeur doen en één nacht in de woestijn van Agafay doorbrengen. Per persoon, zonder vlucht, kost dat: - Overnachten (kamer gedeeld, 6 nachten): ongeveer 300 tot 450 euro - Eten en drinken: ongeveer 150 tot 250 euro - Vervoer, entree en activiteiten: ongeveer 150 tot 300 euro - Fooien en kleine uitgaven: ongeveer 50 tot 100 euro Bij elkaar zit je dan grofweg tussen de 650 en 1100 euro per persoon, plus de vlucht. Reis je alleen, dan ben je meer kwijt, omdat je de kamer niet deelt. Met eenvoudige riads en veel eten op het plein kom je lager uit. Wil je luxe, dan zit je boven de 1500 euro. ### Wat bepaalt de prijs van een reis met ons Bij onze reizen staat geen prijs op de site, omdat elke reis anders is. De prijs hangt af van een paar dingen die jij bepaalt: - Het aantal dagen. Een dagtour is iets anders dan een rondreis van tien dagen. - Het aantal personen. De auto met Soukayna kost per dag ongeveer hetzelfde voor twee personen als voor vijf, dus met meer mensen deel je die kosten. - Het niveau van de riads en kampen: eenvoudig, goed of luxe. - Het seizoen. In de meivakantie en rond de jaarwisseling zijn riads duurder dan in juni of november. - De route. Een woestijnreis kost meer dan een week rond Marrakesh, door de afstand en de overnachtingen onderweg. - Extra's, zoals workshops, een lokale gids in Fes of een privéhammam. Je vertelt ons wat je wilt en wij sturen een voorstel met één prijs voor de hele reis. Dan weet je vooraf waar je aan toe bent en hoef je onderweg niet te rekenen. Bekijk [alle reizen](/reizen) of begin bij een [reis op maat](/reizen/reis-op-maat). Wil je weten wat jouw reis ongeveer kost, stuur dan via de [chat](/contact) je data, het aantal personen en je wensen. Je krijgt een eerlijk antwoord, ook als een kortere reis beter bij je budget past. ### Veelgestelde vragen **Is Marokko een goedkoop land om te reizen?** Ja, vergeleken met Nederland en België. Eten, taxi's en entreekaartjes zijn goedkoop. Riads en privévervoer bepalen het grootste deel van je budget en daar heb je alle keuze in. **Wat kost een riad in Marrakesh per nacht?** Reken op ongeveer 50 tot 80 euro voor een eenvoudige riad, 90 tot 160 euro voor een goede riad met zwembad en 200 euro of meer voor de luxere adressen, per kamer inclusief ontbijt. **Waarom staan er geen prijzen bij jullie reizen?** Omdat elke reis anders is. Het aantal dagen, het aantal personen, het niveau van de riads en het seizoen bepalen de prijs. Je krijgt vooraf één duidelijk voorstel, zodat je weet waar je aan toe bent. ## Marrakesh Verkennen als Vrouwelijke Solo-Reiziger: Tips en Trucs URL: https://vrouwvriendelijkmarokko.com/blog/marrakesh-verkennen-als-vrouwelijke-solo-reiziger--tips-en-trucs Datum: 2024-12-19 (bijgewerkt 2026-09-30) Alleen naar Marrakesh als vrouw? Zo bereid je je voor: waar je slaapt, wat je draagt, taxi's met de meter, opdringerige verkopers en waar je ontspannen eet. Alleen naar Marrakesh gaan is goed te doen, ook als je nog nooit in Marokko bent geweest. De stad is druk en luid, en in de medina word je om de paar meter aangesproken. Op je eerste dag kan dat intimiderend zijn, en het scheelt enorm als je vooraf weet wat je kunt verwachten. ### Voor je vertrekt Zet de plekken die je wilt zien op een kaart en kijk waar je riad ligt ten opzichte van het Jemaa el-Fna-plein. De medina is een doolhof, en met dat ene oriëntatiepunt vind je veel makkelijker je weg. Download ook een offline kaart van Marrakesh, want in de smalle steegjes valt de gps regelmatig weg. Sluit een reisverzekering af die medische kosten, diefstal en verlies van bagage dekt. Maak kopieën van je paspoort en bewaar die los van het origineel, bijvoorbeeld als foto in je telefoon en als print in je koffer. Met een Nederlands of Belgisch paspoort heb je geen visum nodig voor een verblijf tot 90 dagen. De rest staat bij [reisdocumenten en verzekering](/praktisch/reisdocumenten-en-verzekering). #### Waar je het beste slaapt De klassieke keuze is een riad in de medina: een traditioneel huis rond een binnenplaats, vaak met een dakterras. Neem er een dicht bij een grote straat, zodat je na zonsondergang niet door lange, stille steegjes hoeft. Mouassine, Bab Doukkala en de straten rond Riad Zitoun zijn goed bereikbaar en er is tot laat volk op straat. Lees reviews van andere vrouwen die alleen reisden en vraag of het personeel je ophaalt bij een herkenbaar punt. Veel riads doen dat graag, zeker de eerste keer. Heb je liever brede, verlichte straten en cafés met terrassen, dan is Gueliz een goed alternatief. Dat is de nieuwe stad, op tien minuten met de taxi van de medina. ### Wat je aantrekt Marrakesh is gewend aan toeristen, maar je maakt het jezelf makkelijker door je aan te passen. Bedek je schouders en knieën en laat strakke of doorschijnende kleding thuis. Een wijde broek of lange rok, een luchtige blouse en een sjaal zijn genoeg. Die sjaal gebruik je tegen de zon, tegen de airco in de auto en als je een religieus gebouw bezoekt. Meer hierover staat in onze gids over [kleding in Marokko](/praktisch/kleding). ### Veiligheid In Marrakesh gaat veiligheid zelden over criminaliteit en veel vaker over opdringerigheid. Met deze gewoontes wordt je dag een stuk rustiger: - Blijf in drukke, verlichte straten, vooral na zonsondergang. - Draag geen opvallende sieraden en houd je telefoon in je hand of tas, niet in je achterzak. - Neem na het eten een taxi terug naar je riad, ook als het maar tien minuten lopen is. - Laat iemand thuis weten waar je verblijft en wat je plannen zijn. - Loop nooit mee met iemand die aanbiedt je de weg te wijzen naar een plein, een leerlooierij of een winkel. Dat eindigt vrijwel altijd bij een verzoek om geld. #### Wat je zegt tegen opdringerige verkopers Aangesproken worden hoort bij de medina. Meestal is een vriendelijk 'la, shukran' (nee, dank je) of 'non merci' genoeg, met een glimlach en zonder je pas in te houden. Ga niet in discussie en blijf niet staan om uit te leggen waarom je iets niet wilt. Dringt iemand aan, zeg dan rustig en beslist 'safi' (genoeg). Iedereen kent dat woord en het werkt. Vertrouw op je gevoel. Voelt iets niet goed, loop dan een winkel of café binnen. Het personeel helpt je graag en vraagt zo nodig een taxi voor je. ### Taxi's zonder discussie Binnen de stad rijden de petit taxis, kleine beige auto's. Ze zijn verplicht de meter te gebruiken, dus vraag bij het instappen 'compteur, s'il vous plaît'. Weigert de chauffeur, dan neem je de volgende. Overdag kost een rit binnen de stad meestal tussen de 15 en 40 dirham; na acht uur 's avonds ligt het tarief hoger. Vanaf het vliegveld gelden vaste, hogere prijzen. Laat je riad vooraf een transfer regelen, dan weet je zeker wat je betaalt. In onze gids over [vervoer in Marokko](/praktisch/vervoer) staat meer. ### Contact met Marokkanen De meeste mensen die je aanspreken bedoelen het goed. Wees beleefd en houd je grenzen. Een paar woorden Arabisch of Frans doen veel: 'salam' (hallo), 'shukran' (dank je), 'bslama' (tot ziens). Mensen waarderen het en het helpt bij simpele dingen als eten bestellen of de weg vragen. Heb je hulp nodig, vraag het dan gerust aan een vrouw in een winkel of op de markt. Een lijstje met zinnen die je vaak gebruikt, staat in onze gids over taal en etiquette. ### Waar je alleen ontspannen eet Alleen uit eten gaan is in Marrakesh geen probleem. Op deze plekken zit je op je gemak: - De dakterrassen rond het Jemaa el-Fna-plein. Je hebt er uitzicht, er zitten veel andere reizigers en de sfeer is ontspannen. - Je eigen riad. Veel riads koken op verzoek een avondmaaltijd, wat ideaal is voor je eerste avond. - Cafés en restaurants in Gueliz, waar 's avonds ook Marokkaanse vrouwen zitten. - De eetkraampjes op het plein. Kies een kraam waar veel Marokkanen eten, want daar is het eten vers. Bestel een tajine, op vrijdag couscous, en zoete muntthee erbij. Drink water uit flessen, want kraanwater wordt afgeraden, en kies eten dat goed doorgekookt is. Meer lees je in onze gids [eten en drinken](/praktisch/eten-en-drinken). ### Wat je in elk geval wilt zien Tegen zonsondergang verandert het Jemaa el-Fna-plein in een openluchtrestaurant met muzikanten en verhalenvertellers. Het Bahia-paleis en de Saadische graven laten zien hoe rijk de stad ooit was. De Ben Youssef-madrasa is een van de mooiste gebouwen van Marokko. In de kobaltblauwe Jardin Majorelle kom je even bij van de drukte. Koop je kaartje online, want de rij is lang. ### Plan ook rust in Reizen kost energie, zeker in een stad als deze. Houd een middag vrij voor een hammam, een traditioneel badhuis waar je gewassen en gescrubd wordt. Je komt er ontspannen uit en je maakt een stuk dagelijks leven mee dat toeristen vaak overslaan. Wil je het de eerste keer rustig aanpakken, kies dan een privéhammam in een riad of spa. ### Een dag met iemand die de stad kent Je kunt een paar dagen op eigen houtje combineren met een dag met Soukayna. Zij rijdt zelf en kent de stad en de routes eromheen. Met haar naast je val je in de souks minder op als vrouw alleen. Hoe zo'n dag eruitziet, lees je bij onze [Marrakesh stadstour](/reizen/marrakesh-stadstour). ### Veelgestelde vragen **Is Marrakesh veilig voor een vrouw alleen?** Ja, met gezond verstand. Blijf in drukke straten, neem na zonsondergang een taxi terug naar je riad en wees vriendelijk maar beslist tegen mensen die je aanspreken. Opdringerigheid komt voor, zware incidenten tegen reizigers zijn zeldzaam. **Wat kost een taxi in Marrakesh?** Een petit taxi met de meter kost binnen de stad overdag meestal tussen de 15 en 40 dirham. Vraag bij het instappen om de 'compteur'. Weigert de chauffeur, dan neem je de volgende. **In welke buurt slaap je het beste als solo-reiziger?** Kies een riad dicht bij een grote straat in de medina, bijvoorbeeld rond Mouassine, Bab Doukkala of Riad Zitoun. Heb je liever brede, verlichte straten en terrassen, dan is Gueliz een goed alternatief.